Кіріспе

Ежелгі латын жазуларының жинағы

Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL) – ежелгі латын жазуларының толық жинағы. Ол классикалық антикалық дәуірдегі сақталған эпиграфияны құжаттау үшін маңызды дереккөз болып табылады. Көпшілік және жеке жазулар римдік өмір мен тарихтың барлық аспектілерін аңғартады. Corpus жаңа басылымдармен және қосымшалармен үнемі жаңартылып отырады. CIL сонымен қатар Берлин-Бранденбург ғылымдары мен гуманитарлық академиясының латын жазулары туралы мәліметтерді жинауға және жариялауға жауапты ұйымын да білдіреді. Ол 1853 жылы Теодор Моммсен құрған және жан-жақты зерттеуді мақсат тұтқан алғашқы және ең ірі ұйым.

Мақсат

CIL Рим империясының барлық аумағындағы латын жазуларын жинап, оларды географиялық және жүйелі түрде реттейді. Алдыңғы томдар сол кезде белгілі болған барлық жазулардың сенімді нұсқаларын жинап, жариялаған. Сипаттамаларға түпнұсқа жазудың суреттері (бар болса), әріптердің бастапқы мөлшері мен орналасуын көрсететін суреттер, сондай-ақ аббревиатураларды және жоғалған сөздерді қалпына келтіру, мәселелер мен қиындықтарды талқылау кіреді. CIL-дің тілі – латын тілі.

Басталуы

1847 жылы Берлинде латын жазуларының жүйелі жинағын басып шығару мақсатымен комитет құрылды, осыған дейін жүздеген ғалымдар ғасырлар бойы бөліп-бөліп сипаттап келген болатын. Бұл комитеттің басшысы Теодор Моммсен болды (ол Италияны қамтитын бірнеше томды жазды). Жұмыстың көп бөлігі түпнұсқаны мүмкіндігінше дәл көшіру үшін ескерткіштер мен орындарды жеке тексеруді қажет етті. Егер бұрын сілтеме жасалған жазу табылмай қалса, авторлар түпнұсқаны көрген бұрынғы авторлардың еңбектеріндегі жарияланған жазулардың нұсқаларын салыстырып, нақты мәтінін анықтауға тырысты. Алғашқы том 1863 жылы жарық көрді.

Ағымдағы жағдай

Қазіргі таңда CIL 17 томнан, шамамен 70 бөлімнен тұрады және 180 000-ға жуық жазуды қамтиды. Оның 13 қосымша томында суреттер мен арнайы көрсеткіштер бар. Берлин-Бранденбург ғылым және гуманитарлық академиясы (BBAW) CIL-ді жаңарту және қайта басып шығару жұмыстарын жалғастыруда.

Индекс

Томдар тізімі, алғашқы басылым күнімен бірге. I том: Inscriptiones Latinae antiquissimae ad C. Caesaris mortem (1893)
II том: Inscriptiones Hispaniae Latinae (1892)
III том: Inscriptiones Asiae, provinciarum Europae Graecarum, Illyrici Latinae (1873)
IV том: Inscriptiones parietariae Pompeianae, Herculanenses Stabianae (1871)
V том: Inscriptiones Galliae Cisalpinae Latinae (1872)
VI том: Inscriptiones Urbis Romae Latinae (1876)
VII том: Inscriptiones Britanniae Latinae (1873)
VIII том: Inscriptiones Africae Latinae (1881)
IX том: Inscriptiones Calabriae, Apuliae, Samnii, Sabinorum, Piceni Latinae (1883)
X том: Inscriptiones Bruttiorum, Lucaniae, Campaniae, Siciliae, Sardiniae Latinae (1883)
XI том: Inscriptiones Aemiliae, Etruriae, Umbriae Latinae (1888)
XII том: Inscriptiones Galliae Narbonensis Latinae (1888)
XIII том: Inscriptiones trium Galliarum et Germaniarum Latinae (1899)
XIV том: Inscriptiones Latii veteris Latinae (1887)
XV том: Inscriptiones Urbis Romae Latinae. Instrumentum domesticum (1891)
XVI том: Diplomata militaria (1936)
XVII том: Miliaria Imperii Romani (1986)