Кіріспе

Швейцария кантоны Солотурн немесе Солеур кантоны (Kanton Solothurn; ; ;) – Швейцарияның кантоны. Ол Швейцарияның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Астанасы – Солотурн.

Тарих

Салодурум ауылының негізі Рим императоры Тиберийдің тұсында қаланды. Кантонның аумағы негізінен орта ғасырда бұрынғы қаланың сатып алған жерлерін қамтиды. Осы себепті кантонның пішіні дұрыс емес және француз шекарасы бойында орналасқан екі эксклавты қамтиды, олар Базель-Ланд кантонымен кантонның қалған бөлігінен бөлініп, кантонның жеке аудандарын құрайды. 1481 жылы кантон бұрынғы Швейцария конфедерациясының әскери одағының мүшесі болды. Реформация аяқталғаннан кейін Солотхерн католик дінін сақтап қалды. 1798 мен 1803 жылдар аралығында кантон Гелветия Республикасының құрамына кірді. 1803 жылы Солотхерн Наполеонның (Орталық келісім) қайта құрған 19 швейцариялық кантонның бірі болды. 1830 жылы халық аристократиялық үкіметке қарсы көтеріліс жасады және кантон толыққанды либералды-демократиялық мемлекетке айналды. Халықтың қатаң католик болғанына қарамастан, Солотхерн 1845-1847 жылдардағы католик сепаратистік қозғалысы (Сондербунд) құрамына қосылмады. Сол сияқты, 1848 және 1874 жылдарғы федералды конституциялар да бекітілді. Кантонның қазіргі конституциясы 1987 жылдан бері қолданыста.

География

Кантон Швейцарияның солтүстік-батысында орналасқан. Батысында және оңтүстігінде Юра және Берн кантондары, шығысында Аргау кантоны жатыр. Солтүстік шекарасында Базель-Ланд кантоны орналасқан. Екі ауданның бөліктері анклавтар болып табылады және Франциямен (Гранд-Эст) шекарасының бойында орналасқан. Аймақ Ааре өзені және оның салаларымен суға толы. Ландшафт көбінесе жазық, бірақ Юра тауларының етегі де кіреді. Оның бір бөлігі – Вайссенштейн массиві Солотурн және Миттелландты солтүстіктен қарайды, сонымен қатар Берн Альпіне аспаны көрінеді. Жазық жерлер Ааре өзенімен қалыптасқан жазықтықтар. Кантонның жалпы ауданы 791 км².

Қалалық округтер

Кантонда 125 муниципалитет бар (2009 жылғы деректер бойынша).

Демография

Халықтың көп бөлігі неміс тілінде сөйлейді. 2000 жылы халықтың шамамен 44% католик дінін ұстанатын болса, қалған бөлігінің көпшілігі протестант (31%) болды. Кантон халқы (2007 жылғы мәлімет бойынша) 2007 жылы 46 898 шетелдік азаматты қамтыды, бұл жалпы халықтың шамамен 18,7% құрайды.

Экономика

XIX ғасырға дейін ауыл шаруашылығы кантонның басты экономикалық қызметі болып келді. Ауыл шаруашылығының маңызы әлі де бар, бірақ қазір өңдеу өнеркәсібі мен қызмет көрсету саласы одан да маңыздырақ. Кантон өнеркәсіптері сағаттар, әшекейлер, тоқыма, қағаз, цемент және автокөлік бөліктерін шығаруға маманданған. Кейінгі кезде аяқ киім өндірісі маңызды экономикалық қызмет болды, алайда әлемдік бәсекелестік швейцариялық кантонның жеткілікті бәсекеге қабілетті еместігін көрсетті. Кантон аумағында 1979 жылы жұмысын бастаған Дёникен қаласының жанындағы Гёсген ядролық электр станциясы орналасқан.

Федералды сайлау нәтижесі

Кантонның федералдық сайлауындағы партиялар бойынша жалпы дауыс үлесі 1971 2015 Партия Идеологиясы 1971 1975 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 FDP. Либералдар Классикалық либерализм 34.3 38.7 39.0 37.2 36.3 32.8 25.4 25.4 24.0 21.0 18.4 21.2 CVP/PDC/PPD/PCD Христиан демократиясы 27.7 26.0 27.6 26.7 25.1 22.2 21.5 21.4 21.0 20.4 17.9 14.8 SP/PS Әлеуметтік демократия 26.3 31.4 28.4 27.8 22.3 19.8 24.2 27.2 25.4 19.5 18.3 20.0 SVP/UDC Швейцариялық ұлтшылдық * * * * * * 6.7 18.6 22.5 27.1 24.3 28.8 Тәуелсіздер сақинасы Әлеуметтік либерализм 7.2 * * 4.0 3.5 2.9 1.6 * * * * * EVP/PEV Христиан демократиясы * * * * * 1.2 * * 1.2 1.8 1.5 1.2 GLP/PVL Жасыл либерализм * * * * * * * * * * 5.0 3.5 BDP/PBD Консерватизм * * * * * * * * * * 4.4 3.4 PdA/PST POP/PC/PSL Социализм * * 1.0 * 0.3 * * * * * * * POCH Прогрессивизм * 3.4 4.1 3.5 * * * * * * * * GPS/PES Жасыл саясат * * * * * 7.3 5.8 4.9 6.0 10.0 7.5 5.6 SD/DS Ұлттық консерватизм 4.6 * * * * * 2.8 * * 0.4 0.4 * EDU/UDF Христиан оңшылдары * * * * * * * * * * 0.5 0.5 FPS/PSL Оңшыл популизм * * * * 4.9 9.1 10.6 1.3 * * * * Басқалары * 0.6 * 0.9 7.5 4.7 1.3 1.3 * * 2.3 1.0 Сайлауға қатысу % 64.2 64.1 56.9 60.7 60.8 56.1 48.3 50.0 47.4 50.7 51.7 50.2 FDP 2009 жылға дейін, FDP. Либералдар 2009 жылдан кейін "*" партияның осы кантонда сайлау бюллетенінде болмағандығын көрсетеді.

Көлік

Кантон теміржол және автомобиль жолдары арқылы Швейцарияның басқа аймақтарымен жақсы байланысқа ие. Олтенде Женева, Цюрих, Базель және Люцерн арқылы Тичиноға тікелей қатынас бар теміржол түйіні орналасқан.