Кіріспе

Уэльстік жазушы Питер Финч (1947 жылы туған) – Уэльстің Кардифф қаласында тұратын уэльстік автор, психогеограф және ақын.

Ерте өмір

Финч 1947 жылы наурыз айында Уэльстің Кардифф қаласында туды, Стэнли мен Марджори Финчтің ұлы, пошта қызметкері және телефонист. Ол қалада оқыды және 1963 жылы Гламорган округі кеңесінде жергілікті басшылық есепшінің шәкірті ретінде алғашқы жұмысын бастады. Ален Гинзбергтің "Howl" (Ұлы дауыс) өлеңін оқып жатқанда естігеннен кейін, ол өлеңдер оқып, жаза бастады. Содан кейін Кардиффтегі SPCK (Христиандық білімді насихаттау қоғамы) кітап дүкенінен осы туындының City Lights Edition басылымын сатып алды. Оның алғашқы туындылары "Poet's Platform", "Breakthru" және "Viewpoints" сияқты кішкентай журналдарда жарияланды. 1964 жылы ол Howlin' Wolf және басқа да әртістерді Бристоль қаласындағы Колстон Холлда өткен американдық негр блюз фестивалінде тыңдады. Ол бас-гитарист және әнші Вилли Диксонмен кездесіп, оған өзінің Оңтүстік Уэльсте жазған блюз өлеңдерімен қызығушылық танытуға тырысты. Бірақ ол сәтті болмады.

Екінші эон

1966 жылы ол "Екінші эон" атты әдеби журналды құрды, ол 1974 жылға дейін 21 нөмір жарық көрді. Журнал мазмұны мен беделі артып, сол кездегі жетекші балама әдеби журналға айналды. Питер Барри оны "Осы кезеңтің ең танымал және ең жақсы қалыптасқан авангардтық поэзия журналы" деп атады. Журнал 80 кітаптан тұратын жеке басылымдар сериясын жариялады, онда Питер Редгроув, Кент Тейлор, Герайнт Джарман, Уильям Уонтинг, Боб Коббинг, Дуг Блэзек, Д. М. Томас және Джон Трипптің еңбектері кірді. 1968 жылы Финч 1970 жылға дейін жалғасқан "No Walls" апталық поэзия оқу сериясын ұйымдастырды. Оқу сериясының "The No Walls Broadsheet" журналының он сегіз саны жарық көрді. 1976 жылы, Поэзия соғыстарының қақ ететін шағында, оған Лондондық Поэзия қоғамының "Поэзия шолуы" журналының редакторы қызметі ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты.

1970-ші жылдар және эксперименталды поэзия

1970 жылдары "Second Aeon" журналының өрбу кезеңінде Финч тәжірибелік, нақты, дыбыстық және визуалды поэзиямен терең айналысты. Ол Лондонда Боб Коббингпен танысып, елордада кең таралған инновациялық, көбінесе анархиялық стильдерге тартылды. Ол Кіші Баспалар Қауымдастығының (АЛП) қазынашысы, Ақындық Конференцияның Уэльс өкілі, ақындардың кәсіби одағы, және Эрлс-Корттағы Поэзия Қоғамы кеңесінің мүшесі болды. Уэльсте ол Yr Academi Gymreig, Уэльс академиясының ағылшын бөліміне мүше болып сайланды, ол жазушылардың беделді қауымдастығы, және кейбіреулер оны "қорқынышты бала" деп есептеді. Оның көбінесе кеңейтілген дыбыстық поэзия үлгілері түріндегі туындылары Ұлыбританияның түкпір-түкпірінде орындалды. Оның визуалды поэзиясы Питер Мейер, dsh, Коббинг және басқалардың туындыларымен бірге Ұлыбританияда және одан тыс аймақтарда көрмеге қойылды. Ол визуалды поэзиясы үшін Уэльс Өнер Кеңесінен стипендия алды. Калифорния университеті оның нақты поэзиясын және "Second Aeon" журналының артефакттарын көрсететін болды. Ричард Костеланец оны "Уэльс поэзиясының басты инноваторы" деп атады. Финч басқа ақындардың пародийларын, визуалды өлеңдерді, дыбыстық өлеңдерді және Филип Гластың музыкасын сөзбен имитациялауды қоса алғанда, әртүрлі тығыз, салмақты құрылымдарды ұнатты. Финч Уэльс рыцары атағына лайық.

Ориел кітап дүкені 19731998

1973 жылы тағайындалғаннан кейін Финч Уэльс өнер кеңесінің Oriel кітап дүкенін, екі тілді (ағылшын және уэльс тілінде) өнер мен поэзияға арналған дүкенін жиырма бес жыл бойы басқарды. Бұл 1989 жылға дейін Кардиффтегі Чарльз көшесіндегі бастапқы бірінші қабаттағы дүкенді, 1997 жылға дейін The Friary-дегі жаңа, коммерциялық дүкенді және 1998 жылға дейін HMSO Oriel басқарушысы ретіндегі қысқа мерзімді басқаруды қамтыды. Дүкен жазушылар, шағын баспалар, инноваторлар, ақындар мен өнерпаздардың кездесу орнына айналды. Ол Уэльс тілінің мәдениетіне орталық болды және көптеген поэзия оқулары мен басқа да әдеби шараларға ұйымдастырылды. Р. С. Томас, Лоуренс Ферлингетти, Джексон Мак Лоу, Саймон Армитаж, Маргарет Атвуд және Дерек Уолкотт сияқты белгілі тұлғалар осы дүкенде өлеңдерін оқыды. ALP кітап көрмелерін өткізді. Жазушылар үйірмелері жиналатын.

Басылымға қалай түсуге болады

Журнал редакторы, өнер танытқан және өлеңдері жарияланған ақын, кейіннен кітап сатушы болған тәжірибесімен қаруланған Финч көптеген сәтті нұсқаулықтар жазып, басылымға шығарды. Оның "Өлеңдеріңізді қалай басып шығаруға болады" атты еңбегі алғаш рет 1973 жылы Кішкентай Баспалар Ассоциациясы тарапынан жарық көрді және 15 басылымға жетіп, көптеген мыңдаған данасы таратылды. "Өлеңдеріңізді қалай жариялауға болады" (Allison & Busby, 1985), "Өзіңізді қалай жариялауға болады" (Allison & Busby, 1987) және "Поэзия бизнесі" (Seren, 1994) атты кітаптарының барлығы бірнеше рет қайта басылды. 1989-2007 жылдар аралығында ол Macmillan саудалық нұсқаулығы "Жазушының анықтамалығының" поэзия бөлімін жинақтады. 1990-2018 жылдар аралығында ол A&C Black's Artists' and Writers' Yearbook үшін өзін-өзі басып шығару бөлімін дайындады.

1980-ші жылдар және орындаушылық поэзия

1980 жылдары, дыбыстық жаңарулар мен поэзия тілінің шеңберін кеңейту тәжірибесімен қаруланған Финч, жаңадан қалыптасып келе жатқан орындаушылық поэзия өнерінің алдыңғы қатарында болды. Ақын Крис Торранстың бастамашылық жұмысынан кейін ол Cabaret 246 ұйымына қосылды, сосын ақындар Тофер Миллс пен Ифор Томаспен бірге Horses Mouth триосын құрды. Бұл жұмыста жаңаша реквизиттерді қолданумен қатар, театр өнері де дәстүрлі әдеби оқылымдармен тең дәрежеде маңызды рөл атқарды. Көрерменді ойын-сауықпен қамтуға қажеттілік маңызды күш болды.

Академия және Уэльс әдебиеті

1998 жылы ол «Ориел» кітапханасынан шығып, Уэльс үкіметі қаржыландыратын, бұрынғы «Уэльс академиясы» (Yr Academi Gymreig) негізінде құрылған жаңа Уэльс ұлттық әдебиетті насихаттау агенттігі және жазушылар қоғамы «Academi»-ді басқарды. Бұл ұйымның міндеті – ел бойынша әдебиетті насихаттау және дамыту болды. Финч стипендияларды, мектептерге, түрмелерге және мұқтаж азаматтарға жазушылардың сапарларын, әдеби турларды, оқылымдарды, фестивальдар мен басқа да іс-шараларды едәуір кеңейтті. «Уэльс мыңжылдық орталығында» ол Глин Джонс орталығын құрды. Бұл – көрнекті уэльс-англикан жазушысының мұрасымен дамытылған жазушылар кітапханасы және кеңес беру орталығы. Ол жыл сайынғы «Уэльс кітабының сыйлығын» айқын және мерекелік деңгейде өткізді, Уэльс ұлттық ақынының лауазымын құрды және «Уэльс мыңжылдық орталығының» фасадына ақын Гвинет Льюис салған екі тілді жазулар сияқты жаңашылдықтарға жол ашты. 2001 жылы ол АҚШ журналы «Slope»-тың уэльс басылымын редакциялады, ол мыңжылдық шегінде Уэльстегі поэзияның жағдайын екі тілде көрсетті.

Кейінгі өмірі мен еңбектері

Жаңа мыңжылдықта Финч психогеография және өзінің туған қаласы Кардиффке арналған баламалы жол көрсетушілермен айналысты. Оның осы жанрдағы тұңғыш кітабы, 2002 жылы жарық көрген «Нағыз Кардифф» жеткілікті деңгейде сәттілікке ие болып, үш жалғасын және Ұлыбританияның қалаларын қамтитын «Нағыз» кітаптарының толық сериясын тудырды. Бұл кітаптарды әртүрлі авторлар жазды (соның ішінде Грэм Дэвис және Патрик МакГиннес). Қазіргі таңда серияда 25 кітап бар. Финч – серияның редакторы. Финч сонымен қатар танымал музыка туралы («The Roots of Rock» – 2016), Северн сағасы туралы («Edging the Estuary» – 2013) жазды және фотограф Джон Бриггспен бірлесіп Кардифф пен оның аңғарларына арналған жаңа, ерекше серуендеу жол көрсетушілерін жасады. 2022 жылы редактор Эндрю Тейлордың көмегімен ол өзінің жинақталған өлеңдерінен тұратын 1000 беттік екі томдық жинағын жариялады. Бұл кітаптар жақсы қарсы алынды. Соңғы кезде ол 14 өлеңнен тұратын «Соңғы дедіңде басталады» атты жаңа кітапшасын, Нью-Джерсидегі шағын, DIY, панк, қолмен жасалған «Between Shadows Press» баспасы арқылы жариялады.

Қоғамдық саладағы жұмыс

Финчтің Кардифф қаласының құрылыс ортасында орналасқан қоғамдық өнер туындыларымен байланысты төрт жұмысы бар. Оларға мыналар кіреді: Джерон Ван Вестерннің «Уақытпен тыныс алу» (Breathing In Time Out) атты туындысының бір бөлігі ретіндегі «Ісбвриел» (2002) Лэмби Уэй қоқыс полигонының үстінде; Кардифф шығанағындағы BT Интернет деректер орталығының сыртқы және ішкі бөліктеріне енгізілген Р.С. Томас ақпаратының (2003) бөлімдері; Жан Бернар Метайдың «Хейс» алаңындағы қоғамдық өнер туындысының бөлігі ретіндегі «Л’Альянс» (2010); және Ренн мен Тэкердің «Көк жарық» (The Blue Light) туындысының бөлігі ретіндегі «Баласт банкі» (2011) Кардифф шығанағындағы «Буттаун» полиция бөлімінің сыртында.