Терри Гиллиам: Британдық режиссер және «Монти Пайтон» тобының мүшесі

Кіріспе

Британдық кинорежиссер, комедиан және актер (туған күні: 22 қараша 1940)

Терренс Ванс Гиллиам (/ɡɪliəm/; 1940 жылғы 22 қарашада туған) – американдық туған британдық кинорежиссер, комедиант, коллаж аниматоры және актер. Ол Джон Клиз, Эрик Айдл, Майкл Пэлин, Терри Джонс және Грэм Чэпменмен бірге «Монти Пайтон» комедиялық труппасының құрамында танымал болды. Олар бірлесіп «Monty Python's Flying Circus» (1969–1974) эскиздер сериясы және «Monty Python and the Holy Grail» (1975, Гиллиам режиссерлік еткен), «Life of Brian» (1979) және «The Meaning of Life» (1983) фильмдерін жасады. 1988 жылы олар кино өнеріне ерекше британдық үлес қосқаны үшін BAFTA сыйлығын алды. 2009 жылы Гиллиам өмірінің барлық кезеңіндегі жетістіктері үшін BAFTA стипендиясын иеленді. Гиллиам қиял-ойымен және бюрократия мен авторитаризмге қарсы тұру тақырыбын зерттейтін мазмұнды фильмдер түсіруге көшті. Оның фильмдері көбінесе антиутопиялық әлемде өріледі және қара юмор мен трагикомедия элементтерін қамтиды. Ол 13 көркем фильм түсірді, «Уақыт бандиттері» (1981), «Бразилия» (1985), «Барон Мюнхгаузеннің шытырман оқиғалары» (1988), «Балықшы патша» (1991), «12 маймыл» (1995) және «Лас-Вегастағы қорқыныш пен жеккөрініш» (1998) фильмдері үшін үлкен даңққа ие болды. Содан кейін «Ағалар Гримм» (2005), «Тайдленд» (2005), «Доктор Парнасс қиялы» (2009), «Нульдік теорема» (2013) және «Дон Кихотты өлтірген адам» (2018) фильмдерін түсірді. Гиллиам Миннесота штатында дүниеге келді, бірақ орта мектепті және колледжді Лос-Анджелесте аяқтады. Ол аниматор және комикстер суретшісі ретінде мансабын бастады. «Монти Пайтон» тобына олардың жұмыстарын анимациялау үшін қосылды, бірақ ақырында толық құрамына еніп, актерлік рөлдерді де орындады. «Монти Пайтон» тобының Ұлыбританияда тумаған жалғыз мүшесі Гиллиам 1968 жылы британдық азаматтыққа өтіп, 2006 жылы американдық азаматтығынан бас тартты.

Ерте өмір және білім

Терри Гиллиам 1940 жылғы 22 қарашада Миннеаполис, Миннесота штатында Беатрис (қызметтес аты Вэнс) және Джеймс Холл Гиллиамның ұлы ретінде дүниеге келді. 1952 жылы отбасы Лос-Анджелес қаласының Панорама-Сити ауданына көшті. Гиллиам Бирмингем орта мектебінде оқыды, онда ол сынып президенті және соңғы сынып кешінің королі болып сайланды және «Сәттілікке жетуі мүмкін» деп танылды, барлық пәндерден үздік баға алғандықтан. Орта мектепте оқыған кезінде ол Харви Курцман редакциялаған Mad журналын әуелете оқи бастады, бұл кейіннен Гиллиамның жұмысына үлкен әсер етті. Гиллиам 1962 жылы Оксидентал колледжін саяси ғылымдар бакалавры дәрежесімен бітірді. 2003 жылы ол Салман Рушдиге 1960-шы жылдардағы өмірінен әңгімелеп, оның әлемге деген көзқарасының қалыптасуына себеп болған оқиғалар туралы айтты:

«Егер мен АҚШ-та қалсам, толық уақытты бомба тастаушы террорист болып кетемін деп қорқып кеттім, себебі Америкада қиын кезең басталған еді. Бұл 1966–1967 жылдар, Лос-Анджелестегі алғашқы полиция көтерілісі. Колледжде менің мамандығым саяси ғылым болғандықтан, миым солай жұмыс істеді. Мен кішкентай ағылшын Hillman Minx көлігімен (күн күркіреуімен) жүрдім, және әр түнде полиция тоқтатып алатын. Қабырғаға тіреп, және т.б. Олар маған монолог айтатын, ешқандай әңгіме болмады. Мен байдың ақымақ қызының ақшасына тіршілік ететін, шашы ұзын, есірткіге тәуелді адаммын десті. Мен: «Жоқ, мен жарнамада жұмыс істеймін. Мен сенің екі есеңнен көп табамын» дедім. Полицияға айтуға болатын ақымақтық сөз. Сонда мен бірден түсіндім. Лос-Анджелесте тұратын қара немесе мексикалық баланың қандай сезімде екенін сезіндім. Бұрын мен әлемнің қандай екенін білемін деп ойладым, кедейлердің қандай екенін білемін деп ойладым, содан кейін полицияның қатыгездігінен кейін бәрі бірден өзгерді. Мен де қатты ашуланып, осы жерден кетуім керек деп ойладым – мен бомба жасаушыдан гөрі жақсы карикатурашымын. Сондықтан АҚШ-тың көп бөлігі әлі де тұр.»

19651969: Анимация және Англияға көшіп бару

Гиллиам мансабын аниматор және суретші ретінде бастады. АҚШ-тың «Help!» журналы үшін салған алғашқы фотосуреттерінің бірінде болашақ «Monty Python» актері Джон Клиз бейнеленген. «Help!» журналы жабылып қалғанда, Гиллиам Еуропаға кетіп, соңғы санында журналдың «Еуропалық бөлімшесіне ауыстырылғанын» әжуалай жариялады. Оның анимациялары өзінің ерекше өнерін, жұмсақ түс көшірмелерімен және есімдерін табу қиын, дөңгелек пішіндермен үйлестіреді, сонымен қатар көне фотосуреттерден, әсіресе Виктория дәуірінен алынған фондар мен қиылған бөліктерді пайдаланады. Ол бірнеше сахнада да ойнады, бірақ көбінесе негізгі рөлдерде болған жоқ және сахналарда аз ғана актерлік жұмыс жасады. Дегенмен, Гиллиамның есімдері таныс кейбір рөлдері болды, мысалы, испан инквизициясының кардиналы Фэнг; «Мен бұған қоса алмаймын!» деген сөзді айтқан, көзілдірік таққан комментатор, «Шайлау кешіндегі арнайы» сахнасында; Кевин Гарибальди, «Британиядағы ең жаман отбасы 1974» (45-эпизод) сахнасында диванда отырып, «Мен тағы бұршақ ішкім келеді!» деп айқайлаған бала; «Қонақтар» сахнасында плащ пен маскадағы айқайлайтын ханшайым; және «Ақындар поэзиясын оқу» сахнасында Перси Биш Шелли. Көбінесе ол ешкім ойнағысы келмейтін рөлдерді ойнады, себебі олар көп макияж немесе ыңғайсыз костюмдерді қажет етті, мысалы, сахнаның соңында келіп, бір кейіпкердің басына қауырсынды тауықпен соққы беретін қайта-қайта келетін қарулы салт атты. Ол «Monty Python» альбомдарының көптеген обложкаларын да жасады, соның ішінде «Another Monty Python Record», «The Monty Python Matching Tie and Handkerchief», «Monty Python Live at Drury Lane» және олардың барлық келесі фильмдерінің саундтректерінің альбомдарын. Кэти Хепберн, тәуелсіз дизайнер және Лондон Корольдік өнер колледжінің түлегі де Гиллиаммен бірге жұмыс істеді.

1975-1983 жылдар: өтпелі жылдар

1975 жылы Гиллиам режиссерлік мансабын Терри Джонспен бірге "Монти Пайтон және қасиетті Грааль" фильмін түсіру арқылы бастады. Гиллиам суретке түсіруге жауапты болды, сонымен қатар 24-ші сахнадағы Патси мен қарт кісі рөлінде де ойнады, ал Джонс актерлердің ойынын басқарды. Бұл Гиллиамның "Монти Пайтон" фильмографиясындағы жалғыз режиссерлік жұмысы болды, бірақ ол олардың келесі жобаларында актерлік қызметін жалғастырды. "Монти Пайтон және қасиетті Грааль" фильмінен кейін "Монти Пайтон" жобалар арасында үзіліс жасаса, Гиллиам жинаған тәжірибесіне сүйене отырып, жеке кинорежиссер болып жұмыс істеді. 1977 жылы ол топтан тыс алғашқы фильмін – орта ғасырдағы комедия жанрындағы "Jabberwocky" фильмін түсірді. Басты рөлде "Монти Пайтон" мүшесі Майкл Пэлин ойнады, фильм сол аттас өлең негізінде жасалған. 1978 жылы ол анимациялық техникалары мен визуалды тіліне қатысты нұсқаулық, жартылай автобиографиялық "Өлімнің анимациялары" атты суреттермен толық кітап жариялады. Гиллиам "Монти Пайтонның Брайан өмірі" фильмінде көркемдік директор болып жұмыс істеді, режиссерлік міндеттерді Терри Джонс толығымен өз мойнына алды. 1981 жылы Гиллиам "Уақыт тонаушылары" фильмін түсірді. "Монти Пайтонның Өмірдің мәні" фильмінің көрсетілімін ашқан "Кримсон тұрақты кепілдік" қысқаметражды фильмін режиссерлік еткеннен кейін "Монти Пайтон" тобы жұмысын тоқтатты, ал Гиллиам кинорежиссерлік мансабын жалғастырды.

1984-1998: Трилогиялар және сын табысы

Гиллиам өзінің фильмдерін "Уақыт бандиттері" фильмінен бастап трилогиялар түрінде ойластыратынын айтады. Гиллиамның "адам өмірінің кезеңдері" туралы жазған "Қиял трилогиясы" "Уақыт тонаушылары" (1981), "Бразилия" (1985) және "Барон Мюнхгаузеннің оқиғалары" (1988) фильмдерінен тұрады. Олардың барлығы "біздің дұрыс емес құрылған қоғамымыздың абсурдтығы және одан кез келген жолмен қашуға деген құштарлық" туралы. Үш фильм де осы күрес пен қиял арқылы одан қашу әрекеттеріне назар аударады: "Уақыт бандиттері" – баланың көзімен, "Бразилия" – отыздан асқан адамның көзімен, ал "Мюнхгаузен" – қарт адамның көзімен. 1986 жылдың жазында ол Арнон Милчанмен және 20th Century Fox компаниясымен байланысын үзді және өз жаңа Prominent Films туынғысы арқылы "Мюнхгаузенді" тәуелсіз режиссерлік ете бастады. 1990 жылдары Гиллиам "Американа" трилогиясын түсірді: "Балықшы патша" (1991), "12 маймыл" (1995) және "Лас-Вегастағы қорқыныш пен жеккөрушілік" (1998). Бұл фильмдер Солтүстік Америкада өтеді, әлі де сюрреалистік болғанымен, бұрынғы трилогияға қарағанда фантастикалық сюжеттері аз.

1999-2009 жылдар

1999 жылы Гиллиам «Дон Кихотты өлтірген адам» фильмін түсіруге тырысты, оның бюджеті 32,1 миллион АҚШ доллары болды, бұл оны тек еуропалық қаржыландыруды пайдаланған ең жоғары бюджетті фильмдердің біріне айналдырды. Бірақ түсірілімнің алғашқы аптасында Дон Кихотты ойнаған актер (Жан Рошфор) дискісіне зақым келді, ал су тасқыны түсірілім алаңына ауыр зиян келтірді. Фильмнің түсірілімі тоқтатылды, нәтижесінде сақтандыру компаниясы 15 миллион АҚШ долларын өтемақы ретінде төледі. Жоба тоқтатылуына қарамастан, 2002 жылы «Ла-Манчада жоғалғандар» атты деректі фильм шықты, ол Гиллиам Кихоттың түсірілімін құжаттау үшін жалдаған екінші топтың түсірген кадрларынан жасалған. Жоба тоқтатылғаннан кейін, Гиллиам да, фильмнің екінші бас рөліндегі Джонни Депп те жобаны қайта жандандыруды қалады. Бірінші сәтсіз әрекетке қатысқан сақтандыру компаниясы бірнеше жыл бойы сценарийге құқықтарды ұстап тұрды, ал өндіріс 2008 жылға дейін тоқтатылды. «Дон Кихотты өлтірген адам» фильмінің сәтсіздігінен кейін, Гарри Поттер сериясының авторы және Гиллиамның жұмысының жанкүйері Дж.К. Роулинг 2000 жылы «Гарри Поттер және философ тасы» фильмін түсіруді ұсынды, бірақ Warner Bros. ақырында Крис Колумбты таңдады. Осы шешімге жауап ретінде Гиллиам: «Мен Гарри Поттерді жасауға тамаша адам болдым. Кездесуден шығып, көлігіме отырып, Мулхолланд драйвымен екі сағаттай ашумен жүрдім. Крис Колумбтың нұсқалары қорқынышты. Жаңалықсыз. Қарапайым» деді. 2002 жылы Гиллиам «Құпия турнир» атты телеарна жарнамаларын түсірді. Nike компаниясының 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатының бір бөлігі болған жарнамаларда әлемнің ең үздік футболшылары – Роналду, Роналдиньо және Тьерри Генри арасындағы үш-үштен құралған құпия турнир көрсетілді, олар үлкен танкер кемесінің ішінде болды. Жарнамалар Элвис Преслидің «A Little Less Conversation» әнінің ремикс нұсқасымен сүйемелденді. 2005 жылы Гиллиам «Біз Гриммдерміз» фильмін шығарды, содан кейін сол жылы «Тайдленд» фильмі жарық көрді. 2006 жылы Гиллиам орыс клоун-артисі Слава Полунин жасаған «Слава Диаболо» сахналық қойылымын қойып, театр режиссері ретінде дебют жасады. Қойылымда Полуниннің терең бейнелі тілі мен көрермендермен өзара әрекеттесуі, Гиллиамның бай бейнелері мен сюрреалистік суреттері біріктірілді. Қойылым Израильдің Тель-Авив қаласындағы Яффа қаласындағы Гешер театрының Нога залында көрсетілді. 2007 жылдың қаңтар айында Гиллиам өзінің жазушы әріптесі Чарльз МакКеоунмен жаңа жобада жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді. Бір күннен кейін Dreams фансайты жаңа жобаның «Доктор Парнасстың қиялы» деп аталатынын хабарлады. Келесі қазанда Dreams бұл Гиллиамның келесі жобасы екенін растады және Кристофер Пламмер мен Том Уэйтс рөлдерді ойнауға жоспарланғанын мәлімдеді. Өндіріс 2007 жылдың желтоқсан айында Лондонда басталды. 2008 жылдың 22 қаңтарында Нью-Йоркте Хит Леджердің қайтысынан кейін фильмнің түсірілімі тоқтатылды. Variety басылымы Леджердің қатысуы фильмді қаржыландырудың «негізгі факторы» болғанын хабарлады. Өндіріс 24 қаңтарда мерзімі белгісіз тоқтатылды, бірақ ақпанда Джонни Депп, Джуд Лоу және Колин Фаррелл Леджердің рөлін жалғастыруға келісті, фильмнің «сиқырлы» әлемінде оның кейіпкерінің бірнеше бейнесіне айналды. Осы келісімнің арқасында фильмнің түсірілімі 2008 жылдың 15 сәуірінде жоспарланғандай аяқталды. Түсірілім кезінде Гиллиам автобус соғып, арқасы сынды. Фильмнің 62-ші Канн кинофестивалінде премьерасы өтті. Фильмнің Ұлыбританиядағы көрсетілімі 2009 жылдың 6 маусымына жоспарланған, бірақ 2009 жылдың 16 қазанына ауыстырылды. АҚШ-та 2009 жылдың 25 желтоқсанында көрсетілді. Ақырында, 30 миллион долларлық бюджеті бар бұл фильм дүниежүзі бойынша 60 миллионнан астам доллар тауып, екі рет «Оскар» сыйлығына ие болды. Фильмнің соңғы титрлерінде фильм Леджер мен Уильям Винстің естелігіне арналғаны айтылған. Депп, Фаррелл және Лоу фильмтен түскен табысты Леджердің қызына сыйлады.

In 1999, Gilliam attempted to film The Man Who Killed Don Quixote, which was budgeted at US$32.1 million, making it among the highest budgeted films to use only European financing; but in the first week of shooting, the actor playing Don Quixote (Jean Rochefort) suffered a herniated disc, and a flood severely damaged the set. The film was cancelled, resulting in an insurance claim of US$15 million. Despite the cancellation, the aborted project did yield the 2002 documentary Lost in La Mancha, produced from film from a second crew that had been hired by Gilliam to document the making of Quixote. After the cancellation, both Gilliam and the film's co lead, Johnny Depp, wanted to revive the project. The insurance company involved in the failed first attempt withheld the rights to the screenplay for several years with the production on hold until 2008. Following the failure of The Man Who Killed Don Quixote, J. K. Rowling, the author of the Harry Potter series and a fan of Gilliam's work, advocated for him to direct Harry Potter and the Philosopher's Stone in 2000, but Warner Bros. ultimately chose Chris Columbus for the job. In response to this decision, Gilliam said that "I was the perfect guy to do Harry Potter. I remember leaving the meeting, getting in my car, and driving for about two hours along Mulholland Drive just so angry. I mean, Chris Columbus' versions are terrible. Just dull. Pedestrian." In 2002, Gilliam directed a series of television advertisements called "Secret Tournament". Part of Nike's 2002 FIFA World Cup campaign, the advertisements feature a secret three on three tournament between the world's best football players, including Ronaldo, Ronaldinho and Thierry Henry, who are inside a huge tanker ship. The advertisements are accompanied with a remixed version of the Elvis Presley song "A Little Less Conversation". In 2005, Gilliam released The Brothers Grimm, followed later in the year by Tideland. In 2006, Gilliam made his debut as theatre director by directing the stage show Slava's Diabolo, created and staged by the Russian clown artist Slava Polunin. The show combined Polunin's clown style, characterised by deep nonverbal expression and interaction with the audience, with Gilliam's rich visuals and surrealistic imagery. The show premiered at the Noga Hall of the Gesher Theatre in Jaffa, Tel Aviv, Israel. In January 2007, Gilliam announced that he had been working on a new project with his writing partner Charles McKeown. One day later, the fansite Dreams reported that the new project was titled The Imaginarium of Doctor Parnassus; the following October, Dreams confirmed that this would be Gilliam's next project and was slated to star Christopher Plummer and Tom Waits. Production began in December 2007 in London. On 22 January 2008, production of the film was disrupted following the death of Heath Ledger in New York City. Variety reported that Ledger's involvement had been a "key factor" in the film's financing. Production was suspended indefinitely by 24 January, but in February the actors Johnny Depp, Jude Law, and Colin Farrell signed on to continue Ledger's role, transforming into multiple incarnations of his character in the "magical" world of the film. Thanks to this arrangement the principal photography was completed on 15 April 2008, on schedule. During the filming, Gilliam was accidentally hit by a bus and suffered a broken back. The film had successful screenings including a premiere at the 62nd Cannes Film Festival. The UK release for the film was scheduled for 6 June 2009, but was pushed back to 16 October 2009. The USA release was on 25 December 2009. Eventually, this $30 million budgeted film had grossed more than $60 million in worldwide theatrical release and received two Academy Award nominations. The film's end credit states that the film is dedicated to the memories of Ledger and William Vince. Depp, Farrell, and Law donated their proceeds from the film to Ledger's daughter.

2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Гиллиам өзінің опералық дебютін 2011 жылдың мамырында Лондонның English National Opera (ENO) театрында Гектор Берлиоздың "Фаусттың лағынымы" операсын қойып, режиссер ретінде жасады. 2012 жылдың 16 қыркүйегінде Бельгияның Гент қаласындағы Фламанд операсында операның француз тіліндегі түпнұсқа нұсқасы көрсетілді және сыншылар мен көрермендердің мақтауына ие болды. Гент қаласында бірнеше қойылымнан кейін, өндіріс Антверпендегі опера театрына көшті, билеттер сатылып түгелді. 2012 жылдың шілдесінде Гиллиам Румынияның Бухарест қаласында түсірілетін фильмнің жоспарларын жариялады. Ол бұл жобаның "Дон Кихот" екенін жоққа шығарды, бірақ толыққанды мәлімет беруден бас тартты. Актер Дэвид Уоллиамс Гиллиаммен келіссөз жүргізіп, фильмде рөл алу үшін "Джонни Деппен жұмыс істеуге және фильм түсірілетін Бухарестке ұшып баруға дайын болуы керек" деген жауап алды. Депп осы жобаға қатысы бар екенін мәлімдемеген, бірақ шілде айының ортасында Бухарест қаласында көрінді, себебі румындық ақпарат құралдары Гиллиамның румындық MediaPro Studios кинокомпаниясымен студиялық жұмыс туралы келіссөздер жүргізіп жатқанын хабарлады. 2012 жылдың 13 тамызында бұл жобаның "Нульдік теорема" екені жарияланды, түсірілім 22 қазанда Бухарестте басталады, продюсері – Дин Занук (марқұм Ричард Д. Зануктың ұлы, ол бастапқыда 2009 жылы фильмді өндіруге жоспарлаған), әлемдік сатуды Торонтодағы Voltage Pictures жүзеге асырады, ал басты рөлде киноакадемиясының жүлдесіне ие болған Кристоф Вальц ойнайды (2009 жылы жобаға қатысқан Билли Боб Торнтонды алмастырды). "Нульдік теорема" 2013 жылдың 2 қыркүйегінде 70-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. 2014 жылдың маусым айында Гиллиам "Фауст" операсындағы табысына Берлиоздың тағы бір операсының жаңа ENO өндірісімен – сирек қойылатын "Бенвенуто Челлини" операсымен жетеді. "Дон Кихотты өлтірген адам" киносценарийының құқықтарын қайта алғаннан кейін, Гиллиам 2008 жылы алдын-ала өндіріс жұмыстарын қайта бастады, Джонни Депп жобаға қатысуын жалғастырды. Фильмді толыққанды қайта түсіру қажет болды, ал Рошфорттың рөлі қайта қарастырылды. Майкл Пэлин Гиллиаммен Рошфорттың орнына Дон Кихот рөлін ойнау мүмкіндігі туралы келіссөздер жүргізді. Алайда, 2009 жылдың 17 желтоқсанында канадалық ток-шоуда (The Hour) Гиллиам фильмнің тағы да кейінге шегерілуіне дейін Роберт Дюваллдың Кихот рөліне бекітілгенін мәлімдеді. 2014 жылдың қаңтарында Гиллиам Facebook желісінде "Дон Кихот туралы армандар қайтадан оянды" деп жазды. 2016 жылы Канн кинофестивалінде Майкл Пэлин мен Адам Драйвердің басты рөлдерде ойнайтын "Дон Кихотты өлтірген адам" фильмі түсіріледі деп расталды. 2017 жылдың наурыз айында түсірілім басталды, Драйвер мен Джонатан Прайс басты рөлдерді ойнады. 2017 жылдың 4 маусымында Гиллиам фильмнің түсірілімі аяқталғанын хабарлады. Фильмнің премьерасы 2018 жылдың 19 мамырында Канн кинофестивалінің жабылу кешінде өтті (онда көрермендер тұрып шапалақтады), және сол күні француз кинотеатрларында көрсетілді. Оның Леа Хаусманмен бірге режиссерлік еткен "Into the Woods" қойылымы 2022 жылдың тамызында Бат қаласындағы Theatre Royal театрында көрсетілді және оң пікірлерге ие болды.

Gilliam made his opera debut at London's English National Opera (ENO) in May 2011, directing The Damnation of Faust, by Hector Berlioz. The production received positive reviews in the British press On 16 September 2012, the production opened at the Vlaamse Opera in Ghent, Belgium, in the opera's original French language version and received praise from critics and audiences alike. After a number of performances in Ghent, the production moved to the opera house in Antwerp for a sold out run of performances. In July 2012, Gilliam revealed plans for a film which would be shot in Bucharest, Romania. He denied that it would be Don Quixote but refused to give any further details. The actor David Walliams reportedly entered into talks with Gilliam to play a part in it and was told that he'd have to "be willing to work with Johnny Depp and fly to Bucharest where the movie is to be filmed." Depp, to that point, had made no mention of his involvement but was seen in Bucharest around the same time in mid July as Romanian news outlets reported Gilliam was staying in the city for negotiations on studio work with the Romanian film production company MediaPro Studios. On 13 August 2012, this project was announced to be The Zero Theorem, set to start shooting in Bucharest on 22 October, produced by Dean Zanuck (son of the late Richard D. Zanuck, who was originally to produce the film in 2009), with worldwide sales handled by Voltage Pictures, Toronto, and starring the Academy Award–winner Christoph Waltz in the lead (replacing Billy Bob Thornton, who had been attached to the project in 2009). The Zero Theorem premiered at the 70th Venice International Film Festival on 2 September 2013. In June 2014, Gilliam followed up on his success with Faust with a new ENO production of another opera by Berlioz, the rarely performed Benvenuto Cellini. After regaining the rights to the screenplay of The Man Who Killed Don Quixote, Gilliam restarted preproduction in 2008, with Johnny Depp still attached to the project. The film was to be reshot completely, with Rochefort's role recast. Michael Palin reportedly entered into talks with Gilliam about stepping in for Rochefort and playing Don Quixote. However, Gilliam revealed on the Canadian talk show The Hour on 17 December 2009 that Robert Duvall had been cast to play Quixote, before the film was postponed once again. In January 2014, Gilliam wrote on Facebook that "Dreams of Don Quixote have begun again". At the Cannes Film Festival in 2016, it was confirmed that The Man Who Killed Don Quixote was going to be made, with Michael Palin and Adam Driver in starring roles. In March 2017, filming finally began, with Driver and Jonathan Pryce starring. On 4 June 2017, Gilliam announced that the shooting of the film was complete. The film premiered on 19 May 2018, as the closing film of the 2018 Cannes Film Festival (where it received a standing ovation), and was released in French theatres the same day. His production of Into the Woods, which he co directed with Leah Hausman, premiered at the Theatre Royal, Bath in August 2022 to positive reviews.

Коммерциялық табыстылық

Гиллиамның алғашқы сәтті фильмі "Time Bandits" (1981) АҚШ-та ғана бастапқы бюджетінен сегіз есе артық табыс әкелді. "Барон Мюнхгаузеннің шаруалары" (1988) фильмі коммерциялық жағынан сәтті болмаса да, төрт номинацияда Оскарға ұсынылып, үш BAFTA сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ Еуропада бірнеше марапатқа ие болды. "Балықшы король" (1991) – Монти Пайтон труппасының қатысушысы болмаған алғашқы фильмі, оның бюджеті 24 миллион доллар болды және АҚШ прокатында 41 миллион доллардан астам табыс тапты. "12 маймыл" фильмі бүкіл әлем бойынша 168 миллион АҚШ долларынан астам жинап, оның ең коммерциялық сәтті фильміне айналды. "Гримм ағалар" фильмі сыншылар тарапынан әртүрлі бағаланғанына қарамастан, бүкіл әлем бойынша 105 миллион доллардан астам табыс тапты. 30 миллион долларлық бюджетке ие "Доктор Парнастың қиялы" халықаралық коммерциялық табысқа қол жеткізіп, әлемдік кинопрокатта 60 миллион доллардан астам жинады. Box Office Mojo мәліметтері бойынша, Гиллиамның фильмдері орташа есеппен 21 602 510 доллар табыс тапқан.

Жеке өмір

Гиллиам 1973 жылдан бері британдық макияж суретшісі Мэгги Уэстонға үйленген. Ол «Монти Пайтонның Ұшқыш циркі», көптеген «Пайтон» фильмдерінде және Гиллиамның «Барон Мюнхгаузеннің оқиғалары» фильміне дейін оның фильмдерінде жұмыс істеді. Олардың үш баласы бар: Эми Рейнбоу (1978 жылы туған), Холли Дюбоис (1980 жылғы қазан айында туған) және Гарри Тандр (1988 жылғы 3 сәуірде туған). Балалары да оның бірнеше фильмінде түскен немесе жұмыс істеген. 1968 жылы Гиллиам британдық азаматтық алды. Ол 2006 жылдың қаңтарында американдық азаматтығынан бас тартқанға дейін 38 жыл бойы американдық және британдық азаматтығын бірге сақтап келді. Der Tagesspiegel газетіне берген сұхбатында ол бұл әрекетті сол кездегі президент Джордж Бушқа қарсы наразылық ретінде сипаттады, ал The A. V. Club газетіне берген сұхбатында бұл әрекеттің себебі әйелі мен балаларының болашақ салықтарына қатысты алаңдаушылық екенін айтты. Азаматтығынан бас тартқандықтан, Гиллиам келесі он жыл бойы жылына 30 күн АҚШ-та болуға рұқсат алды, бұл «еуропалықтардың барлығынан да аз». Ол Италияда, Умбрия және Тоскана шекарасына жақын жерде тұрады. Жақын маңдағы Монтоне қаласында өтетін жыл сайынғы Умбрия кинофестивалін ұйымдастыруға белсенді қатысты. Гиллиам Лондонның Хайгейт ауданында да тұрады.

Қайырымдылық іс-әрекеттері

Гиллиам көптеген қайырымдылық және гуманитарлық істерге қатысқан. 2009 жылы ол Ұлыбританиядағы адам құқықтарын қорғайтын Videre Est Credere (латынша "көрген - сену") қайырымдылық қорының басқарма мүшесі болды. Videre өзін "жергілікті белсенділерге адам құқықтары бұзылуларының қозғалысқа түсірілген нақты дәлелдерін қауіпсіз түсіруге қажетті жабдықтар, оқыту және қолдау беру" деп сипаттайды. Түсірілген видеоматериалдар тексеріліп, талданып, содан кейін өзгерістер жасауға мүмкіндігі бар адамдарға таратылады. Ол кино продюсері Ури Фрухтман, музыка продюсері Брайан Ино және Ұлыбритания Гринпис ұйымының атқарушы директоры Джон Соувенмен бірге жұмыс істейді.