Кіріспе

Канада конфедерациясы туралы конференция

Квебек конференциясы 1864 жылдың 10-24 қазаны аралығында Канада конфедерациясын ұсынуды талқылау үшін өтті. Бұл Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы соғысқа жақын қалып келген саяси жағдайдың өзгеруіне жауап ретінде ұйымдастырылды. Сондықтан, конференцияның басты мақсаты федерализм және бірыңғай мемлекет құру саясатын қарастыру болды, бұл мәселелер бір айдай бұрын Шарлоттаун конференциясында талқыланған еді. Конференцияда орталық үкіметті аймақтық өкілдік негізінде құрылатын жоғары палатаға және халықты білдіретін төменгі палатаға бөлу мәселесі жан-жақты талқыланды. Бұл тақырып Шарлоттаун және Квебек конференцияларындағы басты мәселелердің бірі болды. Бір сарапшы 1864 жылдың 24 қазанындағы отырыста бұл мәселе "күні бойы қызу және сауатты түрде талқыланды, бірақ келісімге қол жеткізілмеді" деп атап өтті. Ол сондай-ақ "Төменгі Канада оған ұсынылған 24 депутаттың саны (жоғары палатада) әділетсіз екенін айтады, ал Жоғарғы Канадада да сондай сан болуы керек" деген пікірді келтірді. Бұл талқылау Квебек конференциясында да жалғасты, себебі Шарлоттаун конференциясының соңында келісімге келу мүмкін болмады, алайда ақырында келісімге қол жеткізілетін болады деген үміт болды. Аймақтардың жалпы тілегі айқын болды. Маритим провинцияларының делегаттары Джон А. Макдональд ұсынып отырған заң шығарушы одақтан қорқып, бұл олардың жеке ерекшеліктерін жоғалтуына және басқа елдердің ықпалына түсуіне әкелуі мүмкін деп санады. Алайда, кішігірім теңіз провинциялары Сенатты аймақтық өкілдігін күшейту құралы ретінде қарастырды, бұл төменгі палатадағы аймақтық әлсіздігін толықтыруға көмектесер еді. Картье конференцияда Квебектің мүддесін қорғады. Маритим провинцияларының делегаттары сияқты, ол конференцияға белсенді қатысты, бірақ провинцияның тілін, мәдениетін және жергілікті заңдарын қорғай алатын күшті провинциялық үкіметтің қажеттігін нақтылады. Ол мұндай саяси реформаға толығымен қарсы болмаса да, Квебек өзінің ерекшелігін сақтауы керек деп сенді. Конференциядағы басымдықтар әртүрлі болды, әсіресе Маритим провинциялары федералды мемлекеттің экономикасы мен саудасына пайдалы деп санады. Мысалы, конференцияға шақырылған Ньюфаундленд дипломаты Джон А. Картер Ньюфаундленд экономикасы үшін балық аулаудың маңыздылығын және жаңа федералды мемлекеттің Канада ішіндегі және Солтүстік Америка құрлығындағы кәсіпкерлікке кең мүмкіндіктер ашатынын атап өтті. Алайда, теңіз провинцияларының бір қызығушылығы – олардың тіршілік көзі болып табылатын еркін сауда мен балық аулау саудасынан пайда көруі болды, ал Канада барлық провинциялардағы индустриализацияға көбірек мән берді, бұл Канада экономикасын жақсартуға мүмкіндік береді. Бұл мәселе конференция барысында көтерілді, себебі теңіз провинциялары өздерінің тұрақты экономикасын сақтағысы келді. Керісінше, Принс-Эдвард аралының кейбір өкілдері Макдональд ұсынған одаққа күмәмен қарады, себебі конфедерация жағдайында аралдың автономиясы туралы алаңдады. Нова-Скотия, Нью-Брансуик және Принс-Эдвард аралындағы көптеген адамдардың саяси ойлауындағы ерекшелік концепциясы, Канаданың теңіз провинцияларының саясатын бақылайды деген қорқынышпен байланысты болды. Бұл тіпті теңіз провинцияларының ішінде де әртүрлі пікірлер болғанын көрсетті, кейбіреулері басқаларына қарағанда одаққа көбірек жақпады, бұл теңіз провинцияларының күрделілігін көрсетеді. Маңызды тұлғалардың бірі, Жаңа Шотландия саясаткері Чарльз Таппер, Джон А. Макдональдпен жақын байланыста болды, конфедерация мақсатына қолдау көрсетті және Маритим провинциялары "үлкен Канадамен байланыста болмаса, ешқашан ықпал мен маңызға ие бола алмайды" деді. Бұл Маритим провинцияларының делегаттары конфедерация идеясын қабылдаудағы әртүрлі көзқарастарды көрсетті.

Нәтиже

Жалпы алғанда, нәтиже келісімге келгендік болды, себебі әр провинцияның өз заң шығару органы болады және үкімет билігі федералдық және провинциялық үкіметтер арасында бөлісті. Бұған қоса, федералдық үкіметке провинцияларға қатысты маңызды билік берілді, осының мысалы – қабылдаудан бас тарту құқығы, ол федералдық үкіметке провинциялық заңдарды бекітпеуге мүмкіндік берді. Конференция барысында Ньюфаундленд, Британдық Колумбия және «Солтүстік-Батыс Аймағы» сияқты басқа да аймақтар қарастырылды, олар кейіннен Канадаға тең құқықтармен қосылуы тиіс еді. Квебек конференциясы Канададағы саяси ықпалды едәуір өзгерткенімен, Ұлыбритания монархиясы үкімет басшысы, қорғаушы және атқару билігінің басшысы ретіндегі мәртебесін сақтап қалды.

72 қарар

Қаулылар өте толық болды. Алғашқы бірнеше қаулыда жалпы үкімет Ривиер-ду-Луптан, Нью-Брансуик арқылы өтіп, Новая Шотландиядағы Труро қаласына дейін колонияаралық темір жол аяқталуын қамтамасыз ететіні көрсетілген. Новая Шотландия делегаттары темір жолдың орталық үкіметтің толық қаржылық қолдауымен салынуының, Мартими провинцияларының орталық үкіметті қолдау шешіміне ықпал еткенін мойындады. Александр Гальт ұсынған қаржы мәселелері, басты назарда түрлі отарлардың қарыздары болды, олар бөлініп, ортақ пайдаланылуы тиіс. Кейбір соңғы қаулыларда Королева іс-қимыл барысында маңызды билікке ие екендігі айтылды, себебі 71-ші қаулыда Королева федерациялық провинциялардың атауын және дәрежесін анықтау үшін шақырылуы керек екендігі нақтыланды. 60-шы қаулыда орталық үкімет барлық провинциялардың қарыздарын өтеуге және барлық қатысушылардың төлемдеріне көмектесуге міндеттенетіні көрсетілген. Соңында, әр провинцияға 80 центтен бір адамға федералдық трансферт арқылы өтемақы төленетін саясат қабылданды. Квебек қаулылары отарлық кеңседен күшейтілген қолдау алды, қарсылық білдірген жалғыз топ – коалицияға қосылмаған Төменгі Канада реформаторлары болды. Жаңа Шотландия мен Нью-Брансуикте заңнамалық мақұлдауды әзірлеу және қабылдау үшін елеулі қысым қажет болды. Принц-Эдвард аралы жаңа құрылған біріккен Канадаға шамамен 1873 жылға дейін қосылмады. 72 қаулы Британдық Солтүстік Америка актісіне маңызды әсер етті, бұл туралы келесі бөлімде талқыланатын болады, және Лондонда қабылданған кезде қаулыларға ешқандай өзгеріс енгізілген жоқ.

Британдық Солтүстік Америка туралы 1867 жылғы заң және Квебек конференциясының мұрасы

Британдық Солтүстік Америка туралы заң 1867 жылғы 28 наурызда Виктория патшайымынан және 22 мамырда барлық үш провинциядан (Новая Шотландия, Нью-Брансуик және Канада) мақұлдау алды. Жоғарғы және Төменгі Канада Онтарио (Жоғарғы Канада) және Квебек (Төменгі Канада) провинциялары болып бөлінді. Бұл провинциялардың бәрі Квебек конференциясында келісімге қол жеткізгеннен кейін үш жыл өткен соң, 1867 жылғы 1 шілдеге дейін біріктірілуі керек еді. Заңда «Осы заң қабылданғаннан бастап алты ай ішінде Канада, Новая Шотландия және Нью-Брансуик провинциялары «Канада» деген атпен бір доминионды құрайды» деп нақты көрсетілген. Сондай-ақ, «Канада Онтарио, Квебек, Новая Шотландия және Нью-Брансуик деп аталатын төрт провинцияға бөлінеді» делінген. Дегенмен, Канада Британдық Солтүстік Америка заңы бойынша біріктірілгенімен, заңда Канаданың екі тілді және екі мәдениетті ел екендігін жариялайтын немесе мойындайтын ешқандай жалпы ереже болмады. Жалпы алғанда, Британдық Солтүстік Америка заңы Квебек конференциясында қабылданған 72 қаулыны біріктірді.