Кіріспе
Бағаламуки немесе Бағала – индуизмдегі он тантрикалық құдайлар тобындағы махавидялардың (үлкен даналық/ғылым) бейнесінің әйел түрі. Деви Бағаламуки өз батырмасымен адалдың қате түсініктерін, жаңылыстарын (немесе адалдың жауларын) жояды. "Бағала" сөзі "Вальга" сөзінен шыққан (мағынасы – "жетектеу" немесе "бағындыру"), ол "Вагла" және содан кейін "Багла" болып өзгерген. Девидің 108 түрлі есімі бар (кейбір деректерде 1108 есім де кездеседі). Бағаламуки Солтүстік Үндістанда көбінесе Питамбари деп аталады, бұл сары немесе алтын түспен байланысты қасиетті құдай. Ол түрлі асыл тастармен әсемделген бағаналары бар алтын таққа отырады және үш көзі бар, ол адалға ең жоғары білім беру қабілетін көрсетеді. Бағаламуки – Девидің он бейнесінің бірі, құдіретті әйел, бастапқы күштің символы. Бағаламуки немесе Бағала Девиге арналған басты храмдар: Шри Бағаламухи Шакти Питам, Шивампет, Нарсапур, Телангана штаты, Бағаламуки храмы, Датия, Мадхья-Прадеш, Бугиладхар, Гутту, Уттаракханд, Камахия храмы, Гуахати, Ассам, Непалдың Лалитпур және Бангхади, Кангра, Химачал-Прадеш.
Baglamukhi or Bagalā is the female form of a personification of the mahavidyas (great wisdom/science), a group of ten Tantrik deities in Hinduism. Devi Bagalamukhi smashes the devotee's misconceptions and delusions (or the devotee's enemies) with her cudgel. The word "Bagala" is derived from the word "Valga" (meaning – bridle or to rein in) which, became "Vagla" and then "Bagla". The Devi has 108 different names (some others also call her by 1108 names). Bagalamukhi is commonly known as Pitambari in North India, the goddess associated with yellow color or golden color. She sits on golden throne having pillars decorated with various jewels and has three eyes, that symbolises that she can impart ultimate knowledge to the devotee. Bagalamukhi is one of the ten forms of the Devi, symbolising potent female, primeval force. The main temples dedicated to Bagalamukhi or Bagala Devi temples are located at Shri Bagalamukhee Shakthi Peetham, Shivampet, Narsapur, Telangana State ,Bagalamukhi Temple, Datia Madhya Pradesh, Bugiladhar, Ghuttu Uttarakhand, Kamakhya Temple, Guwahati, Assam, Baglamukhi temple of Lalitpur, Nepal and of Banghandi, Kangra, Himachal Pradesh.
Иконография
Басқа бір аудармада оның есімі "Каляни" деп аударылған. Кубжика Тантрасында "Бағала" есімінің тағы бір мағынасына сілтеме бар. Мәтіннің алғашқы тарауында «Бакаре Баруни Деви Гакаре Сиддхида Смрита. Лакаре Притхиви Чайба Чайтянья Пракриртита» деген шумақ бар. («Ба», – «Бағала» есімінің бірінші әрпі, «Баруни» яки демонды жеңуге құштарлықпен толы болғанды білдіреді. «Га», – екінші әрпі, адам баласына түрлі құдіреттер мен табыстар сыйлайтынды білдіреді. «Ла», – үшінші әрпі, жер сияқты әлемдегі барлық тіршілік күштерінің негізі және Өзінің санасы екенін білдіреді). Әртүрлі мәтіндерде құдайдың екі бейнесі кездеседі: Дви Бхужа (екі қолды) және Чатурбхужа (төрт қолды). Дви Бхужа бейнесі көбірек таралған және «Соумья» яки жұмсақ формасы деп сипатталады. Ол оң қолымен таяқпен демонды ұрады, ал сол қолымен оның тілін жұлып алады. Бұл бейне кейде жауды үнсіз қалдыру, яки оны басып тастау күші ретінде түсіндіріледі. Бағаламухиге табынушылардың осы күшті алуға тырысуының бір себебі осы. Басқа да Махавидья құдайлары да жауларды жеңуге көмектесетін ұқсас күштерді білдіреді, оларды әртүрлі рәсімдер арқылы табынушылар шақырады. Бағаламухиді Питамбардеви, Шатрубддхивинашини және Брахмастра Рупини деп те атайды, ол әр нәрсені өз қарсысына айналдырады. Тантрасара оның иконографиясын сипаттайды: Бағаламухи құрбандық тақтасында, мұхиттың ортасында алтын таққа отырған. Оның терісі сары (алтын) түсті. Сары киім киген, сары гүлдермен әшекейленген және сары (алтын) зергерлік бұйымдармен безендірілген. Ол сол қолымен демонның тілін жұлып алады, ал оң қолын таяқпен соғуға көтеріп тұр. Тағы бір сипаттамада оның төрт қолы мен үшінші көзі бар екені айтылған. Маңдайын сары ай әшекейлейді. Тағы бір түсіндірмеде Багламухи – Валгамухи сөзінің бұрмалануы; валга – «желбұры» немесе «тістік» дегенді білдіреді. Желбұры немесе тістік – атты бағыттап, аузына салынатын болғандықтан, Бағаламухи жауларына бақылау күшін сыйлайды. Тағы бір этимологияда валга – «сал болу» дегенді білдіреді және құдай сыйлайтын «сал болу» күшін көрсетеді; бұл теория Кинслиге күмәнді көрінеді. Бағаламухи Питамбара деви немесе Питамбари, «сары киім киетін» деген атақпен белгілі. Иконографиялық бейнелер мен құлшылық рәсімдері сары түске қайта-қайта сілтеме жасайды.
Аңыз
Сатья-югада (инду космологиясының алғашқы дәуірі) жаратылысты жоя бастаған зор дауыл болды. Вишну құдайы алаңдап, Парвати қадірлісін шақыру үшін Гардира Саровардың (сары түсті көлдің) жағасында аскетизм жасады. Вишнуға разы болған қадірлі Парвати көрініп, көлден өзінің Бағаламухи бейнесін шығарды. Бағаламухи дауылды басып, әлемге тәртіп келтірді. Тағы бір әңгімеде Мадан есімді демон Вак сиддхисіне ие болғаны айтылады, соның арқасында ол айтқан әр нәрсе орындалатын. Ол оны адамдарды мазалап, өлтіру үшін пайдаланды. Құдайлар Бағаламухиге жалбарынды. Қадірлі демонның тілін ұстап, оның күшін басып тастады. Мадан қадірліден онымен бірге құлшылық етуді өтінді; қадірлі оны өлтірер алдында оған осы артықшылықты берді.
Дін
Гувахатидегі Камахия ғибадатханасы, тантризмнің маңызды орталықтарының бірі, Махавидиялардың әрқайсысына арналған киіз үйлерден тұрады, олардың бірі – бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан Багаламухи Девиге арналған. Девиге арналған маңызды ғибадатханалар Патанкотт-Манди тас жолындағы NH20-де, Котла және Банханди, Химчал-Прадеш штатының солтүстігінде, Махилапур ауданындағы Бадован ауылы, Пәнджаб штатының Хошиарпур ауданында, Агар Малва ауданындағы Нальхеда, Мадхья-Прадеш штатында, Датиядағы Питамбара Питх және Нikhildham Bhojpur, Бхопал, Мадхья-Прадеш штатындағы Душмахавидья ғибадатханасы орналасқан. Оңтүстік Үндістанда Тамил Надудағы Канчипурам ауданында Багалапитам, Эрайур жолы, Валлакоттайда ғибадатхана бар. Сондай-ақ, Шри-Сурьямангалам, Каллидайкуричи, Папанкулам ауылы, Тирунелвели ауданы, Тамил Надуда да орналасқан. Девидің аз танымал ғибадатханасы Солтүстік Карнатаканың Райчур ауданындағы Синдханур талугының Сомалапура (Каляни) қаласында орналасқан. Бұл Багуламухи Сиддха Шакти Питх деп саналады. Жергілікті аңыздар бойынша, ғибадатхананы бір ұлы йоги салған, себебі Деви оған көрініп, ғашық болған. Ол ғибадатханада билік етуге уәде берді. Тағы бір аңыз бойынша, ғибадатхананы шамамен 300 жыл бұрын ұлы йоги Шри Чиданандавадхута салған. Ол Карнатакада кең таралған «Шри Деви Чаритре» атты мәтінді жазған. Оның дұғалары Брихаспатиді басып тастайды деседі. Вирупакшиде, Карнатаканың Колар ауданындағы Мулабагилудың жанындағы шағын ауылда, Вирупакши ғибадатханасының кешенінің бір бөлігі ретінде Девиге арналған тағы бір киіз үй бар. Халық аңызына сәйкес, Вирупаша лингасын Шригуру Даттатреяның әкесі, ұлы абыз Атри Махарши орнатқан. Линга күн шыққаннан күн батқанға дейін үш рет түсін өзгертеді. Вирупакшиде Багуламухи ғибадатханасын патша Викрамадитья салған деп есептеледі. Багаламухи ғибадатханасы, Банханди, ХП, Химачал-Прадеш штатының Кангра ауданындағы Банханди ауылында орналасқан, бұл Девиге арналған маңызды ғибадатхана, жұма күндері мен мерекелерде көп адам жиналады. Багаламухиге арналған ғибадатхана Непалдың Катманду қаласына жақын Патан қаласының Невар қаласында орналасқан, онда тантрикалық Девилерге табынуға патшалық қолдау көрсетілген. Патандағы осы ғибадатхананың аумағында Ганеша, Шива, Сарасвати, Гухешвар, Бхаирава және т.б. сияқты құдайларға арналған бірнеше киіз үйлер бар.
Bagalapeetam, Eraiyur Road, Vallakottai in Kanchipuram district in Tamil Nadu. Sree suryamangalam, Kallidaikurichi, Papankulam village in Tirunelveli district in Tamil Nadu. A lesser known temple of the goddess is situated in Somalapura (Kalyani) of Sindhanur taluk, Raichur district of North Karnataka. It is believed to be a powerful Bagulamukhi Sidhdha Shakti Peeth. As per local legends, the temple was built by a great yogi after goddess' sakshaatkara fell in love with him. She promised to preside in the temple. As per another legend, the temple was built by great yogi Shri Chidanandavadhoota around 300 years ago. He composed 'Shree Devi Charitre', a popular text in Karnataka. Her prayers are said to pacify Brihaspati. In Virupaskhi, a small village next to Mulabagilu of Kolar district Karnataka, another shrine dedicated to the goddess, as part of temple complex of Virupakshi temple. As per folklore, the Virupaskha linga was installed by great sage Atri Maharshi, father of Shriguru Dattatreya. The linga changes its color in 3 ways from sunrise to sunset. It is believed that King Vikramaditya built the Bagulamukhi temple at Virupakshi. The Bagalamukhi Temple, Bankhandi, HP situated in the village of Bankhandi in Kangra district, Himachal Pradesh is a prominent place of worship of the goddess, thronged by huge crowds during Fridays and other festive seasons. A temple devoted to Bagalamukhi is located in the Newar city of Patan near Kathmandu, Nepal, the country where worship of tantric goddesses had royal patronage. The territory of this temple in Patan has several other shrines dedicated to Ganesha, Shiva, Saraswati, Guheswar, Bhairava, etc.