Кіріспе

Шарлотта Жанна Беро де Ла-Хай де Риу (4 қазан 1738 – 6 ақпан 1806) – Орлеан герцогы Луи-Филипп д’Орлеанның сүйіктісі және, ақырында, оның әйелі болған; алайда, Людовик XV оның герцогиня болуына жол бермеді. Ол бірнеше пьеса жазып, оларда өнер көрсетті. Ол "Мадам де Монтессон" деген атпен танымал.

Өмір

Шарлотта Жанна Беро де Ла-Хей де Риу Парижде ежелгі бретондық отбасында дүниеге келді. 1757 жылдың 11 қазанында ол жетпіс жастағы жесір Жан Батистке, 1769 жылы қайтыс болған Монтессон маркизіне үйленді. Оның сұлулығы мен зиялылығы Луи Филипп Орлеанның назарын аударды (оның әйелі Луиза Генриетта де Бурбон 1759 жылы қайтыс болды), ол 1773 жылы Франция королі Луи XV-нің рұқсатымен құпия түрде үйленді. Орлеан герцогымен, король отбасының мүшесі және Принц дю Сангпен некелескеннен кейін, оның төмен дәрежесі оған Орлеан герцогинясы атағын алуға мүмкіндік бермеді. Әйелінің және өзінің көңілі үшін ол шағын театр құрып, бірнеше пьеса жазды, оларда өзі де актерлік етті. Ол 1793 жылдың 20 сәуірінде (Республикалық күнтізбе бойынша 1 флюориаль II жылы) Террор кезінде тұтқындалып, Париждегі Ла Форс түрмесіне қамалды. 1794 жылдың 28 қыркүйегінде босатылып (Максимилиан Робеспьердің құлауынан кейін), Жозефина де Боарнемен дос болып, империяның басындағы маңызды тұлғалардың бірі болды.

Шығармалары

Оның шығармаларының ең жақсы басылымы 1782–1785 жылдары «Анонимді туындылар» деген атпен жарық көрді. Шарль Колленің «Журнал» (1868) еңбегін, сондай-ақ Сент-Симонның естеліктерін, мадам де Женлис, герцогиня д’Абрантес және мадам де Левисті қараңыз; Г. Стренгердің «Nouvelle revue» журналындағы «Маркиза де Монтессон қоғамы» (1902) мақаласын; Ж. Турканның «Мадам де Монтессон, Орлеан жесірі» (Париж, 1904) кітабын; және Г. Капон мен Р. Ив Плессистің «XVIII ғасырдың жасырын театрлары» (1904) еңбегін қараңыз.