Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дехьюбарт (; , осылайша 'Оңтүстік') – Оңтүстік Уэльстің ортағасырлық аймақтарын атау үшін қолданылатын термин, әсіресе Гвинеддтен (лат. Venedotia) ерекшелендіріп айту үшін. Қазір Динефур әулетімен біріккен түрлі аймақтарды қысқартқан атау ретінде қолданылады, бірақ Дехьюбарттың өзі Гвинедд, Поуис немесе Дифед сияқты нақты патшалық деп есептелмегендігі латын тіліндегі dextralis pars немесе Britonnes dexterales ("Оңтүстік британдар") деп аударылуымен дәлелденеді, яғни бұл атаулы жер емес. Ең көне британ авторларында Дехьюбарт қазіргі Уэльстің барлық аймақтарын көрсету үшін қолданылған, осылайша оны Хен Огледт (Y Gogledd) – солтүстік жерлерден, Кунедданың шыққан орынынан – ажыратуға болады.
Term for the medieval realms of southern Wales
Deheubarth (; , thus 'the South') was a regional name for the realms of south Wales, particularly as opposed to Gwynedd (Latin: Venedotia). It is now used as a shorthand for the various realms united under the House of Dinefwr, but that Deheubarth itself was not considered a proper kingdom on the model of Gwynedd, Powys, or Dyfed is shown by its rendering in Latin as dextralis pars or as Britonnes dexterales ("the Southern Britons") and not as a named land. In the oldest British writers, Deheubarth was used for all of modern Wales to distinguish it from Hen Ogledd (Y Gogledd), the northern lands whence Cunedda originated.
Тарих
Дехьюбарт 920 жылы Хайвел Дда Сейсиллвг және Дифед аймақтарын біріктіру арқылы құрылды, бұл аймақтар оның иелігіне өткен болатын. Кейіннен Брайхейниог патшалығы да қосылды. Бұрын аймақтың басты сарайы болып табылатын Керлеон, Хайвел әулетінің Динефурда, Лландейлоға жақын жерде бекініп, жаңа база құруымен маңызын жоғалтты, осылайша оларға өздерінің атын берді. Хайвелдің билігінің шарықталу шегінен кейін Динефур бірнеше рет жаулап алынды. Біріншісі – солтүстік және шығыс Уэльстің шабуылдары: 1018 жылы Гвинедтен Льюэллин ап Сейсилл, 1023 жылы Морганнвгтен Риддерх ап Иэстин, 1041 және 1043 жылдары Гвинедтен Груффид ап Льюэллин. 1075 жылы Рис ап Оуэйн және Истрад Тайвидің ақсүйектері өздерінің билеушісі Бледдин ап Синфинге қарсы өлтіруге қол жеткізді. Рис Гвинед және Гвентпен шабуылға ұшыраса да, оның туысы Рис ап Тевдвр Бледдин отбасына үйленуі және шайқаста жеңіс арқасында оңтүстік Уэльс үстемдігін қайта орнатты, бұл Марш Лордтарының ұзаққа созылған Нормандық шапқыншылығына орай келді. 1093 жылы Рис Брайхейниогқа қарсы кеңейіске қарсы тұрғанда жағдайы белгісіз күйде қаза тапты, ал оның ұлы Груффид қысқа мерзімге жер аударылды. Генрих I қайтыс болғаннан кейін, 1136 жылы Груффид Нормандық шабуылға қарсы көтеріліс үшін Гвинедпен одақтасты. Ол Оуэйн Гвинед пен Кадуаладр ап Груффидтың Нормандықтарға қарсы жеңісіне қатысты. Бірақ, жаңа босатылған Середигон аймағы оның отбасына қайтарылмады, Оуэйн оны өз иелігіне қосты. Груффидтің ұлы, Лорд Рис, ұзақ және қабілетті билік етті, ал Оуэйннің Гвинедтегі өлімінен кейін болған азаматтық соғыстар Оңтүстікке екі ғасыр бұрын Хайвел Дданың иеленген гегемониясын қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Бірақ 1197 жылы қайтыс болғаннан кейін Рис өзінің патшалығын бірнеше ұлдары арасында бөліп берді, ешқайсысы оның билігіне жете алмады. 13 ғасырдың бірінші жартысында Ұлы Льюэллин Гвинедтегі соғыстарды жеңген кезде, Дехьюбарттың лордтары оның қарауындағылардың қатарында болды. Эдуард I Уэльсті жаулап алғаннан кейін, Оңтүстік Рудлан статуты бойынша Кардиганшир, Кармартеншир және Пемброкшир тарихи округтеріне бөлінді.
Deheubarth was united around 920 by Hywel Dda out of the territories of Seisyllwg and Dyfed, which had come into his possession. Later on, the Kingdom of Brycheiniog was also added. Caerleon was previously the principal court of the area, but Hywel's dynasty fortified and built up a new base at Dinefwr, near Llandeilo, giving them their name. After the high water mark set by Hywel, Dinefwr was repeatedly overrun. First, by the Welsh of the north and east: by Llywelyn ap Seisyll of Gwynedd in 1018; by Rhydderch ab Iestyn of Morgannwg in 1023; by Gruffydd ap Llywelyn of Gwynedd in 1041 and 1043. In 1075, Rhys ab Owain and the noblemen of Ystrad Tywi succeeded in killing their lord Bleddyn ap Cynfyn. Although Rhys was quickly overrun by Gwynedd and Gwent, his cousin Rhys ap Tewdwr through his marriage into Bleddyn's family and through battle reestablished his dynasty's hegemony over south Wales just in time for the second wave of conquest: a prolonged Norman invasion under the Marcher Lords. In 1093, Rhys was killed in unknown circumstances while resisting their expansion into Brycheiniog and his son Gruffydd was briefly thrown into exile. Following the death of Henry I, in 1136 Gruffydd formed an alliance with Gwynedd for the purpose of a revolt against Norman incursions. He took part in Owain Gwynedd and Cadwaladr ap Gruffydd's victory over the Normans at Crug Mawr. The newly liberated region of Ceredigion, though, was not returned to his family but annexed by Owain. The long and capable rule of Gruffydd's son the Lord Rhys and the civil wars that followed Owain's death in Gwynedd briefly permitted the South to reassert the hegemony Hywel Dda had enjoyed two centuries before. On his death in 1197, though, Rhys redivided his kingdom among his several sons and none of them ever again rivalled his power. By the time Llywelyn the Great won the wars in Gwynedd, in the first half of the 13th century, lords in Deheubarth merely appear among his clients. Following the conquest of Wales by Edward I, the South was divided into the historic counties of Cardiganshire, Carmarthenshire and Pembrokeshire by the Statute of Rhuddlan.
Дін
Шіркеу саласында Сулиен Цередигиондағы Лланбадарн Фаврдағы монастырь қауымының жетекшісі болды. Шамамен 1030 жылы туған ол 1073 және 1079/80 жылдары Сент-Дэвидс епископы болды. Оның екі ұлы да оның ізімен шіркеу қызметіне келді. Осы кезде дін қызметкерлерінің үйленуіне тыйым қойылмаған еді. Оның ұлдары латын және халық тілінде көптеген қолжазбалар мен түпнұсқа өлеңдер жазды. Олар Дигеубарттың діни және саяси өмірінде өте белсенді болды. Бір ұлы, Лланбадарн Фаврлық Ригифарх (лат. Ricemarchus) Әулие Дэвидтің өмірін жазды, ал екіншісі, Иуан, шебер каллиграф және суретші болды. Ол Гипполық Августиннің кейбір шығармаларын көшіріп, сондай-ақ Әулие Падарнның өмірін жазған болуы мүмкін.
In the arena of the church, Sulien was the leader of the monastic community at Llanbadarn Fawr in Ceredigion. Born ca. 1030, he became Bishop of St David's in 1073 and again in 1079/80. Both of his sons followed him into the service of the church. At this time the prohibition against the marriage of clerics was not yet established. His sons produced a number of manuscripts and original Latin and vernacular poems. They were very active in the ecclesiastical and political life of Deheubarth. One son, Rhygyfarch (Latin: Ricemarchus) of Llanbadarn Fawr, wrote the Life of Saint David and another, Ieuan, was a skilful scribe and illuminator. He copied some of the works of Augustine of Hippo and may have written the Life of St. Padarn.
Билеушілердің тізімі
Дехьюбарт патшалығы Цередигон, Сейсиллв және Дифед патшалықтарының бірігуі арқылы құрылды. 909 жылы Цередигон Сейсиллвке сіңірілді, ал Дифед Сейсиллвпен бірігіп, Дехьюбарт құрды.
The kingdom of Deheubarth was formed by the union of the kingdoms of Ceredigion, Seisyllwg and Dyfed. Ceredigion was absorbed into Seisyllwg and Dyfed was merged with Seisyllwg to form Deheubarth in 909.