Кіріспе

Тринидад пен Тобаго экономикасы Кариб бассейнінде үшінші ең бай және Америкада жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша бесінші орында тұр. Тринидад пен Тобаго Дүниежүзілік банк тарапынан жоғары табысқа ие экономика ретінде мойындалған. Көптеген ағылшын тілді Кариб елдерінен өзгеше, бұл елдің экономикасы негізінен өнеркәсіптік сипатта, мұнай және мұнай-химия өнімдеріне баса назар аударады. Елдің байлығы мұнай мен табиғи газдың мол қорына және оларды игеруге байланысты. Тринидад пен Тобаго халықаралық бизнес үшін тартымды инвестициялық орын ретінде танылған, Латын Америкасындағы ең жоғары өсім көрсеткіштері мен жан басына шаққандағы табыс деңгейлерінің бірін қамтамасыз етеді. Соңғы жылдардағы өсімге сұйытылған табиғи газға (СЖГ) және мұнай-химия өнімдеріне жасалған инвестициялар ықпал етті. Петрохимия, алюминий және пластик өнімдері салаларындағы жаңа жобалар жоспарлаудың әртүрлі кезеңдерінде жүзеге асырылуда. Тринидад пен Тобаго CARICOM аймағындағы табиғи газдың ең ірі өндірушісі және Гаянадан кейінгі мұнайдың екінші ірі өндірушісі болып табылады, ал оның экономикасы осы ресурстарға зор тәуелді. Бұған қоса, Кариб аймағына өндірілген тауарлар, әсіресе азық-түлік және сусындар, сондай-ақ цемент те жеткізіледі. Мұнай мен газ ЖІӨ-нің шамамен 40%-ын және экспорттың 80%-ын құрайды, бірақ жұмыспен қамтудың бар болғаны 5%-ын ғана қамтиды.

Өңірлік қаржы орталығы

Ел сондай-ақ аймақтық қаржы орталығы болып табылады, ал туризм – дамып келе жатқан сектор, бірақ ол көптеген басқа Кариб аралдарындағыдай үлкен маңызға ие емес. Экономика сауданың артуынан пайда көреді. 2006 жылы экономикалық өсім 12,6%-ды, ал 2007 жылы 5,5%-ды құрады, себебі мұнай, мұнай-химия өнімдері және сұйытылған табиғи газдың бағасы жоғары деңгейде болды, сондай-ақ энергия саласындағы қуаттылықты арттыруға бағытталған тікелей шетелдік инвестициялар жалғасты. Тринидад және Тобагоның инфрақұрылымы аймақтық стандарттарға сай келеді. Елдің басты әуежайы – Тринидадтағы Пьярко халықаралық әуежайының кеңейтілуі 2001 жылы аяқталды. Қалалық орталықтарда сенімді және кең жабық жолдар, кәріз жүйесі және электрмен жабдықтау желілері бар. Кейбір ауылдық аймақтарда әлі де су тапшылығы байқалады. Үкімет бұл мәселені қосымша тұзсыздандыру станцияларын салу арқылы шешуге тырысуда. Көлік, телефон байланысы, су және кәріз жүйесін жақсарту, әсіресе ауылдық жерлерде, үкімет бюджетінің басымдықтарының бірі болып табылады.

Байланыс және мобильді байланыс

Тринидад пен Тобагода салыстырмалы түрде заманауи, берік және сенімді ақпараттық-коммуникациялық технология (АКТ) инфрақұрылымы бар. Ұялы телефон байланысы кеңінен таралған және бірнеше жыл бойы дамып келе жатқан сала. Digicel және Laqtel компанияларына 2005 жылы ұялы байланыс лицензиялары берілді, бұл TSTT компаниясының монополиясын жойды. Дегенмен, 2015 жылғы мәліметтер бойынша TSTT және Digicel ғана мобильді байланыс операторлары болып табылады. Бес кеңжолақты интернет-провайдер / ISP жұмыс істейді.

Энергетика секторы

Тринидад және Тобаго мұнай секторында жүз жылдан астам уақыттан бері қатысып келеді. Құрлықта және жағалаудың аймағында мұнай мен газ өндірісінің айтарлықтай көлемі болды, оның жиынтық өндірісі үш миллиардтан астам баррель мұнайды құрады. Тринидад және Тобаго Кариб теңізіндегі ең ірі мұнай және табиғи газ өндіруші ел болып табылады. 1990 жылдары көмірсутек секторы негізінен мұнай өндіруден негізінен табиғи газ өндіруге көшті. EIA деректері бойынша, 2013 жылы шикі мұнайдың дәлелденген қоры 728 миллион баррельді құрады, ал 3P табиғи газ қоры 25,24 триллион куб футті (Tcf) (Ryder Scott Audit 2012) шамасында бағаланды. Тринидад және Тобаго Батыс жарты шардағы ең ірі табиғи газ өңдеу кешендерінің біріне ие. Phoenix Park Gas Processors Limited (PPGPL) табиғи газ сұйықтары (NGL) кешені Савонетта портында орналасқан. Оның өңдеу қуаты тәулігіне шамамен 2 миллиард куб футт (Bcf), ал NGL шығару қуаты тәулігіне 70 мың баррель (bbl/d) құрайды. Өңделгеннен кейін газ түрлі электр стансаларына (POWERGEN, TGU немесе Trinity Power) электр энергиясын өндіру үшін, ал мұнай-химия зауыттарына шикізат ретінде жіберіледі. Электр энергетикасы секторы толығымен табиғи газбен қамтамасыз етіледі. Тринидад Generation Unlimited электр стансасы, елдегі екінші буырақтық циклды станса, 720 МВт қуаттылығымен 2013 жылдың 31 қазанында ашылды. IHS Global Insight мәліметтері бойынша, 11 аммиак зауыты мен 7 метанол зауыты бар Тринидад және Тобаго 2013 жылы әлемдегі ең ірі аммиак экспортері және екінші ірі метанол экспортері болды. 2013 жылы аммиак, метанол, карбамид және УАН өндірісі мен экспорты 428,240 метрикалық тоннаға дейін төмендеді, ал 2012 жылы бұл көрсеткіш 564,892 метрикалық тоннаны құрады. Энергетика және энергетикалық істер министрлігі (MEEA) кальций хлориді және диметил эфирі (DME) сияқты мұнай-химия өнімдерін "төменгі" өңдеу жобаларына инвестицияларды ынталандыруда. Мұндай жобалар дәстүрлі мұнай-химия өңдеуге қарағанда жергілікті жұмыс орындарын көбірек құруға және жергілікті өндірістің өсуіне ықпал етеді деп күтілуде. Энергетика секторы елдің ЖІӨ-сінің шамамен 45,0% құрайды. Орталық банк 2014 жылы Тринидад және Тобагодағы ЖІӨ-нің нақты өсімін 2,6% дейін, 2013 жылғы 1,6%-ға қарағанда жоғарылайды деп болжады, себебі елдің энергетика секторы 2013 жылдың үшінші тоқсанындағы техникалық қызмет көрсету кешігулерінен туындаған белсенділіктің төмендеуінен қалпына келді. MEEA болжамы бойынша, сұйытылған табиғи газдың өндірісі 2014 жылы 2,0% өсіп, 40,0 млрд куб метрге жетеді, бұл 2013 жылы өндірістің 1,5% төмендеуінен кейін болады. Табиғи газ тапшылығына байланысты бірнеше компания өндіріс кестелерін үйлестіргендіктен, мұнай-химия өнімдерінің өндірісі де 2013 жылдың үшінші тоқсанында 8,0% төмендегеннен кейін жандануы күтілуде.

Жұмыс нарығы

Сонымен қатар, өркендеген энергетикалық секторда, ел әлемдегі табиғи газдың 0,25%-ын бақылайды, оның ЖІӨ жиырма миллиард АҚШ доллары құрайды (20,5 млрд АҚШ доллары). Бұл факторлар сапалы жұмыс күшін, әсіресе энергетикалық секторға қатысты мамандандырылған салалардағы сұранысты арттыруға ықпал етеді. Мұндай мамандықтар тарихында алғаш рет осы елде іздестірілуде, бірақ оларды толтыру үшін шетелдік мамандардың тәжірибесі қажет. Бұрынғы премьер-министр Патрик Мэннингтің айтуынша, мемлекет Кариб теңізінің қаржы астанасы болып табылады және мұнай мен энергетика салаларына қатты тәуелді болғандықтан, мамандандырылған жұмыс орындарына деген тұрақты сұраныстың ортасын қалыптастырады және жеңілдетеді. Сонымен қатар, табиғи газ секторы алғаш рет Катар және АҚШ сияқты елдерден бәсекелестікке тап болып отыр. Осы факторлардың барлығы сұраныс өскен сайын жергілікті мамандарды даярлау қажеттілігін күшейтеді. Сондай-ақ, ел экономикалық төмендеудің соңына жетіп, экономикалық өркендеу кезеңіне дайын тұрғаны туралы нақты белгілер бар. Экономиканың барлық салаларындағы әртүрлі экономикалық сұранысты қанағаттандыру үшін қысқа мерзімде көптеген жұмыс орындары құрылатын болады. Қаржы министрі Уинстон Дукеран 2011 жылдың қазан айында ел тарихындағы ең ірі бюджетті (ТТ $54 млрд) жариялады, бұл үкіметтің экономиканы өзгертуге және инвесторлардың сенімін арттыруға деген ұмтылысын көрсетті. Бұл трансформация процесі көптеген жұмыс орындарын жасайды және шетелдік инвесторларға көптеген мүмкіндіктер ашады. Экономиканың қаржы және өндіріс секторлары сияқты басқа да салалары осы өзгерістерден үлкен пайда көреді. Үкімет министрлері осы процесті жеңілдету үшін қажетті құралдарды ұсыну жоспарларын жасады. Соңғы бірнеше жылда мемлекеттік органдар жұмысқа алу агенттіктері мен жұмыс іздеу платформаларын пайдалана бастады. Үкімет түрлі аймақтардан жұмыс күшін тарту және сырттан шақырудың тиімділігін мойындады. Тринидад пен Тобагодағы жұмысқа алу саласы дәстүрлі поштадан компаниялардың электрондық поштасына және жұмыс іздеу платформаларына дейін үлкен дамуға жетті. Жергілікті сарапшылар осындай шағын аумақта алға жылжудың макрожоспарларды орындау мен іске асыруда маңызды құрал екенін атап көрсетті.

Шығармашылық индустрия

Соңғы уақытта ел экономикасы мұнай және газ бағаларының құбылуынан теріс әсер көрді. Экономиканы әртараптандыру арқылы жаңаруға тырысып, үкімет шығармашылық индустрияны, әсіресе музыка, кино және сән салаларын ұзақ мерзімді экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін аса маңызды деп санады. Осы мақсатта, 2013 жылы Тринидад және Тобаго Creative Industries Company Limited (CreativeTT) кино, сән және музыканың үш саласының стратегиялық және бизнес дамуын бақылау үшін құрылды.