Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық жазушы (1860–1938)
American writer (1860–1938)
Оуэн Вистер (14 шілде, 1860 – 21 шілде, 1938) – американдық жазушы және тарихшы, батыс көркем әдебиетінің "әкесі" деп есептеледі. Ол "Вирджиниялық" романымен және Улисс С. Гранттың өмірбаянымен танымал.
Owen Wister (July 14, 1860 – July 21, 1938) was an American writer and historian, considered the "father" of western fiction. He is best remembered for writing The Virginian and a biography of Ulysses S. Grant.
Ерте өмір
Оуэн Вистер 1860 жылдың 14 шілдесінде Пенсильвания штатының Филадельфия қаласының солтүстік-батыс бөлігіндегі Германтаун ауданында дүниеге келген. Оның әкесі, Оуэн Джонс Вистер, Германиядағы Грамблторп имениесінде өскен бай дәрігер болған. Ол Салли Вистердің алыс туысы еді, себебі Джон Вистерден (туған кезде Иоганнес Вюстер аталған) (1708–1789), Каспар Вистардың ағасынан тараған. Оның анасы, Сара Батлер Вистер, британдық актриса Фанни Кембл мен Пирс Миз Батлердің қызы еді. Пирс Мейс Батлер, зор байлықтың иесі, жаман әдеттерімен, құмар ойындарымен және құлдарды ұстаумен әйгілі болған. 1906 жылы Вистер плантациялық өмірді бейнелейтін «Леди Балтимор» романын жазды. Оның досы және Гарвардтағы курстасы Теодор Рузвельт, романның оңтүстікке қарай бұрылымын сынап, оған хат жазды.
Owen Wister was born on July 14, 1860, in Germantown, a neighborhood in the northwestern part of Philadelphia, Pennsylvania. His father, Owen Jones Wister, was a wealthy physician raised at Grumblethorpe in Germantown. He was a distant cousin of Sally Wister through his descent from John Wister (born Johannes Wüster) (1708–1789), brother of Caspar Wistar. His mother, Sarah Butler Wister, was the daughter of Fanny Kemble, a British actress, and Pierce Mease Butler. Pierce Mease Butler, heir to a fabulous fortune, was a notorious profligate, gambler, and slaveowner. In 1906 Wister wrote a novel, Lady Baltimore, glorifying plantation life. His friend and Harvard classmate, Theodore Roosevelt, wrote to him criticizing the Southern bias of the novel.
Білім
Вистер қысқа уақыт Швейцария мен Ұлыбританиядағы мектептерде оқыды, кейін Нью-Гэмпшир штатының Конкорд қаласындағы Сент-Полс мектебінде және Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Гарвард университетінде білім алды. Гарвардта ол "Хэсти Пудинг" театрлық қоғамының мүшесі болды, сондай-ақ "Дельта Каппа Эпсилон" (Альфа бөлімі) студенттік ұйымына қатысты. Вистер "Порцеллиан клубының" да мүшесі болды, осы арқылы ол болашақ 26-шы президент Теодор Рузвельтпен өмір бойына дос болып қалды. Гарвардта оқыған кезеңінде Вистер "Хэсти Пудинг" театры үшін ең табысты болған "Дидо және Эней" қойылымын жазды, одан түскен қаражат театрдың құрылысына жұмсалды. Вистер 1882 жылы Гарвард университетін бітірді. Бастапқыда ол музыкалық мансапқа ұмтылып, екі жыл Париж консерваториясында оқыды. Содан кейін ол заңгер болу үшін оқуға түсу алдында Нью-Йорктегі банкте қысқа уақыт жұмыс істеді; ол 1888 жылы Гарвард заң мектебін бітірді. Осыдан кейін ол Филадельфиядағы заң фирмасында жұмыс істеді, бірақ бұл мансапқа ешқашан құмарлық танытпады. Дегенмен ол саясатқа қызығушылық танытып, АҚШ президенті Теодор Рузвельттің жақтасы болды. Гарвардтың Бақылау кеңесіне 1916 жылы Теодор Рузвельт, ал 1918 жылы Оуэн Вистер мүше болып сайланды. 1930 жылдары Вистер президент Франклин Д. Рузвельттің және оның "Жаңа саясатына" қарсылық көрсетті.
Wister briefly attended schools in Switzerland and Britain, and later studied at St. Paul's School in Concord, New Hampshire and Harvard University in Cambridge, Massachusetts, where he was a member of the Hasty Pudding Theatricals, and a member of Delta Kappa Epsilon (Alpha chapter). Wister was also a member of the Porcellian Club, through which he became lifelong friends with future 26th President Theodore Roosevelt. As a senior Wister wrote the Hasty Pudding's then most successful show, Dido and Aeneas, whose proceeds aided in the construction of their theater. Wister graduated from Harvard in 1882. At first he aspired to a career in music and spent two years studying at a Paris conservatory. Thereafter, he worked briefly in a bank in New York before studying law; he graduated from Harvard Law School in 1888. Following this, he practiced with a Philadelphia firm but was never truly interested in that career. He was interested in politics, however, and was a staunch supporter of U. S. president Theodore Roosevelt. Harvard's Board of Overseers had Theodore Roosevelt as a member in 1916 and Owen Wister as a member in 1918. In the 1930s, Wister opposed President Franklin D. Roosevelt and his New Deal.
Жазушылық мансап
Вистер әдеби жұмысын 1882 жылы 1812 жылғы «Швейцариялық отбасы Робинсон» романының пародиязы – «Жаңа швейцариялық отбасы Робинсон» романымен бастады. Бұл кітапты Марк Твен мақтап, Вистерге хат жазғандықтан, оқырмандар жақсы қарсы алды. Вистер бірнеше жазды Американың батысында өткізді, ал 1885 жылы Вайоминг территориясына алғашқы сапарын жасады, онда ірі аңдарды аулау, форель балықтарын ұстау, үндістермен танысу және түндерді жабайы табиғатта өткізуді жоспарлады. Досы Тедди Рузвельт сияқты, Вистер де аймақтың мәдениетіне, аңыз-әңгімелеріне және жер бедеріне қызығушылық танытты. Ол «Америкадағы өмірдің ашылуын көруге және оны суреттеуге қабілеті мен көзі жетіп, таңғалып, қуанды. Өліп бара жатқан «жабайы батысқа» алты сапардан кейін, ол заңгерлік мамандығынан бас тартып, өзін жақсы білетін жазушыға айналды». 1893 жылы Йеллоустоун ұлттық паркіне сапар барысында Вистер батыс суретшісі Фредерик Ремингтонмен танысты, олар өмір бойы дос болып қалды. Жазуды бастаған кезде Вистер батыс шекарасындағы оқиғаларды көркем әдебиетке бейімдеуге ұмтылды. Оның ең танымал туындысы – 1902 жылғы «Вирджиниялық» романы. Бұл роман адамдар, орындар мен оқиғалардың күрделі қоспасынан тұрады, ол өзінің тәжірибесінен, естігендерінен және қиялынан туған, нәтижесінде табиғи аристократ, Джонсон округі соғысының мифологиялық нұсқасына қарсы тұрып, ірі жер иелерінің жағын алған архетиптік ковбой образын жасады. Бұл роман кеңінен алғашқы ковбой романы деп есептеледі, бірақ көптеген қазіргі ғалымдар бұл аталымды он жылдан астам бұрын жарық көрген Эмма Гент Кертистің «Администратрикс» романына тиесілі деп санайды. «Вирджиниялық» романы сегіз айдың ішінде он төрт рет қайта басылды. Ол ең көп сатылған 50 көркем туындының бірі болып саналады және Голливуд сарапшылары оны әдебиетте, кинода және теледидарда бейнеленген қазіргі ковбой образының негізі деп есептейді. 1904 жылы Вистер Кирк Ла Шеллемен бірлесіп «Вирджиниялық» романының табысты сахналық бейімделуін жасады, онда Дастин Фарнум басты рөлді сомдады. Фарнум он жылдан кейін Сесил Б. Демилдің осы пьесаның киноға бейімделуінде де сол рөлді қайта ойнады. Вистер бірнеше әдеби қоғамдардың мүшесі, The Franklin Inn Club клубының мүшесі, Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі және Гарвард университетінің Бақылау кеңесінің мүшесі болды. Ол сондай-ақ Америка философиялық қоғамының сайланған мүшесі еді.
Wister began his literary work in 1882, publishing The New Swiss Family Robinson, a parody of the 1812 novel The Swiss Family Robinson. It was so well received that Mark Twain wrote a letter to Wister praising it. Wister had spent several summers in the American West, making his first trip to the Territory of Wyoming in 1885, planning to shoot big game, fish trout, meet the Indians, and spend nights in the wild. Like his friend Teddy Roosevelt, Wister was fascinated with the culture, lore and terrain of the region. He was " struck with wonder and delight, had the eye to see and the talent to portray the life unfolding in America. After six journeys [into the dying 'wild west'] for pleasure, he gave up the profession of law ", and became the writer he is better known as. On an 1893 visit to Yellowstone National Park, Wister met the western artist Frederic Remington, who remained a lifelong friend. When he started writing, Wister naturally inclined towards fiction set on the western frontier. His most famous work remains the 1902 novel The Virginian, a complex mixture of persons, places and events dramatized from experience, word of mouth, and his own imaginationultimately creating the archetypal cowboy, who is a natural aristocrat, set against a highly mythologized version of the Johnson County War, and taking the side of the large landowners. This is widely regarded as being the first cowboy novel, though many modern scholars argue that this distinction belongs to Emma Ghent Curtis's The Administratrix, published over ten years earlier. The Virginian was reprinted fourteen times in eight months. It stands as one of the top 50 best selling works of fiction and is considered by Hollywood experts to be the basis for the modern fictional cowboy portrayed in literature, film, and television. In 1904 Wister collaborated with Kirke La Shelle on a successful stage adaptation of The Virginian that featured Dustin Farnum in the title role. Farnum reprised the role ten years later in Cecil B. DeMille's film adaptation of the play. Wister was a member of several literary societies, a member of The Franklin Inn Club, a fellow of the American Academy of Arts and Sciences, and a member of the Board of Overseers of Harvard University. He was also an elected member of the American Philosophical Society.
Жеке өмір
1898 жылы Уистер өзінің екінші туысы Мэри Ченнингке үйленді. Олардың алты баласы болды. Мэри 1913 жылы бала туған кезде қайтыс болды. Олардың қызы Мэри Ченнинг Вистер 1933 жылы суретші Эндрю Дасбургке тұрмысқа шықты.
In 1898, Wister married Mary Channing, his second cousin. The couple had six children. Mary died during childbirth in 1913. Their daughter, Mary Channing Wister, married artist Andrew Dasburg in 1933.
Өлім
1938 жылы Вистер Род-Айленд штатының Сандерстаун қаласындағы үйінде қайтыс болды. Ол Филадельфиядағы Лорел-Хилл бейістігінде жерленген.
In 1938, Wister died at his home in Saunderstown, Rhode Island. He is buried in Laurel Hill Cemetery in Philadelphia.
Мұра
1976 жылы Вистер Ұлттық каубойлар және Батыс мұрасы мұражайының Ұлы батысшылар залына енгізілді. 1978 жылдан бері Вайоминг университетінің студенттік басылымдары «Оуэн Вистер шолуы» әдебиет және өнер журналын шығарып келеді. Журнал 1996 жылға дейін жылына екі рет жарық көрді, ал 1997 жылдың көктемінен бастап жыл сайын шыға бастады. Вайоминг штатындағы Гранд-Теттон ұлттық паркінің батыс шебінде Оуэн Вистердің құрметіне аталған 11 490 фут (3502 метр) биіктіктегі Вистер тауы орналасқан. Вистердің Калифорния штатындағы Ла-Меса қаласының жанында салған, бірақ әйелінің қайтысынан кейін ешқашан тұрмаған үйінің жанында Вистер Драйв деп аталатын көше бар. Сол ауданда Виргиниян жолы және Молли Вудс даңғылы (Виргиниян романының кейіпкерінің атымен аталған) да бар. Осы көшелердің бәріне Вистердің өзі ат қойған. «Леди Балтимор» торттары туралы ең танымал аңыз – Оңтүстік сұлуы Алисия Ретт Мейберидің Вистерге Оңтүстік Каролина штатының Шарльстон қаласында торт пісіріп, сыйлағаны туралы. Вистер тортқа настолько ғашық болғандықтан, оны «Леди Балтимор» романының аты ретінде пайдаланған деседі.
In 1976, Wister was inducted into the Hall of Great Westerners of the National Cowboy & Western Heritage Museum. Since 1978, University of Wyoming Student Publications has published the literary and arts magazine Owen Wister Review. The magazine was published bi annually until 1996 and became an annual publication in the spring of 1997. Just within the western boundary of the Grand Teton National Park in Wyoming, there is an 11,490 foot mountain named Mount Wister, named for Owen Wister. Near a house that Wister built near La Mesa, California, but never occupied due to his wife's death, is a street called Wister Drive. In the same neighborhood are Virginian Lane and Molly Woods Avenue (named for a character in The Virginian). All of those streets were named by Wister himself. The most popular legend of the Lady Baltimore cake is that Alicia Rhett Mayberry, a Southern belle, baked and served the cake to Wister in Charleston, South Carolina. Wister was said to have been so enamored with the cake that he used it as the namesake of his novel, Lady Baltimore.