Кіріспе

Француз велоспортшысы Луи "Луисон" Бобе (lwi. zɔ̃ bɔ. be; 12 наурыз 1925 – 13 наурыз 1983) – француз кәсіби жол велосипедшісі. Ол соғыстан кейінгі кезеңдегі тұңғыш француздық велошабандоз және 1953 жылдан 1955 жылға дейін қатарынан үш рет "Тур де Франс" жарысын жеңіп алған алғашқы велошабандоз болды. Оның мансабында ұлттық жол чемпионаты (1950 және 1951), Милан-Сан-Ремо (1951), Ломбардия айналымы (1951), Халықаралық критерий (1951 және 1952), Париж-Ницца (1952), Ұлттар Гран-приі (1952), әлем чемпионаты (1954), Фландрия туры (1955), Дауфине Либере критерийі (1955), Люксембург туры (1955), Париж-Рубай (1956) және Бордо-Париж (1959) жарыстарындағы жеңістері бар.

Шығу тегі

Луи Бобе Ренн қаласына жақын Сен-Мен-ле-Грандтағы Монфорт көшесіндегі әкесінің нан пісіретін дүкенінің үстінде үш баланың бірі болып дүниеге келді. Әкесі оған екі жасында велосипед сыйлаған, алты айдан кейін ол 6 шақырымдай жол жүре алды. Бобеттің әкесі де Луи есімді болған, ал ұлын шатасуды болдырмау үшін Луисон – кішкентай Луи – деп атаған. Француз тілінде "-он" жалғауы кішітеуді білдіреді, бірақ Бретань аймағынан тыс Луисон көбінесе қыз балаға қатысты қолданылады. Ол жарыс басталғанда, тіпті кәсіби болғаннан кейін де Луи деп танылды, бірақ Луисон есімі танымал болғанға дейін. Ол футбол және үстел теннисімен де айналысып, 1941 жылы Бретань чемпионы атанды. 1943 жылы Монлусон қаласында өткен жасөспірімдер арасындағы бейресми чемпионаттың – Premier Pas Dunlop – финалына қатысып, алтыншы орынды иеленді. Жеңімпаз Рафаэль Геминиани болды, ол кейін кәсіби командаласы және қарсыласы атанды. Бобеттің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарсылық қозғалысына хабар жеткізгені айтылады. D күнінен кейін ол армияға қосылып, Францияның шығысында қызмет етті. 1945 жылдың желтоқсанында демобилизацияланды. Бартали үш кезеңді қатарынан жеңіп, "Тур"ды 14 минуттық үстемемен аяқтады. Бобеттің Барталиге 20 минуттік үстемесі Парижге келген кезде 32 минутқа дейін қысқарды. Бобет екі рет сары жейде киді және екі кезеңде жеңіске жетті, бірақ ол жеңген ақшаға Парижге көшіп, әйелі үшін мата дүкені сатып алды.

1950 жылғы "Тур де Франс"

Бобет 1949 жылы жарысты аяқтамады, басталысынан-ақ қиындыққа тап болды. Ол ұлттық құрама командасының төрт мүшесімен бірге тау кезеңінде бірінші күні жарыстан шықты. 1950 жылы ол Париждің оңтүстігіндегі Монлериде өткен ұлттық чемпионатта жеңіске жетті. Турға дейін өткен аптада ол Géminiani-мен бірге ұлттық құрамада өнер көрсетті, осы Géminiani – Бобетті жас кезінде Premier Pas Dunlop жарысында жеңген шабандоз. Олардың арасында қиын достық қарым-қатынас қалыптасты, Géminiani-дің қатал, инстинктивті мінезі ойлы, тыныш Бобетке кері келді. Екеуі жиі дауласса да, достығын сақтады. Француздық дәстүрге сәйкес, есімнің бір буынын екі еселеп лақап ат қоятын Géminiani, Бобетті «Зонзон» деп атады, бұл атты Бобет жек көретін, бірақ төзе алатын. Géminiani-де Бобетке жетпей жатқан сенімділік болды. Тарихшы Билл МакГанн былай жазды:
Тур тарихында 18-ші кезең ерекше орын алды. Гаптан Брайансонға дейінгі 165 км қашықтықта Бобет шабуылға өту уақыты келді деп білді. Бобеттің командаласы Адольф Деледда екі басқа шабандозбен бірге Варс тауына шықты. Бобет Варсқа көтерілгенде, басқа жетекші альпинистермен бірге қалды. Испандық Jesús Loroño шабуыл жасады. Епті және қабілетті Бобет оның доңғалағына секіріп, екеуі таудың жоғары жағына қарай жоғалып кетті. Бобет жақсы төмен түсетін, сондықтан Варстан түскенде Лороньоны артқа тастады. Ал Деледда, Бобет жолға шыққанын естіген соң, баяулап, капитанын күтті. Екеуі қосылып, Изоардқа дейінгі 20 шақырымдық аңғарды кесіп өтті. Осылайша олар Деледданың екі бастап кеткен серігін де қуып жеңіп, артқа тастады. Бобет пен Деледда, сәттің маңыздылығын сезініп, бір мақсатқа ұмтылғандай болды. Деледда командалық келісімшартты әріп-әріппен де, әсіресе рухта да орындап, Бобетті сол ұлы тауға сүйреп жеткізді. Бобет Изоардқа қанаты бардай көтерілді. Бобет, ақыры әлемдегі ең үздік көп күндік жарыс шебері атанды. Ол Изоардтың шыңына жеткенде, жол бойында өте танымал велоспорт жанкүйері тұрды. Фаусто Коппи өзінің сүйіктісі Джулия Локателлимен («ақ киімдегі әйел») бірге жарысты тамашалап отырды. Бобет ұлы шабандоздың қасынан өткенде, оның келгені үшін Коппиге алғыс айтты. Ол сол күні Брайансонда бес минуттан астам айырмамен жеңіске жетті, жалпы есепте көшбасшы ретінде сары жейдеге ие болды, содан кейін уақытқа қарсы жарыста жеңіске жетіп, Турды 14 минуттық үстемемен аяқтады. Парижде оны Морис Гарин күтіп алды, Коблет нашар өнер көрсеткендіктен, апаттан кейін жарыстан шықты. Бартали тым қарт еді. Ятстың пікірінше, «Бобет Турды жеңіп алды және оны лайықты жеңді, бірақ қарсыластардың деңгейі жоғары болған жоқ».

1954 жылғы "Тур де Франс"

1954 жылғы жарыс өзгеше болды, итальяндықтар қатыспады, бірақ Бельгиядан күшті команда келді. Жарыс қарқынды басталды және сол қарқынды сақтап келді. Бобет төрт күннен кейін көш бастады, бірақ сегізінші күні көшбасшылықтан айырылды. Жеңіс мақтанышы бірнеше рет ауысты, содан кейін Бобет Изоардта қайтадан үстемдік танытты. Уақытқа қарсы күресте жеңіске жеткені оның көшбасшылығын нығайтты және ол Кюблерден 15 минут бұрын Парижге жетті. Бірнеше аптадан кейін ол Германияда әлем чемпионы атанды. Бобет сегіз жылдан кейін "Стелла" командасын тастап, "Мерсье" командасына өтті. Бұл команда Бобеттің атын алып жүрді, велосипедтер оның өзі сатқанмен, бірақ олар Сент-Этьендегі "Мерсье" фабрикасында жасалған.

1955 жылғы "Тур де Франс"

Бобе 1955 жылы қатарынан үш жеңіске қол жеткізіп, хет-трик жасады, сол жылы Фландрия туры мен Critérium du Dauphiné Libéré жарыстарында жеңіске ие болды. Бастапқыда ең күшті француз велошабаншысы Антонин Ролланд болды, ал менеджер Марсель Бидот командадан оны көмектесуге бұрды. Алайда, жарыс Пиреней тауларына жақындағанда Ролланд әлсіреп қалды. Бобет Турда жеңіске жетті, бірақ ол мұрындықтан іріңдеген жараға шалдықты, оған операция жасау қажет болды. "Оның денесінде көптеген тесіктер болды", - делінген хабарламада. "Өмірлік маңызы бар органдарға бірнеше миллиметрдей жақыннан дейін өлі тіндерді алып тастауға тура келді. Ешкім "қатерлі ісік" деген сөзді айдармады". Бобет Тур кезіндегі жараны көтергенінің қалған өміріне оның велошабаншылық қабілетін төмендеткенін сенді. Ол велосипед тебуге мүмкіндік болмағандықтан ұшақ жүргілуді үйренді.

1958 жылғы "Тур де Франс"

1958 жыл Бобет үшін соңғы жарыс болды. Бір дерек бойынша: "Оның аяқтарында 400 мың шақырым бар. Ол даңқ пен байлықты бағындырды, бірақ ауыр сырқатқа шалдыққан. Дәрігердің ресми кеңесіне қарамастан, ол 1958 жылғы «Тур де Франс» жарысына қатысуға шешім қабылдады. Ол қиындық көреді. Ол мұны біледі. Кассе-Дезертедегі алып тау жыныстарының арасында Боб велосипедінде қимылдап, күштің әсерінен бүйректері қысылып, басы ауыр, салмақтық тепе-теңдік сияқты рульдің үстінде дірілдейді. Күн оған қатты тиеді. Оның айналасында бүкіл тау алып сиқыршының қазаншасындай түтінеді. Ол тыныс алғанда, оның тамағы мен өкпесін күйдіретін нәрсе – айналасына көтеріліп жатқан шаң. Жалғыз, көмексіз, терге малған, қарсыластарына қарсы оның құралы – тек тау, нашар ауа райы және оның ессіз жігері ғана. Британдық маман Брайан Робинсон Бобетті «сыртқа жабық және көңілсіз» деп сипаттап, жағдай жаман болса ренжісетінін айтты. Француз журналисі Рене де Латур «Спортинг Сиклист» журналында Бобеттің «велосипедте жарасымсыз көрінетінін» және «футболшының аяқтары бар екенін» жазды. Бобет Индокитайдағы коммунистерге қарсы француз әскерінің араласуына қарсы болды. Ол марксист емес, пацифист екенін мәлімдеді. Геминиани Бобеттің қарапайымдылығы жоқ екенін айтты. «Ол өзінен кейін Францияда велосипед спорты тоқтап қалады деп ойлаған», – деді ол. Бобет кейде өзін үшінші жақта атайтын. Жарыс ұйымдастырушысы Жак Годде былай деп жазды: «Бұл нағыз драма тудырды. Sofil компаниясымен жасалған келісіміміз күйреп бара жатты. Хабар тараса, өндіруші үшін коммерциялық салдары апатты болар еді. Мен түннің көп бөлігінде онымен осы мәселені талқыладым. Луисон әрқашан өте сыпайы болды, бірақ оның қағидалары туған жері Бретаньнің жағалауындағы гранит тастардай берік болды. Бобет есірткі қолданбағанын айтты. Бірақ журналист және жарыс ұйымдастырушысы Жан Льюлио «Тур де Франс» ұйымдастырушылары Жак Годде мен Феликс Левитанның жарыстың бұрынғы жеңімпаздарына арнап ұйымдастырған кешкі ас туралы есіне алды. Льюлио былай деп жазды: Бір үстел ерекше назар аударды. Оның айналасында Анкетил, Меркс және Бобет отырды, олардың арасында «Тур де Франс» жарысында 13 жеңіс бар еді. Дастарқандағы әңгіме өте қызығулы болды және Луисон Бобет есірткі немесе стимулятор ешқашан қолданбағанын айтқаны үшін сынға ілікті. Ол сол кездегі дәрігері дайындаған бөтелкелерді ішкенін мойындауға мәжбүр болды, бірақ олардың құрамын нақты білмейтінін айтты. Бұл Жаку Анкетил мен Эдди Меркстің күлкісін тудырды.

Бобет пен Британия

Бобет 1954 жылы Лондонның Корольдік Альберт залында өткен "Британияның ең үздік толыққанды жарысшысы" уақыттық жарыс сайысының жылдық марапаттау кешінде жүлделер табыс етті. Ол тәжірибелі қатысушы Вик Гиббонсқа сары жейде сыйлады. Бобет Парижден Лондонға Лондондық ағаш саудагері және велосипед спортына құмар Вик Дженнер жалдаған де Гавиленд Dove ұшағымен ұшып келді. "Спорттық велосипедші" журналының редакторы Джок Уэдли Дженнермен бірге болды. Ол екі британдықтың Ле Бурже әуежайына паспорттарын алып келмей келгенін еске алады, бірақ иммиграция қызметкерлері оларға назар бөлмеді, себебі олар Бобеттен автограф алуға тырысып жатты. 1984 жылы Accor компаниясы Киберон орталығын сатып алып, оны Thalassa Sea & Spa брендінің бас флагманына айналдырды. Бірақ ол ауырып, қатерлі ісіктен көз жұмды, бұл идея ауылдық пошта бастығы Раймонд Кэратқа тиесілі еді.