Кіріспе

Ботаникалық заттармен дәмделген алкогольдік дайындама.

Ащы (көпше түрі – ащылар) – дәстүрлі түрде ащы немесе ащы-тәтті дәмді ботаникалық заттармен дәмделген алкогольдік дайындама. Бастапқыда көптеген белгілі ащы брендтері патенттелген дәрілер ретінде жасалған, бірақ қазір олар ас қорытуға көмектесетін, кейде шөптік қасиеттері бар және коктейльдердің дәмдік қоспасы ретінде сатылады. Коктейльдер көбінесе қышқыл және тәтті дәмдерді қамтитындықтан, ащылар тағы бір негізгі дәмді қосу үшін қолданылады, осылайша ішімдіктің дәмдері тепе-теңдікке келіп, оны күрделірек етеді және толыққанды дәмдік профильге ие етеді.

Құрамында бар заттар

Тарихи түрде ащы дайындауда қолданылатын ботаникалық ингредиенттер хош иісті шөптер, қабық, тамырлар және/немесе жемістерден тұрады, олардың дәмдік және емдік қасиеттері үшін пайдаланылған. Көбінесе қолданылатын ингредиенттерге каскарилла, кассия (қытай корицасы), джентиан, апельсин қабығы және цинхона қабығы жатады. Көптеген ащы сулар су және спирттен тұрады, соңғысы ботаникалық экстракттарды ерітуге және сақтауға мүмкіндік береді. Ащы судың спирттік күші брендтер мен стильдерге қарай кең ауқымда өзгереді. Ал кейбір заманауи ащы сулар өсімдік глицеринімен жасалады, бұл алкогольден бас тартатындарға оларды пайдалануға мүмкіндік береді.

Тарих

Ащы судың тарихы ежелгі египеттіктерге дейін жетеді, олар емдік шөптерді шарап құмыраларына салып дайындаған болуы мүмкін. Бұл практика орта ғасырларда одан әрі дамыды, кезде дистилленген алкогольдің қолжетімділігі фармакогнозияның қайта жандануымен үйлесіп, одан да концентрленген шөптік ащы сулар мен тониктерді жасауға мүмкіндік берді. Бүгінгі таңдағы асқазанға арналған ащы сулардың көптеген брендтері мен түрлері, өсімдіктерден жасалған асқазандық және тониктік препараттардың тамыры Ренессанс дәуіріндегі фармакопея мен дәстүрлерге дейін жетеді. XIX ғасырда ағылшындардың Канар шарабына емдік ащы сулар қосып, аурулардың алдын алу тәсілі бұрынғы американдық колонияларда кең таралды. 1806 жылға қарай американдық басылымдарда «коктейль» деп аталатын жаңа дайындыманың танымалдылығы туралы хабарлар пайда болды, ол «әр түрлі спирттер, қант, су және ащы судан тұратын сергітетін сусын» деп сипатталды. Осы кезеңде пайда болған коммерциялық хош иісті ащы сулардың ішіндегі ең танымалдарының бірі – Ангостура ащысы. Атауына қарамастан, бұл дайындымада ангостура ағашының емдік қабығы жоқ; оның орнына ол Венесуэладағы Ангостура қаласының (қазіргі Сиудад-Боливар) атымен аталады. 1875 жылы фабрика Боливардан Тринидадтың Порт-оф-Спейн қаласына көшірілді. Неміс дәрігері теңіз ауруы мен асқазан ауруларын емдеу үшін дәрі жасады. Зигерт кейіннен теңізшілерге ащы су сату үшін Ангостура үйін құрды. XIX ғасырдан бастап танымал болған тағы бір хош иісті ащы су – Пейшо ащысы, оны алғашқыда Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы дәріханашы Антуан Амеде Пейшо жасаған. Ол көбінесе Сазерак коктейлімен байланысты. Осы кезеңде пайда болған ащы сулардың танымал түрі – апельсин ащысы, оның дәмі құрғақ хош иістіден жемістікке дейін өзгереді және көбінесе Севилья апельсинінің қабығы мен дәмдеуіштерден жасалады. Апельсин ащысы көне коктейль рецептерінде жиі қолданылады. Мұндай ащы судың ерте рецепті «Ағылтыс және Австралиялық аспаздық кітабында» былай делінген: «Келесідей ащы су жасаңыз, сонда оның артықшылығына кепілдік бере аламыз. Бір жарым унция жәнтия тамыры, бір жарым унция лимон қабығы, бір жарым унция апельсин қабығы. Бұл ингредиенттерді шамамен бір ай бойы бір кварц шерриде тұндырып, содан кейін сүзіп, бөтелкеге салып қойыңыз. Ащы су асқазанға жақсы әсер етеді, бірақ оны сақ қолдану керек». Малярияға қарсы хинин қамтитын ағаш қабығынан дайындалған ащы сулар кейде тарихи коктейль рецептеріне қосылған. Ол дәрінің қатты ащы дәмін жасырады. Хининнің аздаған мөлшері әлі де тоник судың құрамында дәмдеуіш ретінде қолданылады, ол бүгінде көбінесе джинмен бірге сусындарда қолданылады. Пионер-миксолог Джерри Томас 1862 жылы «How to Mix Drinks or The Bon Vivant's Companion» кітабын жариялағанда АҚШ-та ащы сулардың танымалдылығының артуына үлкен үлес қосты.