Кіріспе

Бетховеннің төртінші симфониясы, Op. 60, B мажорда, – Людвиг ван Бетховеннің жарияланған төртінші симфониясы. Ол 1806 жылы жазылып, 1807 жылғы наурыз айында Венадағы князь Лобковицтің қалалық үйінде өткен жеке концертте тұңғыш рет орындалды. Алғашқы публично қойылымы 1808 жылғы сәуір айында Венадағы Бургтеатрде болды. Симфония төрт бөлімнен тұрады. Ол көбінесе жайшыл, шаттыққа толы әуенмен ерекшеленеді және одан бұрынғы және кейінгі Бетховеннің ауыр симфониялары – Үшінші симфониясы (Эроика) және Бесінші симфониясы оның артынан көлеңке түсірді. Берлиоз, Мендельсон және Шуман сияқты кейінгі композиторлар бұл туындыға жоғары баға берсе де, ол музыканы ұнататын көпшілік арасында Эроика, Бесінші және басқа Бетховен симфонияларымен салыстырғанда кеңінен танымал болған жоқ.

Өмірбаян

Бетховен 1806 жылдың жазын Силезиядағы өзінің меценаты, принц Лихновскийдің ауылдық сарайында өткізді. Қыркүйекте Бетховен мен принц жақын орналасқан Оберглогаудағы соңғысының досы, граф Франц фон Опперсдорфтың үйіне сапар шекті. Граф жеке оркестр ұстады, және композитор төрт жыл бұрын жазылған Екінші симфониясының орындалуымен құрметтелді. Осыдан кейін Опперсдорф композиторға оған жаңа симфония жазу үшін айтарлықтай сома ұсынды. Бетховен кейін Бесінші симфониясының жұмысын бастады, және оның бастапқы ниеті графтың тапсырысын орындау үшін оны аяқтау болған болуы мүмкін. Егер олай болса, оның неге осыны істемегеніне қатысты бірнеше теория бар. Джордж Гроувтың сөзіне сүйенсек, экономикалық қажеттілік Бетховенді Бесінші (Пасторальмен бірге) симфонияларын принц Лобковиц пен граф Разумовскийге бірлесіп ұсынуға мәжбүр етті, немесе композитор әлі "радикалды және эмоционалды түрде қиын Бесінші" симфонияны аяқтауға дайын болмаған болуы мүмкін. Опперсдорф жұмыстың алғашқы алты айы үшін эксклюзивті құқықтарды төлегенімен, оның оркестрі алғашқы орындауды өткізбеді. Симфонияның тұңғыш орындалуы 1807 жылдың наурыз айында Венада, Бетховеннің тағы бір меценаты болған принц Лобковицтің қалалық үйінде өткен жеке концертте болды. Алғашқы қоғамдық орындалу 1808 жылдың сәуір айында Венадағы Бургтеатрда өтті. Оркестрлік партиялар 1809 жылдың наурыз айында жарияланды, бірақ толық ноталар 1821 жылға дейін басылмады. Қолжазба, бір кезде Феликс Мендельсонға тиесілі болған,

Аспаптар

Симфония флейта, 2 гобой, 2 кларнет (Bде), 2 фагот, 2 валторна (B және Eде), 2 труба (B және Eде), литавра және скрипкалар тобына жазылған.

Талдау

Жалпы алғанда, симфония күннәрлі әрі көңілді, жеңіл аспаптық шешімдермен орындалған. Кейбір тыңдаушылар үшін ол Бетховен он жыл бұрын оқыған Джозеф Гайднның симфонияларын еске түсіреді. Симфония туралы пікір білдірген Grove, жаңа симфония алғаш орындалған кезде әлі тірі болған Гайдн бұл туындының өзінің талғамына тым күшті көрінгенін айтады. Одан кейін жарықтанатын Бесінші симфония да осыған ұқсас.

IV. Аллегро ма нон тросфо

Соңғы бөлім B мажорлы уақытта орындалады. Темп белгісі – Allegro ma non troppo; бұл, үшінші бөлімдегідей, Бетховен кейіннен қосып жазғаны: автографтағы бастапқы темп көрсеткіші – қарапайым "allegro". Композитор (қызыл мелмен) "ma non troppo" дегенді қосты, яғни, тым шарықтап кетпес үшін. Бұл бөлім композитор "aufgeknöpft" (еркін, ашық) деп атаған ойынға толы стильде жазылған. Гров сипаттағандай, шамамен 340 такттан кейін Бетховен симфонияны Хайденге тән тәсілмен – негізгі тақырыпты жартылай жылдамдықпен, үзілістермен ойнап, соңында күшті фортиссимомен аяқтайды.

Жазбалар

Симфония студияда және концерттік орындауда жүзден астам рет жазылған. Алғашқы жазбалар көбінесе жеке жинақтар түрінде шықты, кейде екінші симфония сияқты Бетховеннің басқа симфониясымен бірге жарық көрді. Соңғы уақыттарда Төртінші симфонияның жазбалары Бетховен симфонияларының толық циклінің бір бөлігі ретінде жиі шығарылады. 1950-ші жылдардың ортасынан 1970-ші жылдарға дейінгі стерео LP дәуіріндегі жазбалардың ішінде Отто Клемперердің (1957), Пьер Монтедің (1959), Герберт фон Караянның (1963) және Ханс Шмидт Иссерстедттың (1966) жазбалары бар. 1950-ші жылдардың соңы мен 1960-шы жылдардың басында 19-ғасырдың басындағы нақты орындаушылық дәстүрдің жаңа музыкатанулық идеяларына негізделген алғашқы жазбалар пайда болды: Герман Шерхен (1958) және Рене Лейбовиц (1961) Бетховеннің метрономдық белгілерін сақтауға тырысқан симфониялар жиынтығын дирижерлік етті, бұл белгілерге дейін тым жылдам деп есептелген. Осы пионерлік әрекеттерден кейінгі онжылдықтарда қазіргі уақытта нақты стиль деп есептелетін орындаулардың жазбалары жасалды, көбінесе ескі аспаптарда немесе олардың көшірмелерінде ойнайтын мамандандырылған ансамбльдер қазіргі концерттік тұрғыдан жарты тон төмен тартты. Мұндай нұсқаларды дирижерлік еткендердің ішінде Кристофер Хогвуд (1986), Роджер Норрингтон (1988), Франс Брюгген (1991) және Джон Элиот Гардинер (1994) болды. Көбінесе дәстүрлі жазбаларды дирижерлік еткендердің қатарында Леонард Бернштейн (1980), Клаудио Аббадо (2000) және Бернард Хайтинк (2006) бар.