Кіріспе

Лэнгдон Уиннер (7 тамыз 1944 жылы туған) – Нью-Йорк штатының Троя қаласындағы Ренсселер политехникалық институтының ғылым және технология зерттеулер кафедрасының гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар төрағасы. Лэнгдон Уиннер 1944 жылы 7 тамызда Калифорния штатының Сан-Луис-Обиспо қаласында дүниеге келген. Ол 1966 жылы бакалавр, 1967 жылы магистр және 1973 жылы доктор ғылымын, барлығы саяси ғылым бойынша Калифорния университетінде (Беркли) алған. Оның негізгі зерттеу саласы – саяси теория. Ол Лейден, МТИ, Калифорния университеті (Лос-Анджелес) және Калифорния университеті (Санта-Круз) университеттерінде профессор болып жұмыс істеген. 1985 жылдан бері Ренсселер политехникалық институтында қызмет етеді; 2000 жылы Харви Мадд колледжінде және 2001 жылы Колгейт университетінде арнайы шақырылған профессор болды. 2010 жылы Мадридтегі Universidad Complutense университетіне Fulbright стипендиясы бойынша барды. Уиннер Нью-Йорк штатында тұрады. Ол Гейл П. Стюартқа үйленген және үш баласы бар. Оның қызығушылықтары – ғылым, технология, американдық халық мәдениеті және тұрақтылық теориясы. Уиннер ғылым, технология және қоғам туралы мақалалары мен кітаптарымен белгілі. Сондай-ақ ол бірнеше жыл бойы журналист, рок музыкасын сындырушы және Rolling Stone журналының редакторы болып жұмыс істеген.

Технология және саясат

1980 жылы Уиннер технологиялар әлеуметтік қатынастарды, яғни билікті іске асырады деген тұжырым жасады. «Артефакттардың саясаты болады ма?» деген сұраққа жауап ретінде, ол артефакттардың саяси сипатқа ие болуының екі жолын анықтады. Біріншісі, техникалық құрылым мен әлеуметтік тәртіпке қатысты, артефакттардың өнертабысы, жобалануы немесе құрастырылуы қоғамның мәселелерін шешу механизміне айналуы мүмкін. Бұл жол «қажетті» және «қажетсіз» деген қарапайым санаттардан асып түседі, себебі техникалық даму процесінің өзі белгілі бір бағытта соншалықты қиындатылған, оның нәтижесінде кейбір әлеуметтік топтар үшін керемет табысқа жеткендей сезінуі, ал басқалары үшін күйреуге ұшырау мүмкіндігі туады (Winner, 256 б., 1999). Бұл технологиялық даму процесінің артефакттың саясатын анықтаудағы маңыздылығын көрсетеді, сондықтан барлық мүдделі тараптарды осы процеске қатыстыру өте маңызды. (Мүдделі тараптарды кімдер құрайтынын және оларды қалай қатыстыру керектігін анықтау – мүлдем басқа мәселе.) Артефакттардың саяси сипатқа ие болуының екінші жолы – саяси қатынастардың белгілі бір түрлерімен байланысты артефакттарға қатысты, Уиннер оларды іштей саяси артефакттар деп атайды (Winner, 22 б., 1999). Ол іштей саяси артефакттардың екі түрін ажыратады: белгілі бір әлеуметтанулық жүйені қажет ететіндер және белгілі бір әлеуметтанулық жүйемен үйлесімділер (Winner, 29 б., 1999). Сонымен қатар, техникалық жүйенің ішкі және сыртқы факторлары арасында да айырмашылық бар (Winner, 33 б., 1999). Артефакттардың саяси сипатқа ие болуының екінші жолын төрт «түрге» бөлуге болады: белгілі бір ішкі әлеуметтанулық жүйені қажет ететіндер, белгілі бір ішкі әлеуметтанулық жүйемен үйлесімділер, белгілі бір сыртқы әлеуметтанулық жүйені қажет ететіндер және белгілі бір сыртқы әлеуметтанулық жүйемен үйлесімділер. Уиннердің тұжырымының кейбір аспектілері басқа ғалымдар, соның ішінде Бернвард Йоргес тарапынан сынға ұшырады.

Музыка

Winner Rolling Stone журналы жасаған The Masked Marauders атты әйелдер альбомына фортепиано мен қосымша вокалдармен үлес қосты. Ол сонымен қатар The Revels тобының "Church Key" әнінде фортепианода орындады. Winner 1970-ші жылдардың ең жоғары бағаланған альбомдарының бірі, Нил Янгтың "After the Gold Rush" альбомына сынды пікір жазғанымен де танымал.

Білім беру технологияларын сынға алу

Жылдар бойы Winner-дің сын-пікірлерінің бірі – мектептерде (1-12 сыныптар) және жоғары білім беруде сыныпта технологияларды тым көп пайдалану болды. Winner-дің бұл сын-пікірі "Ақпараттық технологиялар және білім беру амнезиясы" атты мақаласында толыққанды түсіндірілген, сондай-ақ "Автоматты профессор машинасы" сатирикалық лекциясында да көрініс тапқан.

Таңдалған мақалалар

"Артефактілердің саясаты бар ма?" "Дейдалус" журналында, 109-том, 1-номер, 1980 жылғы қыс. Дональд А. Маккензи мен Джуди Уайкман редакциялаған "Технологияның әлеуметтік қалыптасуы" (Лондон: Open University Press, 1985; екінші басылымы 1999). Сондай-ақ, Уиннердің "Кит пен реактор: жоғары технология дәуіріндегі шектеулерді іздеу" кітабында, Чикаго университетінің баспасы, 1986 жыл. "Инженерлік этика және саяси ойлау", Пол Т. Дурбин редакциялаған "Технология философиясы: кең және тар түсіндірулер" (Дордрехт: Springer Netherlands, 1990), 53–64 беттер. "Әлеуметтік құрылымдық тәсіл: қара жәшікті ашу және оны бос табу", "Ғылым – мәдениет ретінде" журналы, 3-том, 3-номер, 1993 жыл, 427–452 беттер. "Технология қалай қоғамның құрылымын қайта тоқиды", "The Chronicle of Higher Education", 39-номер, 48-шы шығарылым, 4 тамыз, 1993 жыл, B1, B3 беттер. "Жібек қалтадан шыққан шошқаның құлағы: технологиялық көрегендердің ерекше алхимиясы", Марита Стуркен, Дуглас Томас және Сандра Дж. Балл Рокэч редакциялаған "Технологиялық көріністер: жаңа технологияларды қалыптастыратын үміттер мен қорқыныштар" (Темпл университетінің баспасы, Филадельфия, 2004), 34–47 беттер.

Таңдалған кітаптар

Автономды технологиялар: Саяси ойда бақылаудан шыққан техника тақырыбы, М.И.Т. Пресс, 1977. Кит және реактор: Жоғары технология дәуіріндегі шектеулерді іздеу, Чикаго университетінің баспасы, 1986. Технология және демократия, (редактор), Дордрехт және Бостон: Рейдель/Клувер, 1992. Технология және демократия: Қоғамдық кеңістіктегі технология, Эндрю Фенберг және Торбен Хвид Нильсенмен бірлесіп редакцияланған, Осло: Технология және мәдениет орталығы, 1997.