Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индуистік қасиетті кімдік
Hindu goddess
the Hindu goddess
Индуистік мифологияда өзін-өзі өлтіру және кесілген бас тақырыбы жиі кездеседі. Симхасана Дватримсика және Катхасаритсагара аңыздарында батырдың қасиетті кімдікке құрбандық ретінде мойнынан қан шашуы туралы айтылады. Раджастхан халық аңыздары мен әндерінде жауынгер батырлар (жумджарджи немесе бхомия) туралы баяндалады. Олар соғысқа кіріспес бұрын өз басын кесіп алады немесе шайқас барысында басы кесіледі, бірақ бассыз күйде де шайқаса береді – қарсыластарын жоққа шығарып, басын кескендерден кек алады және қайтыс болады. Кесілген дене және бас мотиві индуизм мен буддизмге ғана тән емес, оның үстіне ол бүкіл әлемде, соның ішінде христиандық пен кельт мәдениетіндегі Сефалофор қасиеттілерінде де кездеседі.
The theme of self decapitation and the severed head is recurring in Indian mythology. Legends from the Simhasana Dvatrimsika and the Kathasaritsagara speak of how the hero offers blood from his throat as an offering to a goddess. Rajasthani folk tales and songs tell about of warrior heroes (jhumjharji or bhomiya) who cuts off his head before the war or is decapitated in action, but battles on – without his head – slaying foes until he avenges his beheading and dies. The decapitated body and head motif is not unique to Hinduism and Buddhism and appears across the world, including the Cephalophore saints of Christianity and in Celtic culture.
Аңыздар мен мәтіндік сілтемелер
Шыңғымаста көбінесе бесінші немесе алтыншы Махавидья деп аталады. Гухьятигухья Тантрасы (шамамен 9 ғасыр) құдай Вишнудың он аватарын он Махавидьямен салыстырады; адам-арыстан аватары Нарасимха Шыңғымастадан пайда болған деп сипатталады. Мундамала Тантрасындағы (16 ғасырдан бұрынғы) ұқсас тізімде Чхиннамаста Парашурама аватарымен теңестірілген. Чхиннамаста екі түрлі аңызбен байланысты: Махавидьялар тобының пайда болу мифтері және Чхиннамастаның жеке құдай ретінде пайда болуын түсіндіретін аңыздар.
Chhinnamasta is often named as the fifth or sixth The Guhyatiguhya Tantra (c. 9th century) equates the god Vishnu's ten avatars with the ten Mahavidyas; the man lion avatar Narasimha is described to have arisen from Chhinnamasta. A similar list in Mundamala Tantra (pre 16th century) equates Chhinnamasta with the avatar Parashurama. Chhinnamasta appears in two distinct set of legends: the origin myths of Mahavidyas as a group and those explaining the genesis of Chhinnamasta as an individual goddess.
Махавидиялар тобы
Шакта Маха Бхагавата Пурана мен Брихаддхарма Пуранадан (XIII ғасыр) алынған әңгімеде Чхиннамастаны қоса алғанда, барлық Махавидиялардың жаратылуы баяндалады. Оқиға былай: Дакшаның қызы Сати Шива құдайының бірінші әйелі. Әкесі ұйымдастырған от құрбанына Шива екеуін шақырмағандықтан, ол қорланады және Шиваның қарсылығына қарамастан, қатысуға талап етеді. Шиваны қатысуға келісім беруге көндіруге тырысқаннан кейін, ашуланған Сати қатал түрге айналып, он бағыттан Шиваны қоршап тұрған Махавидияларға айналады. Шакта Маха Бхагавата Пуранаға сәйкес, Чхиннамаста Шиваның оң жағында тұрады, бұл шығыс немесе батыс деп түсіндіріледі; Брихаддхарма Пуранада ол Шиваның батысында, артында пайда болады деп сипатталады. Ұқсас аңыздарда Махавидиялар басқа қаһарлы құдайлардың, атап айтқанда Парватидің (Шиваның екінші әйелі және Сатидің жаңадан тууы) және Калидің (басты Махавидия) ашуынан пайда болады. Бір аңыз бойынша Шива мен Парвати Парватидің әкесінің үйінде тұрады. Шива кеткісі келеді, бірақ Парвати он бағыттан келген он қатал Махавидияны жаратады, олар оны кетуге кедергі жасайды. Тағы бір аңызда Шива осы жағдайда Шиваның жұбайы ретінде танылған Калимен бірге тұрады, бірақ ол одан жалыққандықтан кетуге ниеттенді. Кали он бағыттан оның жолын кесетін Махавидияларды жаратады. Кали оны нұрландырады, ол кетуге тырысуын тоқтатады. Деви Бхагавата Пуранада да Махавидиялар соғыс серіктері және Шакамбари қаһарының бір түрі ретінде айтылады. Ауызша дәстүрде Шакамбариді Дурга қаһарымен алмастырады.
A story from the Shakta Maha Bhagavata Purana and the Brihaddharma Purana (13th century) narrates the creation of all Mahavidyas, including Chhinnamasta. The story is as follows: Sati, the daughter of Daksha, is the first wife of the god Shiva. When she and Shiva are not invited to the fire sacrifice organized by her father, she is insulted and insists on attending, despite Shiva's protests. After futile attempts to convince Shiva to grant his consent for her to attend, the enraged Sati assumes a fierce form, transforming into the Mahavidyas, who surround Shiva from the ten cardinal directions. As per the Shakta Maha bhagavata Purana, Chhinnamasta stands to the right of Shiva, interpreted as the east or the west; the Brihaddharma Purana describes her as appearing to the rear of Shiva in the west. In similar legends, the Mahavidyas arise from the wrath of other goddesses, specifically, Parvati (the second wife of Shiva and the reincarnation of Sati) and Kali (the principal Mahavidya). In one legend, Shiva and Parvati are living in the house of Parvati's father. Shiva wants to leave, but Parvati creates the ten fierce Mahavidyas who appear from ten directions and prevent him from leaving. In another legend, Shiva is living with Kali, identified as Shiva's consort in this context, but becomes tired of her and wants to leave. Kali creates the Mahavidyas who also obstruct his path from ten directions. Kali enlightens him and he ceases trying to leave. The Devi Bhagavata Purana also mentions the Mahavidyas as war companions and forms of the goddess Shakambhari. An oral tradition similarly replaces Shakambhari with the goddess Durga.
Чхиннамаста жеке құдай ретінде
Пранатошини Тантрасында (18 ғасыр) Чхинамастаның дүниеге келуі туралы екі аңыз баяндалады. Нарад панчаратраға қатысты бір аңызда, Парвати Мандакини өзенінде шомылып жатқанда, жыныстық қызығушылыққа ие болып, қара түске айналады. Сол кезде оның екі қызметшісі – Дакини мен Варнини (сонымен қатар Джайя және Виджая деп те аталады) қатты ашығып, тамақ сұрайды. Парвати бастапқыда үйге қайтқан соң тамақ беруге уәде бергенімен, мейірімді құдай тырнақтарымен өзін-өзі кесіп, аштықтарын қандыру үшін қанын сыйлайды. Кейін Парвати басын қайта қосып алғаннан кейін олар үйге оралады. Екінші нұсқа, Пранатошини Тантрадан алынып, Сватрантра Тантрасына жатқызылған, Шива айтады. Ол өзінің жұбайы Чандиканың (Парватимен тең) кері позда онымен жыныстық қатынасқа түскенін, бірақ оның спермасын шығаруына ашуланғанын айтады. Оның қызметшілері Дакини мен Варнини оның денесінен пайда болды. Әңгіменің қалған бөлігі бұрынғы нұсқаға ұқсас, бірақ өзен Пушпабхадра деп аталады, Чхинамастаның туған күні Вираратри деп аталады, ал сарғыш келген Парватиді көрген Шива ашуланып, Кродха Бхаирава бейнесін қабылдайды. Бұл нұсқа Шактисамгама Тантрада (шамамен 16 ғасыр) қайта айтылады.
The Pranatoshini Tantra (18th century) narrates two tales of Chhinnamasta's birth. One legend, attributed to the Narada pancharatra, tells how once, while bathing in Mandakini river, Parvati becomes sexually aroused, and turns black. At the same time, her two female attendants Dakini and Varnini (also called Jaya and Vijaya) become extremely hungry and beg for food. Though Parvati initially promises to give them food once they return home, the merciful goddess beheads herself with her nails and gives her blood to satisfy their hunger. Later, they return home after Parvati rejoins her head. The other version, from the Pranatoshini Tantra and attributed to Svatantra Tantra, is narrated by Shiva. He recounts that his consort Chandika (identified with Parvati) was engrossed in coitus with him in reverse posture, but became enraged at his seminal emission. Her attendants Dakini and Varnini rose from her body. The rest of the tale is similar to the earlier version, although the river is called Pushpabhadra, the day of Chhinnamasta's birth is called Viraratri, and upon seeing the pale Parvati, Shiva becomes infuriated and assumes the form of Krodha Bhairava. This version is retold in the Shaktisamgama Tantra (c. 16th century),
Ауызша аңыз бойынша, құдайлардың жын-демон соғысында көмектесу үшін Прачанда Чандика құдайы пайда болды, осы кезде құдайлар Ұлы Құдай Махашактиге дұға еткен. Барлық демонды өлтіргеннен кейін, ашулы құдай өзін-өзі кесіп, өз қанын ішті. Прачанда Чандика есімі Шакта Прамодадағы (19 ғасыр) оның жүз есімдік әнінде Чхинамастаның синонимі ретінде де кездеседі. Чхинамаста мифологиясының орталық тақырыптары – өзінің құрбандығы (Пранатошини Тантра нұсқаларында аналық аспектісімен немесе жоғарыда сипатталған Самудра мантан ауызша нұсқасында әлемнің игілігі үшін), жыныстық үстемдігі (екінші Пранатошини Тантра нұсқасы) және өзін-өзі жоятын ашуы (бірінші ауызша аңызда).
An oral legend tells how the goddess Prachanda Chandika appeared to aid the gods in the god demon war, when the gods prayed to the Great Goddess Mahashakti. After slaying all demons, the enraged goddess cut off her own head and drank her own blood. The name Prachanda Chandika also appears as a synonym of Chhinnamasta in her hundred name hymn in the Shakta Pramoda (19th century). The central themes of the mythology of Chhinnamasta are her self sacrifice – with a maternal aspect (in the Pranatoshini Tantra versions) or for the welfare of the world (in the Samudra manthan oral version described above) – her sexual dominance (second Pranatoshini Tantra version), and her self destructive fury (in the first oral legend).
Иконография
Чхиннамастаның иконасы Тришакти Тантрада (16 ғасырдан бұрын) және Мантра маходадхида (1589 ж.) сипатталған. Чхинамастаның қызыл гүлдей қызыл немесе миллион күндей жарқыраған екені айтылады. Ол әдетте қызыл немесе қызғылт сары түсті, кейде қара түсті суреттелген. Көбінесе жалаңаш бейнеленеді, бірақ жыныс мүшелерін көбінесе жасырады немесе бел айналасындағы көпбас жылан немесе әшекейлер жауып тұрады. Жас және арық ретінде суреттеледі. 16 жастағы қыз ретінде сипатталады, толық көкіректері бар, ал жүрегіне жақын бір көк лотос гүлі жайылған. Кейде жартылай немесе толық киінеді. Құдайым сол қолында өз басын ұстайды, кейде табақта немесе бас сүйегі ыдысында. Аңызда басын кесу үшін нақты қару туралы айтылмаған, бірақ оң қолында скимтар, пышақ немесе қайшы тәрізді затты ұстайды. Чиннамастаның тілі шығып тұрады. Шашы еркін, шашыраңқы және кейде гүлдермен безендірілген. Кейбір суреттерде шашы байланған. Сонымен қатар, маңдайында үшінші көзі және асыл тасы бар, ол жыланға байланған немесе кесілген басына тәж кигізілген. Ай жарым шабы да оның басын әшекейлейді. Чиннамастаның киімі - жылан, мундамала (бас сүйектері мен сүйектерден жасалған гүл шошасы) және басқа да алтын немесе інжу-маржан әшекейлері. Сондай-ақ, білезіктер мен белдік әшекейлері бейнеленуі мүмкін. Мойнына жылан және құлақтарына серпінді сырғалар таққан болуы мүмкін. Мойнынан үш қан ағып шығады, біреуі аузына кіреді, ал қалғандарын оның жанында тұрған әйел йогиндер ішеді. Кейде иттер мен шақалдар қанды ішіп алады. Ғалым ван Коойж Чхиннамастаның иконографиясында ерлік (вира раса) және қорқыныш (бхаянака раса) элементтері, сондай-ақ эротизм (срингара раса) бар екенін атап өтті. Чхиннамастаның танымал иконасы сары түсті, бас терісі кесілген буддалық Чиннамундаға ұқсас, бірақ жұппен жыныстық қатынаста болуы – бұл тек Чхиннамастаның иконографиясына тән – және Чхиннамастаның қызыл түсті терісі ерекшеленеді. Чхиннамаста – қарама-қайшылықтардың құдайы: ол "тамақ және тамақ жеуші, осылайша бүкіл әлемді жеу және желу арқылы бейнелейді. Алушы мен беруші немесе объект пен субъекттің дихотомиясы бірігіп кетеді". Оның нама-штотрасында (құдайдың аттарын атап өтетін гимн) тізімделген епітеттерінің көпшілігі таңғажайыптылық пен ашуды білдіреді, ал азайып қалғандары эротикалық немесе бейбіт, бұл Чхиннамастаның қатыгез табиғаты мен сыртқы келбетіне қайшы келеді. Оның сахасранама (мың есімді гимн) парадокстарды қайталайды: ол Прачанда Чандика ("қуатты түрде қатыгез") және Сарвананда Прадаяни ("барлық ананда немесе бақыттың басты берушісі"). Оның есімдері, алғашқыда қатыгез болса да, ғибадат кезінде мейірімді бола алатындығын көрсетеді. Қали сияқты басқа да қатыгез индуистік құдайлар жындардың басын кесуді бейнелейді және өзін-өзі кесу рәсімдерімен байланысты, ал Чхиннамастаның мотиві ырымдық бас тартуды кері қайтарады, өз басын адалдарына (қатысушыларға) тамақтандыру үшін ұсынады. Осылайша ол Девидің аналық сипатын бейнелейді, ол Анапурна, тамақ құдайы және Шакамбари, көкөніс құдайы сияқты. Өзін құрбан еткен ана ретінде ол идеалды әйелдің символы, бірақ оның жыныстық қатынасы мен күші архетипке қайшы келеді. Ол құдайлық жұптың өмір күшін басып алады, бұл өмірді алушының аспектісін білдіреді, Қали сияқты.
The iconography of Chhinnamasta is described in the Trishakti Tantra (pre 16th century), and the Mantra mahodadhih (1589CE). Chhinnamasta is described as being as red as the hibiscus flower or as bright as a million suns. She is usually depicted as red or orange in complexion and sometimes as black. She is depicted mostly nude; however, she is so posed that her genitals are generally hidden or a multi hooded cobra or jewellery around the waist covers them. She is depicted as being young and slim. She is described as a sixteen year old girl with full breasts, adorned with lotuses or having a single blue lotus near her heart. Sometimes, she is partially or fully clothed. The goddess carries her own severed head – sometimes on a platter or in a skull bowl – in her left hand. Though no legend mentions a specific weapon for the beheading, she holds a scimitar, a knife or a scissor like object in her right hand. Chhinnamasta may have a lolling tongue. Her hair is loose and dishevelled and sometimes decorated with flowers. Alternately, in some images, her hair is tied. Additionally, she is described as having a third eye on her forehead and a jewel on her forehead, which is tied to a snake or a crown on the severed head. The crescent moon may also adorn her head. Chhinnamasta is depicted wearing a serpent as the sacred thread and a mundamala (garland of skulls or severed heads and bones), along with other various gold or pearl ornaments around her neck. Bangles and waist belt ornaments may be also depicted. She may also wear a snake around her neck and serpentine earrings. Three streams of blood spring from her neck, one entering her own mouth, while the others are drunk by her female yogini companions, who flank her. Dogs or jackals drinking the blood sometimes appear in the scene. The scholar van Kooij notes that the iconography of Chhinnamasta has the elements of heroism (vira rasa) and terror (bhayanaka rasa) as well as eroticism (sringara rasa) in terms of the copulating couple, with the main motifs being the offering of her own severed head, the spilling and drinking of blood, and the trampling of the couple. Chhinnamasta's popular iconography is similar to the yellow coloured severed headed Buddhist Chinnamunda, except for the copulating couple – which is exclusive to the former's iconography – and Chhinnamasta's red skin tone. Chhinnamasta is a goddess of contradictions: she "is both the food and the eater of food, thereby symbolizing the whole world by this act of being devoured and the devourer. The dichotomy of receiver and giver or object and subject collapses into one." Most of her epithets listed in her nama stotra (name hymn, which enlists the names of a deity) convey marvel and fury; few names are erotic or peaceful, which are contrary to Chhinnamasta's fierce nature and appearance. Her sahasranama (thousand name hymn) echoes paradoxes; she is Prachanda Chandika ("the powerfully fierce one") as well as Sarvananda pradayini ("the prime giver of all ananda or bliss"). Her names convey the idea that though she is fierce at first appearance, she can be gentle upon worship. While other fierce Hindu goddesses like Kali depict severing the heads of demons and are associated with ritual self decapitation, Chhinnamasta's motif reverses the ritual head offering, offering her own head to the devotees (attendants) in order to feed them. Thus, she symbolises the aspect of Devi as a giver, like Annapurna, the goddess of food, and Shakambhari, the goddess of vegetables, or a maternal aspect. As a self sacrificing mother, she symbolises the ideal woman; however, her sexuality and power are at odds with the archetype. She subdues and takes the life force of the copulating divine couple, signifying the aspect of the life taker, like Kali.
Жою, қайта құру және қалпына келтіру
Оңтүстік Азия өнерінің сарапшысы Пратападитя Пал және индуист құдайлары туралы «Хиндудер Дебдеби» атты еңбектің авторы Х. Бхаттачарья Чхиннамастаны құрбандық пен жаратылыстың жаңару концепцияларымен байланыстырады. Чхиннамаста өзін құрбан етеді, ал оның қаны – оның қызметшілері ішетін – ғаламды күшпен қамтамасыз етеді. Оған арналған бір дұғада ол құрбандық, құрбан ететін және құрбандықты қабылдаушы ретінде аталады, ал кесілген бас сыйлық ретінде қарастырылады. Бұл парадокс құрбандық процесінің барлығын, сонымен қатар жаратылыс, жойылу және қайта жаратылу циклын көрсетеді. Әлемді жою үшін Жоғары Құдайдың Чхиннамаста түріне енгені айтылады. Чхиннамаста Құдай-ананың қорқынышты бір жағы ретінде қарастырылады. Ол өзгерісті білдіреді және уақытты білдіретін Калиді толықтырады. Оның жүз есімді және мың есімді әндері оның қаһарлы мінезін және ашуын сипаттайды. Атауларында оған арбақтар қызмет ететіні және ол қан ішетіні айтылады. Ол адам қанына, етіне және ет тағамдарына риза болады, оған шаш, ет және қатал мантралар арнап құлшылық етеді. Бас сыйлау және одан кейін басты қалпына келтіру өлместіктің белгісі. Уақтылылық пен өлместіктің қарама-қайшылығы Чхиннамастаның басы ішкен қан ағыны арқылы білдіріледі – бұл амрита және терісін өлмей тастайтын жылан ретінде түсіндіріледі. Бас сүйек және кесілген бас гүл шоғы Чхиннамастаның Уақыт пен Өлімнен жеңісін көрсетеді. Чхиннамастаның қара түсі жойқындықты білдіреді; оның қызыл немесе қызғылт сары түспен бейнеленуі – өмірді білдіреді. Қанды ішу арқылы ол құтқарушы ретінде көрінеді, ол әлемнің жамандығын ішіп, оны жақсы энергияға айналдырады; бұл тұрғысынан қан амрита ретінде емес, жағымсыз жарықта қарастырылады. Чхиннамаста өмір, өлім және жыныс бір-бірімен байланысты екенін көрсетеді. Оның бейнесі «өмір өлімнен қоректенеді, өлімнен күш алады, өлімді қажет етеді және жыныстың соңғы мақсаты – одан әрі өмірді жалғастыру, ол өз кезегінде одан да көп өмірді азықтандыру үшін шіриді және өледі» деген мәңгілік шындықты жеткізеді.
The scholars Pratapaditya Pal, an expert on South Asian art and H. Bhattacharya, author of Hinduder Debdebi on the subject of Hindu deities, equate Chhinnamasta with the concepts of sacrifice and the renewal of creation. Chhinnamasta sacrifices herself, and her blood – drunk by her attendants – nourishes the universe. One invocation to her calls her the sacrifice, the sacrificer, and the recipient of the sacrifice, with the severed head treated as an offering. This paradox signifies the entire sacrificial process, and thus the cycle of creation, dissolution, and re creation. The Supreme Goddess is said to assume the form of Chhinnamasta for destruction of the universe. Chhinnamasta is considered a fearsome aspect of the Divine Mother. She is said to represent Transformation and complements Kali, who stands for Time. Her hundred name hymn and thousand name hymn describe her fierce nature and wrath. The names describe her as served by ghosts and as gulping blood. She is pleased by human blood, human flesh, and meat, and worshipped by body hair, flesh, and fierce mantras. The head offering and subsequent restoration of the head signify immortality. The dichotomy of temporality and immortality is alluded to by the blood stream drunk by Chhinnamasta's head – interpreted as amrita and the serpent, which sheds its skin without dying. The skull and severed head garlands signify her victory over Time and fear of Death. Chhinnamasta's black complexion denotes destruction; her depiction as red or orange denotes life. By drinking the blood, she appears as the Saviour, who drinks the negativity of the world and transforms it to benevolent energies; in this interpretation, the blood is seen in negative light rather than amrita. Chhinnamasta signifies that life, death, and sex are interdependent. Her image conveys the eternal truth that "life feeds on death, is nourished by death, necessitates death, and that the ultimate destiny of sex is to perpetuate more life, which in turn will decay and die in order to feed more life".
Өзін-өзі тану және кундалини ойлану
Басты тұлғалық белгі ретінде және тұқымның бастауы ретінде тойлау. Осылайша, өзін-өзі кесу – майяның (іллюзия немесе жаңылыс), денелік байланыстардың, жалған ұғымдардың, білімсіздіктің және жекешеліктің жойылуын білдіреді. Сцимитар сондай-ақ мокшаға (азаттыққа), джнанаға (білімге) және өзіндік тануға кедергі келтіретін нәрселердің жойылуын көрсетеді. Құдай ана сонымен қатар ажырата білу қабілетін білдіреді. Чхиннамаста өзін құрбан ету арқылы бақуатты адамға денелік байланыстардан, денеден және санадан асып түсетін санаға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бір түсіндірмеде оның үш көзі күн, ай және отты бейнелейді, ал екіншісінде үшінші көз трансценденттік біліммен байланыстырылады. Басқа индуист құдайларынан айырмашылығы, Чхиннамаста көбінесе өзіне қарайды, осылайша бақуатты адамды өзіне үңілуге шақырады. Чхиннамастаның бейнесі кундалини – рухани энергияның оянуын да көрсетеді. Жұптардың бірлесуі – арқа сүйегінің соңғы сүйегіне сәйкес келетін Муладхара чакрасының оянуын білдіреді. Кундалини денедегі орталық арна – Сушумна нади арқылы өтеді және бастың үстіндегі ең жоғарғы чакраға, Сахасрараға соншалық күшпен соқтығысады, оның басын кесіп тастайды. Жұтқыншақтан төгілген қан – бұл жоғары қарай ағынмен келетін кундалини, чакралардың барлық түйіндерін (грантистерді) – адамды қайғылы, білімсіз және әлсіз ететін нәрселерді – бұзады. Ал кесілген бас – «трансценденттік сана». Үш қан ағыны – кундалини Сахасрарада тұратын Шивамен біріккен кезде ағатын нәрдің ағыны. Оның бейнесіндегі жылан да кундалинидің символы болып табылады. Тағы бір түсіндірме Дакнини, Варнини және Чхиннамастаны тиісінше Ида, Пингала және Сушумна – үш негізгі надимен байланыстырады, олар еркін ағып жатыр. Құдай ана көбінесе адамның кіндігінде бейнеленеді, онда үш нади бірігетін Манипура чакрасы орналасқан, және сананы, сондай-ақ жаратылыс пен жоюдың екілігін көрсетеді. Басқа дәстүр оны Аджна чакрасымен байланыстырады, бұл үш надидің басқа да кездесу нүктесі, онда қабаудың арасында даналықтың «үшінші көзі» орналасқан.
The head is celebrated as a mark of identity as well as source of the seed. Thus, the self decapitation represents removal of maya (illusion or delusion), physical attachment, false notions, ignorance, and egoism. The scimitar also signifies severance of these obstacles to moksha (emancipation), jnana (wisdom), and self realization. The goddess also denotes discriminating perception. Chhinnamasta allows the devotee to gain a consciousness that transcends the bonds of physical attachment, the body, and the mind by her self sacrifice. One interpretation suggests that her three eyes represent the sun, the moon, and fire while another links the third eye to transcendental knowledge. Unlike other Hindu deities who are depicted facing the devotee, Chhinnamasta generally looks at herself, prompting the devotee to look within themself. The Chhinnamasta icon is also understood as a representation of the awakening of the kundalini – spiritual energy. The copulating couple represent the awakening in the Muladhara chakra, which corresponds to the last bone in the spinal column. The kundalini flows through the central passage in the body – the Sushumna nadi and hits the topmost chakra, the Sahasrara at the top of head – with such force that it blows her head off. The blood spilling from the throat represents the upward flowing kundalini, breaking all knots (granthis) – those things which make a person sad, ignorant and weak – of the chakras. The severed head is "transcendent consciousness". The three blood streams represent the flow of nectar when the kundalini unites with Shiva, who resides in the Sahasrara. The serpent in her iconography is also a symbol of the kundalini. Another interpretation associates Daknini, Varnini, and Chhinnamasta with the three main nadis – Ida, Pingala, and Sushumna, respectively – flowing free. The goddess is generally said to be visualised in one's navel, the location of the Manipura chakra where the three nadis unite, and symbolises consciousness as well as the duality of creation and dissolution. Another tradition associates her with the Ajna chakra, the location of the "third eye" of wisdom between the eyebrows, the other meeting point of the three nadis.
Жыныстық құмарлықты басқару немесе жүзеге асыру
Жыныстық құштарлыққа қатысты Чхинамастаның екі қарама-қайшы түсінігі бар. Чхинамастаның Камадева (әдеби мағынасында – "жыныстық құштарлық") және Рати ("жыныстық қатынас") жұбының үстінде тұрған бейнесін кейбір ғалымдар адамның жыныстық құштарлықты бақылауының символы деп түсіндірсе, ал басқалары осы құдайды жыныстық энергияның бейнесі деп қарастырады. Оның Йогини және Маданатара ("Каманы басқаратын") сияқты аттары оның жыныстық энергияны йогалық тұрғыдан бақылауын көрсетеді. Оның махаббат құдайы жұбын басып тұруы құштарлық пен самсарадан (туу, өлім және қайта туу циклінен) жеңісқа қатысты. Оның ғашықтар жұбын бағындыруы оған табынудың жыныстық құштарлықты және индриялардың ("сезімдердің") басқа да күйзелістерін бақылауға көмектесетінін көрсетеді, ал оның басқарушы құдайы – Индра. Чхинамастаның Камадева мен Ратидің үстінде отырған бейнесінде жұптың құдайға жыныстық энергиясын сыйлап тұрғаны көрсетіледі. Шиваның Чхинамастамен жыныстық қатынаста бейнеленген суреттері осы түсіндірмемен байланысты. Чхинамастаның Камешвари ("құштарлық құдайы") және Ратирагавивриддхини ("Рати [копуляция немесе жыныстық құштарлық] әлеміне бойымен кеткен") сияқты аттары, сондай-ақ оның мантрасындағы Клим – Камадева мен Кришнаның ортақ тұқымдық дыбысы – осы түсіндірмені қолдайды. Оның тілінің иілгені жыныстық құштарлықты білдіреді. Чхинамастаның иконографиясында және янтрасында кездесетін кері үшбұрыш йониді (ана жатыры) және әйелдік бастауды көрсетеді. Құдайды көбінесе қарынның ортасындағы кері үшбұрыш ішінде бейнелеу ұсынылады. Бұл сондай-ақ үш гунаны (сапаларды) және үш шактині (күштерді) – ичча ("ерік күші"), крия ("әрекет") және джнана ("білім") – көрсетеді. Осы құдай Йони мудра немесе Йони гамия деп аталады, оған йони арқылы қол жеткізуге болады.
There are two contrasting interpretations of Chhinnamasta with regard to sexual desire. The image of Chhinnamasta standing on a copulating couple of Kamadeva (literally, "sexual desire") and Rati ("sexual intercourse") is interpreted by some scholars as a symbol of a person's control over sexual desire, while others interpret the goddess as being the embodiment of sexual energy. Her names, such as Yogini and Madanatura ("one who has control of Kama"), convey her yogic control over sexual energy. Her triumphant stance trampling the love deity couple denotes victory over desire and samsara (the cycle of birth, death, and rebirth). Her subjugation of the amorous couple suggests that her worship will grant control over sexual urge and other impulses of the indriyas ("senses"), whose governing god Indra she is associated with. Images in which Chhinnamasta is depicted sitting on Kamadeva Rati in a non suppressive fashion suggest that the couple is giving sexual energy to the goddess. Images where Shiva is depicted in coitus with Chhinnamasta are associated with this interpretation. Chhinnamasta's names like Kameshwari ("goddess of desire") and Ratiragavivriddhini ("one who is engrossed in the realm of Rati – [copulation or sexual desire]") and the appearance of klim – the common seed syllable of Kamadeva and Krishna – in her mantra support this interpretation. Her lolling tongue also denotes sexual hunger. The inverted triangle, found in Chhinnamasta's iconography as well as in her yantra, signifies the yoni (womb) and the feminine. The goddess is often prescribed to be visualised in the centre of the inverted triangle in the navel. It also signifies the three gunas (qualities) and three shaktis (powers) –iccha ("will power"), kriya ("action"), and jnana ("wisdom"). The goddess is called Yoni mudra or Yoni gamya, accessible through the yoni.
Басқа символика және ассоциациялар
Чхинамастаның жалаңаш және бассыз болуы оның тұтастығын және "беймазалығын" көрсетеді. Ранджаитри ("соғыста жеңімпаз") сияқты аттары оны түрлі демонды өлтіруші ретінде және шайқастағы шеберлігімен мақтан етеді. Оның жалаңаш денесі мен босаң шашы әлеуметтік қалыптарды жоққа шығарады, сондай-ақ оның тәуелсіздігі мен сезімталдығын көрсетеді. Құдай анасы мен екі йогинидің үштігі "жаратылыс энергиясы сезілетін" үлгілердің үштігімен философиялық жағынан байланысты. Құдай анасы – эгосын жеңіп, кундалинисін оятқан, піскен он алты жасар бойжеткен, ал оның көмекшілері – құдай анасының қанымен күш алатын, дуализмнің иллюзиясынан арыла алмаған, рухани жағынан дамымаған он екі жасар балалар. Құдай анасының шашы аналық бейнеде тоғысып, көмекшілерінің шашы жас қыздарша еркін болған бейнелерде, құдай анасы патшалық билік пен күштің аналық бейнесі ретінде бейнеленеді; тоғысқан шаш пен бассыздық сәйкесінше бақыланатын және бақыланбайтын табиғаттың қарама-қайшы идеяларын білдіреді.
Chhinnamasta's nudity and headlessness symbolise her integrity and "heedlessness". Her names like Ranjaitri ("victorious in war") celebrate her as the slayer of various demons and her prowess in battle. Her nakedness and free flowing hair denote rejection of societal stereotypes and her rebellious freedom, as well as her sensual aspect. The triad of the goddess and the two yoginis is also philosophically cognate to the triad of patterns, "which creative energy is felt to adopt". While the goddess is a mature sixteen year old who has conquered her ego and awakened her kundalini, the attendants are described as spiritually immature twelve year olds who are sustained on the goddess's blood and have not become liberated from the delusion of duality. In portrayals where the goddess's hair is tied like a matron and her attendants have free flowing hair like young girls, the goddess is treated as a motherly figure of regal authority and power; the tied hair and headlessness represent contrasting ideas of controlled and uncontrolled nature, respectively.
Дін
Чхиннамастаның жеке культы кеңінен таралмаған, бірақ ол тантрикалар (тантрик тәжірибешілердің бір түрі) арасында жақсы танымал және маңызды, ал оған қасиетті әйелдер храмдарында Махавидья тобының бір бөлігі ретінде табынып, бейнелейді. Ол Шығыс Үндістан мен Непалда "тікелей құлшылыққа" ие; оның храмдары Непалда, сондай-ақ Үндістанның Одиша, Батыс Бенгал, Джаркханд және Уттар-Прадеш штаттарының шығыс бөлігінде табылады. Құдайша Шактизмнің ("Кали отбасы") Каликакула сектасында құрметтеледі, бұл индуизмнің Құдайшаға бағытталған сектасы. Кинсли Чхиннамастаға қарапайым жандардың табынбауының себебін оның қатыгездігімен және оған жақындасу мен құлшылық етудің қауіпті деген репутациясымен байланыстырады.
Chhinnamasta's individual cult is not widespread, but she is well known and important among Tantrikas (a type of Tantric practitioner) and is worshipped and depicted as part of the Mahavidya group in goddess temples. She enjoys "active worship" in eastern India and Nepal; her temples are found in Nepal as well as in the Indian states of Odisha, West Bengal, Jharkhand and the eastern part of Uttar Pradesh. The goddess is venerated in the Kalikula ("family of Kali") sect of Shaktism, the Goddess centric sect of Hinduism. The lack of worship of Chhinnamasta by lay worshippers is attributed by Kinsley to her ferocious nature and her reputation for being dangerous to approach and worship.
Діннің мақсаттары
Тантрикалық тәжірибешілер сиддхи, яғни табиғаттан тыс күштерге қол жеткізу үшін Чхиннамастаға табынады. Оның мантрасы оны әдемілік, жарық, от, рухани өзіндік тану және қате пікірлерді жоюды білдіретін дыбыстармен байланыстырады. Шакта Прамода және Рудраямала оның мантрасын байлық пен сәттілікке қол жеткізу үшін пайдалануды ұсынады. "Чиннамаста Таттва" кітабының авторы, Ачарья Ананда Джа, оған әскерилердің табынуын қалайды, себебі ол құштарлықты өз бақылауында ұстауды, басқалардың игілігі үшін батыл ерлікпен құрбан болуды және өлімге қарсы қорқынышсыздықты бейнелейді. Барлық Махавидяларға табынудың басқа да мақсаттары: поэзиялық сөз, денсаулық, жауларды бақылау, кедергілерді жою, патшаларды ықпалға алу, басқаларды өзгерту, басқа патшаларды жеңу және, соңында, мокша (құтқарылу).
Tantric practitioners worship Chhinnamasta for acquiring siddhis or supernatural powers. Her mantra associates her with syllables denoting beauty, light, fire, spiritual self realization, and destruction of delusion. The Shakta Pramoda and the Rudrayamala recommend the use of her mantra to obtain wealth and auspiciousness. Acarya Ananda Jha, the author of the Chinnamasta Tattva, prescribes her worship by soldiers as she embodies self control of lust, heroic self sacrifice for the benefit of others, and fearlessness in the face of death. Other goals common to worship of all Mahavidyas are: poetic speech, well being, control of one's foes, removal of obstacles, ability to sway kings, ability to attract others, conquest over other kings, and, finally, moksha (salvation).
Ғибадат түрлері
Тантрасара, Шакта Прамода және Мантра маходадхи тантрикалық мәтіндері Чхинамаста мен басқа да Махавидяларға табыну туралы, оның ішінде оның янтрасы, мантрасы және дхьяналары (медитациялық немесе иконографиялық бейнелері) туралы мәлімет береді. Оның пуджасында Чхинамастаның мүсіні немесе оның янтрасы, оның көмекшілерімен бірге табынады. Панчамакараның дәстүрден тыс құрбандықтары – шарап, ет, балық, қайнатылған бидай, жыныстық қатынас – гүлдер, жарық, құрбандық иіс сулары сияқты негізгі құрбандықтармен бірге оған табыну үшін ұсынылады. Оған от құрбандығы шалу және оның стотрасын (мадақ әнін) немесе нама стотрасын (аты әнін) қайталау да ғибадаттың бір бөлігі болып табылады. Шакта Прамодада оның сахасранамасы (мың есімді ән) және 108 есімінің жинағы бар. Тантралық мәтіндер табынушыға өз денесінің ортасында, кіндігінде қызыл күн тәрізді дөңгелекті – йони үшбұрышын білдіретін – көзге елестетуді айтады. Чхинамастаның кең таралған бейнесі осы дөңгелектің ішінде тұрады деп есептеледі. Оған құлшылық ету үшін ең жақсы уақыт – кешкі уақыттың төрттен бірі, яғни түн ортасы. Кейбір ән-жырларда Чхинамаста қанды жақсы көреді, сондықтан кейбір киелі орындарда оған қандық құрбандықтар шалынады. Шактисамгама Тантрасында тек батырлар (виралар) ғана Вайамарга бойынша құдайына табынуы керек делінген. Шакта Прамода дұрыс емес құлшылық ауыр салдарға әкелетінін ескертеді, Чхинамаста адамның басын кесіп, қанын ішеді. Сонымен қатар, ол үй иелері мен аскеттердің орындауы тиіс құлшылық рәсімдерін түсіндіреді. Калькуттадағы 86 Палли пандалы және Куттак облысының Бахрабад ауданында Кали құдайына емес, Чхинамастаға құлшылық етудің ерекше дәстүрі бар.
The Tantric texts Tantrasara, Shakta Pramoda and Mantra mahodadhih give details about the worship of Chhinnamasta and other Mahavidyas, including her yantra, mantra and her dhyanas (meditative or iconographic forms). In her puja, Chhinnamasta's image or her yantra is worshipped, along with her attendants. The heterodox offerings of Panchamakara – wine, meat, fish, parched grain, and coitus – along with mainstream offerings such as flowers, light, incense, etc., are prescribed for her worship. A fire sacrifice and repetition of her stotra (hymn of praise) or her nama stotra (name hymn) are also prescribed in her worship. The Shakta Pramoda has her sahasranama (thousand name hymn) as well as a compilation of her 108 names in a hymn. Tantric texts tell the worshipper to imagine a red sun orb – signifying a yoni triangle – in his own navel. The popular form of Chhinnamasta is imagined to reside in the orb. The best time to propitiate her is said to be the fourth quarter of the evening, that is, midnight. Some hymns narrate that Chhinnamasta likes blood and thus is offered blood sacrifices at some shrines. The Shaktisamgama Tantra says that only brave souls (viras) should follow Vamamarga worship to the goddess. The Shakta Pramoda warns that improper worship brings severe consequences, with Chhinnamasta beheading the person and drinking his blood. Further, it explains the worship rituals to be followed by householders and those to be followed by renouncers. The Bakhrabad area of Cuttack district and the 86 Palli pandal of Kolkata have unique traditions of worshipping Chhinnamasta, instead of Kali, on Kali Puja.