Кіріспе

1814 жылдың қаңтар айында Томас Дуглас, Селькирктің 5-ші графы тағайындаған губернатор Майлз МакДонелл Қызыл өзен аймағының тұрғындарына «Пеммикан жарлығы» деп белгілі болған жарлық шығарды. Бұл жарлық жалпы алғанда, метистер мен Қызыл өзен қоныстанғандар арасындағы көптеген қақтығыстардың біріне айналды. Қызыл өзен колониясы немесе Селькирк қонысы қазіргі оңтүстік Манитоба, солтүстік Миннесота және шығыс Солтүстік Дакотаның аумақтарын, сондай-ақ шығыс Саскачеванның шағын бөліктерін, солтүстік-батыс Онтарио және солтүстік-шығыс Оңтүстік Дакота жерлерін қамтыды.

Қысқаша мазмұны

Прокламация Хадсон шығанағы компаниясы Лорд Селкиркке берген жерлердің шекараларын белгіледі, және сол жерлерде Майлс МакДонелл губернатор болып тағайындалған болатын.

Өмірбаян

Азық-түлікпен қамтамасыз етуді кеңейту үшін тері компаниялары күзде және қыстың басында бизонның құрғақ еті мен майын көп мөлшерде саудалап, өз бекеттерінде пемикан (кри тілінде "пимиган" деп айтылады, бұл сөз "май жасайды" деген мағынаны білдіреді) блоктарын өндірді. Энергияға толы, арзан азық көзі болған пемикан ұсақталған құрғақ ет, жұмсақ май (сүйек миынан алынған қанықпаған майлар) және қатты май (дене майынан алынған қаныққан майлар, сұлуға айналдырылған), бос (майлы дөңес) және/немесе dépouille (жануардың омыртқа бойындағы май жолақтары) құрамынан тұрды. Үндістер пемиканның бір бөлігін өндіріп, тікелей еуропалық бекеттеріне сатса да, көбінесе британдық сауда еуропалықтардың өз бекеттерінде жаппай өндірген пемиканға тәуелді болды.

Пемикан он сегізінші ғасырдың соңына қарай бизон саудасының басты азық көзіне айналды. Гудзон шығанағы компаниясы пемиканды өз фургоншыларына, азық-түліктің тапшы, бірақ теріге бай аймақтарға көшіп келгендеріне энергия беру үшін пайдаланды. Еуропалық фабрика жүйесінің дәстүрлі пемикан өндірісіне тигізген әсері, әсіресе үлкен үнді қауымдары жиналған жерлерде және суайырықтар арасында толыққанды зерттелген жоқ. Шындығында, орман аңшыларының сауда жолдарына және ірі тасымалдау пункттеріне келіп, тіпті сол жерде тұруы, жазық далалық пемикан қорына қол жеткізу мүмкіндігі соншалықты кең таралған еді, HBC ақырында өз қызметкерлеріне мұндай айырбастар жасауға тыйым салды және өз бекеттерінің маңында оны қолжетімді етуге тырысқан саудагерлерді қатаң сөккен.

Жарлық 1818 жылы Монреальде өткен Пемикан сотында дәлел ретінде ұсынылып, 1820 жылы Амос Эндрюдің "Канада соттарындағы сот істерінің есебі, Ред-Ривердегі граф Селкирктің қонысының қирауына қатысты, пікірлермен" (61-62 беттер) басылымында жарияланды.

Пеммика саудасы

Қызыл өзеннің жағасындағы даланың шетінде тұратын қоныс аударушылар үшін пеммикан саудасы Қызыл өзен аңғарының маңызды сауда көзі болды, бұл қазбас тері саудасы солтүстіктегі халық үшін жасағанымен салыстыруға болады. Бұл сауда метистердің ерекше қоғамның қалыптасуына ықпал етті. Пеммикан – құрғатылған бұқа еті, оны ұнтақтап ұсақтап, былғары қаптарға құйылған бұқа майымен араластырған. Пеммикан қаптамалары солтүстікке жөнелтіліп, ірі тері сауда орындарында сақталды. Ақырында, пеммикан саудасы Қызыл өзен және даланың басқа бөліктерінде, Гадсон шығанағы компаниясы (HBC) және Солтүстік-Батыс компаниясы (NWC) арасында өз орнын қалыптастыра бастады. Пеммиканды жеткілікті мөлшерде алу үшін HBC және NWC оны Қызыл өзен округінің бірнеше бекеттерінде саудалап, Виннипег көліндегі Bas de la Rivière қоймасына жөнелтті, онда ол Форт-Уильям мен Атабаска арасында қатынайтын солтүстік каноэ бригадаларына таратылды немесе Форт-Уильямға жеткізіліп, компанияның шығыс және оңтүстік аймандарына баратын бригадаларға берілді. NWC-нің көп бөлігі жергілікті метистерден, ал аздап жергілікті халықтар мен бос жүретін азаматтардан сатып алынды. Жазғы аң аулаудан алынатын өнімнің негізгі бөлігін құрайтын пеммикан – Руперт жеріне тән тағам. Ол құрғатылған және ұсақталған бұқа етінен және оған тең мөлшерде сұлы немесе бұқа майы қосылып жасалады. Сұлы қайнатылып, ыстық күйінде бұқа терісінен жасалған тіктөртбұрышты қапқа құйылады, ал бұған бұрын ұсақталған ет салынады. Содан кейін барлығы жақсы араластырылады. Қап толы болған соң тігіліп, сақталады. Толы қаптың салмағы жүз фунтқа жетеді. Есептеулерге сүйенсек, әр бұқаның етінен бір қапқа толуға жеткілікті пеммикан шығады.

Ақырында, пеммикан саудасы Қызыл өзен аймағында, сондай-ақ Виннипегте және Манитоба мен Саскачеван арасында орналасқан даланың басқа бөліктеріндегі тасымал және дамудың кеңеюіне маңызды фактор болды. Гадсон шығанағы компаниясы мен Солтүстік-Батыс компаниясы сияқты екі ірі сауда компаниясы пеммикан саудасын жүзеге асыру үшін әртүрлі аумақтар мен шекараларды белгілеуге кірісті. HBC және NWC екеуіне де пеммиканның экономикалық пайдасын қамтамасыз ету үшін аймақта өз сауда жолдарын құру қажет болды. Сондықтан сауда жолын құру қажеттілігі 1812 жылы Гадсон шығанағы компаниясы мен Солтүстік-Батыс компаниясы арасындағы қақтығысқа әкелді. 1812 жылы Гадсон шығанағы компаниясы Қызыл өзеннің жағалауында Селькирк шаруашылық колониясын құрды. Бұл Солтүстік-Батыс компаниясына стратегиялық қауіп төндірді, өйткені колония сол аймақтағы жабдықтау желісіне тікелей кедергі келтірді. 1814 жылдың қысында қауіптің қаншалықты қауіпті екені анық болды, колонияда азық-түлік жетіспеді. Солтүстік-Батыс компаниясы мен Гадсон шығанағы компаниясының пеммикан саудасы үшін қолайлы көлік жолын құруы экономикалық өркендеуді қамтамасыз ету үшін маңызды болды. Қызыл өзенде елді мекендер мен сауда орындарының саны өсе бастады, өйткені Қызыл өзен маңызды көлік құралы ретінде қызмет етті. NWC бұрын метистермен тығыз қарым-қатынас орнатқан, содан кейін NWC өзін жергілікті халық пен метистерді қорғаушы ретінде таныстырды және осылайша жергілікті халықты заңсыз иеліктен шығаратын HBC отарлау схемасына қарсы болды. Сонымен қатар, бұл компаниялар үшін пеммиканмен сауда жасау кезінде одақ құру өте маңызды болды, өйткені бизон аурудағы жергілікті тәжірибе пеммикан ингредиенттерін алудың ең тиімді жолы болды. Пеммикан жариялау кезінде туындаған көптеген мәселелердің бірі – Жеті емен шайқасы. Пеммикан соғысы Канададағы ақ еуропалық қоныстанушылар мен метистердің қарым-қатынасын нашарлатты. Лайл Дик, "The Seven Oaks Incident and the Construction of a Historical Tradition, 1860 1970" мақаласының авторы, 1816 жылғы Жеті емен оқиғасы Пеммикан соғысының тікелей салдары болғанын атап өтті. Дик сондай-ақ Пеммикан соғысы 1870 жылғы Қызыл өзен көтерілісіне ықпал еткенін айтады. Жеті емен оқиғасы 1816 жылдың маусымында Гадсон шығанағы компаниясының офицерлері мен Селькирк қоныстанушылары мен Қызыл өзен және Жоғарғы Ассинибойннан келген метис саудагерлерінің тобы арасында болды. Қазіргі уақытта Канадада Жеті емен оқиғасын кім бастағаны туралы пікірталас жүріп жатыр. Лайл Дик хабарлағандай, бірінші оқ метистер тарапынан атылған, бірақ төменгі Канададан (қазіргі Квебек) ХБК/Селькирк қоныстанушылары мен метистер арасындағы дауды тексеруге жіберілген комиссар Уильям Бачальор Колтман басқаша қорытындыға келді. Комиссар Колтман бірінші оқ ХБК/Селькирк қоныстанушылары тарапынан атылғанын және метистер өзін-өзі қорғау үшін жауап бергенін мәлімдеді. Екі топ арасындағы қақтығыстың салдарынан ХБК/Селькирк қоныстанушылары 21 адамнан айырылып, бір ғана адам тірі қалды, ал метистердің бір ғана адамы қаза тапты. Ассинибоия губернаторы Роберт Семпл атыстан қаза тапты. Бірінші оқты кім атқан деген мәселе ғалымдар арасында әлі де талқыланып жүр, бірақ Лайл Дик осы кезеңнің ғалымы Джордж Брайс 1870 жылы бұл шайқасты "Жеті емен қырғыны" деп атағанын атап өтеді. Жеті емен шайқасының қырғын болғаны туралы ұғым 1870 жылғы батыстық прогрестің жаңа "басты әңгімесі" болды, ол метистерді жабайы жаулап алушылар ретінде, ал ақ еуропалық қоныстанушыларды бірауыздан батыр немесе құрбан ретінде бейнелейді. Пеммикан жариялауы Жеті емен шайқасының болуына себеп болды және метистер мен ақ еуропалық қоныстанушылар арасындағы көптеген қақтығыстардың бірі болды. Пеммикан жариялауы 1820 жылдары еуропалықтардың пеммикан нарығын бақылауына әкелді. Пеммикан соғысы кезінде пеммикан бағасы аз мөлшерде бизон немесе ет табылғанша төмен ұсталып тұрды, ал пеммикан бағасы өскенде метистерге көптеген қиындықтар туды. Джордж Колпитс, "Market Economies in the British Buffalo Commons in the Early Nineteenth Century" мақаласының авторы, осы өзгерістерді былай атап көрсетеді: "Ерте замандағы жабдықтау саудасында жергілікті үнді шаруалары аң аулауды және нарықтағы жабдықтау бағасын анық бақылады. Үндістер британ саудагерлерінен өз өнімдері үшін, соның ішінде кептірілген ет, май және пеммикан үшін үнемі жоғары бағалар талап етті. Бірақ 1821 жылы британ тері сауда компаниялары біріккеннен кейін, Қара аяқ тайпаларының (Кайнай, Сиксика және Пиикани), Ацина (Грос Вентр), Ассинибойн Накота және Жазық Крий аумақтарында тұратын барлық жазық шаруалары біріктірілген және жүйелі жабдықтау сатып алушысына келісімділік күшін жоғалтты. 1830 жылға қарай пеммиканның құны фунтқа 2 пенс (d/lb) құрады, бұл үш онжылдықтан кем емес төрт есе төмен баға. Бағалар Британ Солтүстік Америка аумақтарының кең аумағында өте төмен болды және олар бизон басы азайғанша осылай қалды. Кейде аймақтық ойын азайту немесе нашар аң аулау ауа райы пеммикан жасау үшін қажетті шикізаттың жеткізілімін шектеді; жетіспеушілік нарық артықшылығын үндістерге берді, олар өз өнімдеріне өскен сұранысты қанағаттандыру үшін бағаларды көтерді. Бірақ 1820 жылдардың соңына қарай HBC басшылары тұрақты тапсырыс жүйесін және аймақтық сатып алу стратегиясын жасады, ол нарықты тұрақтандырды және үнділердің келісімділік күшін айтарлықтай әлсіретті. HBC өз кезегінде пеммиканды тұтынушы ретінде ұсынылған артықшылықтан пайдаланды; ол осы арзан энергия көзінің сатып алуын және пайдалануын үнемі кеңейтті". Пеммикан жариялауы пеммикан заңнамасы қабылданғаннан кейін көп жылдар бойы Канаданың метистері мен абориген халқы үшін көптеген мәселелер тудырды. 1790 жылдардың соңында және ...