Кіріспе

Аустрия, Пруссия және Ресей арасындағы әскери одақ – Киелі одақ (Heilige Allianz; Священный союз, Svjaščennyj sojuz), сондай-ақ Ұлы одақ деп аталады. Бұл Австрияның, Пруссияның және Ресейдің монархистік ірі державаларын біріктірген коалиция, ол Наполеонның соңғы жеңілісінен кейін Ресей императоры (царь) Александр I-нің бастамасымен құрылды және 1815 жылғы 26 қыркүйекте Парижде қол қойылды. Одақтың мақсаты – Франция революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстарынан кейін Еуропадағы либерализм мен секуляризмді шектеу болды; ол Крым соғысына дейін осы мақсатына жетті. Канцлер Отто фон Бисмарк 1871 жылы Германия біріккеннен кейін Киелі одақты Үш император одағы ретінде қайта құра алды; бірақ 1880 жылдары Осман империясының әлсіреуіне байланысты Австрия мен Ресейдің мүдделері қақтығысқа түсіп, одақ қайтадан күшін жойды.

Құру

Көрінетіндей, бұл одақ патшалардың құдайға берген құқығы мен христиандық құндылықтарды еуропалық саяси өмірге сіңіру үшін құрылды, бұл Александр I-нің рухани кеңесшісі баронесса Барбара фон Крюденердің ықпалымен іске асырылды. Оны патша жазды, ал Иоанн Каподистрияс және Александру Стурдза оны өңдеді. Келісім бойынша еуропалық билеушілер христиан қауымдастығының "тармақтары" ретінде билік жүргізуге және бір-біріне қызмет көрсетуге келісті. Вена конгресінің соңғы актісі қабылданғаннан кейін шамамен үш ай өткен соң, католик (Австрия), протестант (Пруссия) және православие (Ресей) діндерін ұстанатын монархтар "адамзат институтерін нығайту және олардың кемшіліктерін жою" мақсатында ішкі және сыртқы саясатта "әділет, махаббат және бейбітшілік" принциптерін ұстанғанына уәде берді. Альянсқа Ұлыбритания жылдам қабылдамады (дегенмен Георг IV Ганновер королі ретінде келісімге келді), Папа мемлекеттері және Осман империясы қарсылық білдірді. Ұлыбританияның сыртқы істер министрі лорд Кастлерег оны "ұлы мистицизмнің бір бөлігі және мағынасыздық" деп сипаттады. Бірақ бұл ретте Ұлыбритания Еуропа концерттеріне қатысты.

Ұйым

Іс жүзінде Австрияның мемлекеттік канцлері және сыртқы істер министрі, князь Клеменс фон Меттерних оны демократияға, революцияға және секуляризмге қарсы бекініс етті. Ол сонымен қатар Польшаның тәуелсіз мемлекет құруға жасаған тырашаларын үйлестіруге мүмкіндік берді – Австрияның Галисия және Лодомерия Корольдігінде, Ресейдің Польшадағы Конгресінде, Пруссияның Позен Ұлы Герцогтігінде және Батыс Пруссияда. Альянстағы монархтар оны өз елдеріне революциялық ықпалдың (әсіресе Француз революциясынан) енуін тоқтату үшін пайдаланды. Альянс көбінесе кейінгі Төрттік және Бестік Альянстармен байланысты, оларға Ұлыбритания және (1818 жылдан бастап) Франция кірді. Альянстың мақсаты – Вена конгресінде қабылданған Еуропа концертінде Еуропалық бейбітшілік келісімін және күштер тепе-теңдігін сақтау болды. 1818 жылдың 29 қыркүйегінде Александр, Австрия императоры Франциск I және Пруссия королі Фредерик Вильгельм III Веллингтон герцогы, Виконт Кастлерег және герцог де Ришельемен кездесіп, университеттердегі «демагогтарға» қатаң шаралар қолдануды талап етті, бұл келесі жылы Карлсбад жарлықтарында іске асырылды. 1820 жылы Троппау конгресінде және 1821 жылы Лайбах конгресінде Меттерних Карбонаридің Екі Сицилия патшасы Фердинанд I-ге қарсы көтерілісін басуда одақтастарын біріктіруге тырысты. Бесжақты Альянс соңғы рет 1822 жылы Верона конгресінде Грек революциясына қарсы кеңес беру және Испанияға француз басқыншылығы мәселесін шешу үшін жиналды. Соңғы кездесулер Ұлыбритания мен Франция арасындағы, әсіресе Италияның бірігуі, өзін-өзі анықтау құқығы және Шығыс мәселесі бойынша күшейген қарсылықты көрсетті. Альянс 1825 жылы Александрдың қайтысымен тоқтатылған деп есептеледі. Франция 1830 жылғы шілде революциясынан кейін жеке жолмен жүрді, Австрия, Пруссия және Ресейдің ядросын Орталық және Шығыс Еуропа блогы ретінде қалдырды, ол 1848 жылғы төңкерістерді басу үшін қайта жиналды. Крым соғысында австро-ресейлік альянс күйреп кетті. Ресей 1848 жылғы Венгрия төңкерісін басуға көмектессе де, Австрия одақтасын қолдауға ешқандай қадам жасаған жоқ, бейтараптық жариялады және тіпті 1854 жылы Ресейдің шегінуінен кейін Дунай княздықтарын басып алды. Осыдан кейін Австрия оқшауланды, бұл оның неміс мемлекеттеріндегі жетекші рөлінің жоғалуына әкелді, нәтижесінде 1866 жылғы австро-пруссия соғысында жеңіліске ұшырады.