Кіріспе
Қарапайым байланысқан Риман беті ашық диск, күрделі жазықтық немесе сфераға эквивалентті. Математикада біркелкілендіру теоремасы әрбір қарапайым байланысқан Риман бетінің ашық бірлік диск, күрделі жазықтық немесе Риман сферасының біріне конформды эквивалентті екенін айтады. Теорема – жазықтықтың қарапайым байланысқан ашық ішкі жиындарынан кез келген қарапайым байланысқан Риман беттеріне Риманнің бейнелеу теоремасының жалпылауы. Кез келген Риман бетінің қарапайым байланысқан Риман беті болып табылатын әмбебап жабыны болғандықтан, біркелкілендіру теоремасы Риман беттерін үш түрге жіктеуге алып келеді: әмбебап жабыны Риман сферасы барлар ("эллипстік"), әмбебап жабыны жазықтық барлар ("параболалық") және әмбебап жабыны бірлік диск барлар ("гиперболалық"). Сонымен қатар, әрбір Риман беті тұрақты қисықтығы бар Риман метрикасын қабылдайды, онда қисықтық эллипстік үшін 1, параболалық үшін 0 және гиперболалық үшін -1 болуы мүмкін. Біркелкілендіру теоремасы жабық бағытталған Риман 2-көптемелерін эллипстік/параболалық/гиперболалық жағдайларға ұқсас жіктеуді де береді. Мұндай әрбір көптемеде тұрақты қисықтығы бар конформды эквивалентті Риман метрикасы бар, онда қисықтық эллипстік үшін 1, параболалық үшін 0 және гиперболалық үшін -1 болуы мүмкін.
In mathematics, the uniformization theorem states that every simply connected Riemann surface is conformally equivalent to one of three Riemann surfaces: the open unit disk, the complex plane, or the Riemann sphere. The theorem is a generalization of the Riemann mapping theorem from simply connected open subsets of the plane to arbitrary simply connected Riemann surfaces. Since every Riemann surface has a universal cover which is a simply connected Riemann surface, the uniformization theorem leads to a classification of Riemann surfaces into three types: those that have the Riemann sphere as universal cover ("elliptic"), those with the plane as universal cover ("parabolic") and those with the unit disk as universal cover ("hyperbolic"). It further follows that every Riemann surface admits a Riemannian metric of constant curvature, where the curvature can be taken to be 1 in the elliptic, 0 in the parabolic and 1 in the hyperbolic case. The uniformization theorem also yields a similar classification of closed orientable Riemannian 2 manifolds into elliptic/parabolic/hyperbolic cases. Each such manifold has a conformally equivalent Riemannian metric with constant curvature, where the curvature can be taken to be 1 in the elliptic, 0 in the parabolic and 1 in the hyperbolic case.
Тарих
Феликс пен Анри алгебралық қисықтардың (Риман беттері) үшін біркелкілік теоремасын болжады. Олар оны кез келген көп мәнді аналитикалық функцияларға кеңейтті және оның дұрыстығын дәлелдеуге бейресми аргументтер келтірді. Жалпы біркелкілік теоремасының алғашқы қатаң дәлелдемелерін берді, ал Пауль Кобе кейіннен одан да көп дәлелдемелер мен жалпыламалар ұсынды. Осы тарих туралы жазылған, ал Кобе мен Пуанкаренің 1907 жылғы еңбектеріне дейінгі біркелкілік туралы толық мәліметтер егжей-тегжейлі дәлелдемелермен бірге (он бес математиктің бірлесіп осы басылымды жазған Бурбаки псевдонимі) кітабында келтірілген.
Дәлелдеу әдістері
Біркелкілік теоремасының көптеген классикалық дәлелдемелері жай ғана байланысқан Риман бетінде нақты мәнді гармоникалық функцияны құруға негізделген, мүмкін бір немесе екі нүктеде ерекшеліктерімен және көбінесе Грин функциясының бір түріне сәйкес келеді. Гармоникалық функцияны құрастырудың төрт әдісі кеңінен қолданылады: Перрон әдісі; Шварцтің баламалы әдісі; Дирихле принципі; және Вейльдің ортогональды проекция әдісі. Жабық Риманның 2-өлшемді көптүрлерінің жағдайында, бірнеше заманауи дәлелдемелер конформды эквивалентті метрикалар кеңістігіндегі сызықтық емес дифференциалдық теңдеулерді қолданады. Оларға Тейхмюллер теориясынан алынған Белтрами теңдеуі және гармоникалық бейнелер түріндегі баламалы тұжырымдама; Пуанкаре зерттеген Лиувилль теңдеуі; және басқа да сызықтық емес ағындармен бірге Риччи ағыны жатады. Радо теоремасы әрбір Риман бетінің автоматты түрде екінші рет санаулы екенін көрсетеді. Радо теоремасы көбінесе біркелкілік теоремасын дәлелдеуде қолданылса да, кейбір дәлелдемелер Радо теоремасының салдары ретінде құрастырылған. Екінші рет санау ықшам Риман беттері үшін автоматты түрде орындалады.
Гильберт кеңістігі әдістері
1913 жылы Герман Вейль өзінің 1911-1912 жылдардағы Геттинген лекцияларына негізделген "Die Idee der Riemannschen Fläche" атты классикалық оқулығын жариялады. Бұл Риман беттерінің теориясын қазіргі заманғы тұрғыда ұсынған алғашқы кітап болды және үш басылымы арқылы әсерлі де болды. Феликс Клейнге арналған бірінші басылымда Хилберттің Хилберт кеңістігі техникасын қолдана отырып Дирихле проблемасын қарастыруы; Брауэрдің топологияға қосқан үлесі; және Кобедің біркелкілік теоремасын дәлелдеуі мен оның кейінгі жетілдірулері енгізілді. Кейін ол Дирихле проблемасына, сондай-ақ Хилберт кеңістігіне негізделген, жүйеленген тәсіл ұсынған ортогональдық проекция әдісін жасады; Вейлдің эллиптік дұрыс еместік туралы леммасын қамтыған бұл теория Ходждің гармоникалық интегралдар теориясымен байланысты болды; ал екі теория да эллиптік операторлар мен L^(2) Соболев кеңістіктерінің қазіргі заманғы теориясына енгізілді. 1955 жылғы кітабының үшінші басылымында, ағылшын тіліне аударылған, Вейль триангуляцияларға қарағанда дифференциалдық көптүрліліктің қазіргі заманғы анықтамасын қабылдады, бірақ ортогональдық проекция әдісін қолданбауға шешім қабылдады. Вейлдің біркелкілік теоремасын ұстанды, бірақ Дирихле проблемасын шешу үшін ортогональдық проекция әдісін қолданды. Вейлдің кітабындағы тәсілді және оны ортогональдық проекция әдісін қолдану арқылы қалай қысқартуға болатынын сипаттайды. Осыған қатысты ақпаратты мына жерден табуға болады.
Сызықтық емес ағымдар
Ричард С. Гамильтон жабық бетте нормаланған Риччи ағыны метриканы біркелкілендіретінін көрсетті (яғни, ағын тұрақты қисықтық метрикасына жақындайды). Дегенмен, оның дәлелі біркелкілік теоремасына сүйенді. Қалған қадам 2-сферадағы Риччи ағынына қатысты болды: бірыңғайландыру теоремасына (0 туыстылығы үшін) жүгінуді болдырмау әдісін ұсынды; ал 2-сферадағы Риччи ағынының толыққанды, қысқаша сипаттамасы жарияланды.
Жалпылау
Коэб жалпы біркелкілік теоремасын дәлелдеді, егер Риман беті кешенді сфераның ашық ішкі жиынына гомеоморфты болса (немесе, балама ретінде, әрбір Джордан қисығы оны бөліп тұрса), онда ол кешенді сфераның ашық ішкі жиынына конформдық түрде тең болады. 3 өлшемде 8 геометрия бар, олар сегіз Турстон геометриясы деп аталады. Кез келген 3-көптүрлі геометрияны қабылдамайды, бірақ Григорий Перлеман дәлелдеген Турстонның геометриялық гипотезасы, кез келген 3-көптүрліні геометриялық бөліктерге бөлуге болады деп мәлімдейді. Липман Берстің бір уақытта біркелкілеу теоремасы, бірдей квази-Фукс тобымен бірдей туысы >1 болатын екі ықшам Риман бетін бір уақытта біркелкілеуге болатынын көрсетеді. Өлшенетін Риман бейнелеу теоремасы, жалпы алғанда, біркелкілік теоремасындағы кешенді сфераның ашық ішкі жиынына бейнелеуді, кез келген берілген шектеулі өлшенетін Белтрами коэффициентімен квазиконформды бейнелеу ретінде таңдауға болады.
Тарихи сілтемелер
Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.
Жалпы сілтемелер
Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.