Кіріспе
Британдық суретші (туған 1965)
Дэмиен Стивен Хирст (/hɜr/s//t/; туған аты Бреннан; 7 маусым 1965 жылы туған) – ағылшын суретшісі және өнер жинаушы. Ол 1990 жылдары Ұлыбританиядағы өнер саласын басып алған жас британдық суретшілер (YBA) тобының бірі. 2020 жылғы Sunday Times Rich List тізімінде оның байлығы 384 миллион АҚШ долларына бағаланған, ол Ұлыбританиядағы ең бай суретшілердің бірі деп есептеледі. Хирст өлі жануарларды (акула, қой, сиыр сияқты) формальдегидте сақтап, кейде тіндерін бөліп, жасаған туындыларымен әйгілі болды. Олардың ең танымал туындысы – "Тірі адамның санасындағы өлімнің физикалық мүмкін еместігі" (The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living) – мөлдір витринада формальдегидке батырылған 4 метрлік жолбарыс акуласы. 2008 жылдың қыркүйегінде Хирст, тірі суретші үшін бұрын-соңды болмаған қадам жасап, "Ішкі әсемдігім мәңгілік" (Beautiful Inside My Head Forever) атты толық көрмесін Sotheby's аукционында сату арқылы ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген галереяларын айналып өтті.
Brennan; born 7 June 1965) is an English artist and art collector. He is one of the Young British Artists (YBAs) who dominated the art scene in the UK during the 1990s. He is reportedly the United Kingdom's richest living artist, with his wealth estimated at US$384 million in the 2020 Sunday Times Rich List. He became famous for a series of artworks in which dead animals (including a shark, a sheep, and a cow) are preserved, sometimes having been dissected, in formaldehyde. The best known of these was The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living, a 14 feet (4 m) tiger shark immersed in formaldehyde in a clear display case. In September 2008, Hirst made an unprecedented move for a living artist by selling a complete show, Beautiful Inside My Head Forever, at Sotheby's by auction and bypassing his long standing galleries.
Ерте өмір және тәрбие
Хирст Бристоль қаласында Дэмиен Стивен Бреннан болып дүниеге келді және азаматтарға кеңес беру бюросында жұмыс істейтін ирландиялық анасымен бірге Лидс қаласында өсті. Ол әкесімен ешқашан кездеспеген; анасы Хирст екі жасқа толғанда өгей әкесіне тұрмысқа шықты, ал олар 10 жылдан кейін ажырасты. Өгей әкесі автомеханик болған. Анасы баласын кішкентай кезінде бақылаудан шығарғанын айтады, себебі ол екі рет дүкеннен ұрлық жасағаны үшін ұсталған. Ол: "Егер анасы менің киімдерімді ұнатпаса, автобус аялдамасынан дереу алып кететін", - дейді. Дегенмен, ол оның сурет салуға деген құштарлығын қолдады, бұл оның білім алғандағы жалғыз сәтті пәні болды. Альертон Грандж мектебіндегі сурет мұғалімі Дэвисон жыртылған және кесілген түрлі-түсті қағаздан абстрактілі коллаждар жасады, ол, Хирсттің айтуынша, "мені әсерге түсірді" және ол келесі екі жыл бойы осы үлгіні өзінің жұмысында пайдаланды. Оқушы кезінде Хирст мәйітханада тәжірибе жинады, бұл тәжірибе оның кейінгі тақырыптары мен материалдарына әсер етті. Көркем өнер студенті кезінде Хирст Энтони д'Оффэйс галереясында ассистент болып жұмыс істеді.
Карьерасының алғашқы жылдары Студент және қойма шоулары
1988 жылдың шілдесінде Голдсмитс колледжінде екінші курста оқып жүрген кезінде Хирст Лондонның Доклендс аймағындағы Лондон порты әкімшілік ғимаратының бұрынғы ғимаратында "Freeze" атты тәуелсіз студенттік көрмені ұйымдастырды. Ол бұл шараға Лондондық Доклендс дамыту корпорациясынан демеушілік алды. Көрмеге Чарльз Саатчи, Норман Розенталь және Николас Серота келді, бұл Голдсмитс оқытушысы Майкл Крейг Мартиннің ықпалының арқасында мүмкін болды. Хирсттің көрмеге қосқан үлесі – тұрмыстық бояумен боялған картон қораптардан тұратын жиынтық болды. Бітіргеннен кейін Хирст "New Contemporaries" көрмесіне және Кембридждегі Kettle's Yard галереясында өткен топтық көрмеге қатысты. Галерея өкілін іздеп, ол алдымен Карстен Шубертке жүгінді, бірақ одан бас тартты. 1990 жылы Хирст достары Карл Фридман мен Билли Селлманмен бірге Бермондсидегі бұрынғы Peek Freans печенье фабрикасында "Бірінші ғимарат" деп атаған екі тәжірибелі "қойма" көрмесін – "Modern Medicine" және "Gambler" ұйымдастырды. Фридманның айтуынша, Саатчи екінші көрмеге жасыл Rolls Royce-та келді және Хирсттің алғашқы ірі "жануар" инсталляциясы – шіріген сиырдың басына жем болатын құрттар мен шыбықтарды қамтитын үлкен шыны ыдыстағы "A Thousand Years" туындысын көріп, таң қалды және оны сатып алды. Олар сонымен қатар Майкл Лэндидің "Market" көрмесін де ұйымдастырды. 1988 – Дэмиен Хирст: Құрылыстар және мүсіндер, Old Court Gallery, Виндзор, Ұлыбритания. Куратор Дерек Кулли 1989 жылы Қазіргі заманғы өнер институтында және Париждегі Emmanuel Perrotin галереясында өткен топтық көрмеге қатысты. Серпентин галереясы Хирсттің қатысуымен ұйымдастырылған "Broken English" көрмесі арқылы жаңа буын суретшілерінің алғашқы шолуын ұсынды. 1991 жылы Хирст өзінің өкілі болған Jay Jopling өнер сатушысымен кездесті. 1991 жылы Чарльз Саатчи Хирст қалаған өнер туындысын қаржыландыруды ұсынды, ал нәтижесі 1992 жылы Солтүстік Лондондағы Саатчи галереясында өткен "Жас британ суретшілері" көрмесінде көрсетілді. Хирсттің жұмысы "Тірі адамның санасындағы өлімнің физикалық мүмкін еместігі" деп аталды және формальдегидте сақталған акуладан тұрды, оның құны 50 000 фунт стерлинг болды. Акула Австралияда шақырылған балықшы ұстаған, оның құны 6 000 фунт стерлингке бағаланған. Көрмеде "A Thousand Years" туындысы да болды. Көрме нәтижесінде Хирст сол жылғы Тернер сыйлығына үміткер болды, бірақ сыйлық Гренвилл Дэйвиге берілді. Хирсттің алғашқы ірі халықаралық таныстырылымы 1993 жылы Венеция биенналесінде "Ана мен бала бөлінген" жұмысымен болды – сиыр мен бұзау бөліктерге бөлініп, жеке-жеке ыдыстарда көрсетілді. 1994 жылы Хирст Лондонның Серпентин галереясында "Some Went Mad, Some Ran Away" көрмесіне кураторлық жасады, онда "Away from the Flock" (формальдегидтегі қой) туындысын көрсетті. 9 мамыс күні Оксфордтан келген 35 жастағы суретші Марк Бриджер галереяға кіріп, резервуарға қара сия құйып, жұмысты "Black Sheep" деп атады. Кейіннен ол Хирсттің тілегі бойынша сотталды және екі жылға шартты түрде босатылды. Мүсін 1 000 фунт стерлингке қалпына келтірілді. 1997 жылы Хирсттің "I want to spend the rest of my life everywhere, with everyone, one to one, always, forever, now" атты кітабында "Away from the Flock" суреті жарияланғанда, вандализмге сілтеме жасалып, резервуарға сия құю эффектін қайта жаңғырту үшін картаны тарту арқылы резервуарды жасыруға рұқсат етілді, бұл Бриджердің "Black Sheep" авторлық құқығын бұзғаны үшін Хирстке талап қоюына әкелді.
1995 1999 жылдар
1995 жылы Хирст Тернер сыйлығын жеңіп алды. Нью-Йорк қаласының денсаулық сақтау органдары шіріген сиыр мен бұқа бейнеленген «Екі махаббат және екі бақылаушы» туындысын «көрмеге келгендердің арасында құсу тудыруы мүмкін» деген опасымен тыйым салды. Ол Сеул, Лондон және Зальцбург қалаларында жеке көрмелер ұйымдастырды. Хирст Blur тобының «Country House» әніне видеоклип түсірді. Келесі жылы Нью-Йорктегі Гагосиан галереясында оның алғашқы жеке көрмесі «Абсолютті бұрылыс сезімі жоқ» аталды. Лондонда Хирст жазып, режиссерлік еткен, Эдди Иззардтың басты рөлде ойнаған «Айналасында серуендеу» атты қысқаметражды фильм көрсетілді. 1997 жылы Лондонның Корольдік академиясында «Сенсация» көрмесі ашылды. Көрмеге Хирсттің «Мың жыл» және басқа да туындылары қосылды, бірақ дау негізінен басқа суретшілердің жұмыстарына қатысты. Дегенмен, бұл жас суретшілердің белгілі бір деңгейде мойындалғанын көрсетті. 1997 жылы оның «Мен өмірімнің қалған бөлігін барлық жерде, барлық адамдармен, әрбір адаммен жеке-жеке, әрқашан, мәңгілікке, қазір өткізгім келеді» атты автобиографиясы мен өнер кітабы жарық көрді. Blur тобының Алекс Джеймсі және актер Кит Алленмен бірге Fat Les тобын құрды, олар футболға арналған «Vindaloo» әнімен екінші орынды жеңіп алды, содан кейін Лондондық Гейлер хорымен бірге «Jerusalem» әнін орындады. Хирст сонымен қатар «Beagle 2» зымырандық аппараты үшін қарапайым түсті үлгі жасады. Бұл үлгі аппарат Марсқа қонғаннан кейін камераларын калибрлеу үшін қолданылатын. Ол 1999 жылғы Венеция биенналесінде Ұлыбританияны өкілдік ету туралы Британ Кеңесінің шақыруын қабылдамады, себебі «оған дұрыс сезімде болмады». Ол British Airways әуе компаниясына, олардың Go әуе компаниясы үшін түсті нүктелерден жасалған жарнама дизайны авторлық құқықты бұзғаны үшін сотқа берумен қорқытты.
2005-2009 жылдар
2005 жылдың наурыз айында Нью-Йорктегі Гагосиан галереясында Хирст 30 картинасын көрсетті. Бұларды жасауға үш жарым жыл кетті. Олар көбінесе көмекшілердің (суреттер арасында алмастырылған) фотосуреттеріне негізделген, бірақ соңғы аяқталуы Хирсттің өзі жасаған. 2005 жылы Хирст Other Criteria атты көркем кітаптарды басып шығарушы баспасын құрды. 2006 жылдың ақпан айында ол Мексикада, Хиларио Галгуэра галереясында "Құдайдың өлімі, Құдайсыз өмірді жақсырақ түсіну үшін Ақымақтардың кемесі" атты көрме ашты. Бұл көрме Хирсттің Латын Америкасындағы алғашқы көрмесі болды және бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Сол жылдың маусым айында ол Фрэнсис Бэконның (Триптихтер) туындыларымен бірге Лондонның Британия көшесіндегі Гагосиан галереясында көрме ұйымдастырды. Көрмеге витрина, "Мың жыл" (1990), төрт триптих: суреттер, дәрі-дәрмек шкафтары және Бэконның ықпалымен жасалған "Жалғыздықтың тыныштығы" (Джордж Дайерге арналған) атты жаңа формальдегидтік жұмыс кірді. "Мың жыл" (1990) өмір циклының нақты бейнесін қамтиды. Құрттар ақ қораптың ішінде ұрықталып, шыбызға айналады, содан кейін клаустрофобиялық шыны витринаның еденіндегі қанды, кесілген сиырдың басын жеп қоректенеді. Жоғарыда, шыбыздар жабық кеңістікте ұшып жүреді. Көптеген шыбыздар жәндіктерді өлтіретін құралда (insect o cutor) қаза табады, ал қалғандары тірі қалып, циклді жалғастырады. "Мың жыл" картинасы Бэконның ризашылығына ие болды, ол өлерінен бір ай бұрын досына жазған хатында Лондонның Саатчи галереясында осы туындыны көргенін айтқан. Маргарита Коппак: "Бэкон, бұл ортада тікелей мұрагері жоқ суретші, эстафетаны жаңа буынға тапсырып жатқандай", - деп атап өтті. Хирст Бэконға деген қарызын ашық мойындады, суретшінің күшті бейнелері мен құштарлықтарын ерте сіңіріп алып, "Мың жыл" сияқты туындыларында мүсіндік формада нақты өмірге енгізді. Хирст 2007 жылдың маусым айында 3 метрлік болат шкафты 6,136 таблеткамен 19,2 миллион долларға Катар әмірі шейх Хамад бин Халифа Аль Таниге сатқанда, тірі суретшінің ең қымбат өнер туындысы – "Луллаби Спринг" үшін әлемдік рекордты орнатты. Шамамен 15 миллион фунт стерлингтік алмаз қолданылды. Ол 18 ғасырдағы бас сүйегінің үлгісі бойынша жасалған, бірақ түпнұсқадан тек тістері ғана сақталған. "Құдайға деген махаббат" туындысының бағасы 50 миллион фунт (100 миллион доллар немесе 75 миллион евро) болды. Ол бірден сатылмады, 2008 жылдың 30 тамызында Хирст пен оның галереясы White Cube-ті қамтитын консорциумға сатылды. 2008 жылдың желтоқсан айында Хирст Дизайн және суретшілер авторлық құқығы қоғамына (DACS) 16 жасар граффити суретшісі Картрейн жасаған және 100artworks интернет галереясында сатылған "Құдайға деген махаббат" бас сүйегі мүсінінің бейнесі бар жұмыстар бойынша шара қолдануды талап етті. Галереясының кеңесі бойынша Картрейн өнер туындыларын DACS-ке тапсырды және ол тапқан 200 фунтты жоғалтты; ол: "Мен Кристиан Циммерманмен [DACS-тен] кездестім, ол маған Хирсттің осы мәселе бойынша жеке шара қолдануға бұйрық бергенін айтты" деді. 2009 жылдың маусым айында авторлық құқық қорғаушы Пол Таккабери екі суретті салыстырып, "Бұл заңды жағынан даусыз. Өзіңізден сұраңыз: жаңа туындыда түпнұсқаның қандай бөлігі – сандық және сапалық жағынан – көрінеді? Егер жаңа туындыда "түпнұсқаның" "маңызды бөлігі" болса, онда авторлық құқықты бұзу үшін осы ғана жеткілікті. Сандық тұрғыдан алғанда, бас сүйегінің шамамен 80% екінші суретте бар."
2010-2014 жылдар
2011 жылы Дэмиен Хирст Red Hot Chili Peppers тобының "I'm with You" альбомының обложкасын жасады. Хирсттің Ұлыбритания туын бейнелеуі Лондонда өткен 2012 жылғы жазғы Олимпиаданың жабылу салтанатындағы аренаның орталық бөлігі болды. 2013 жылдың қаңтар айында Хирст өзінің 2000 жылғы LSD "нүктелі суретінен" шабыттанған, ерекше NEO Pop өнер стилінде Brit Awards сыйлығының мүсінін жасаған үшінші британдық суретші атанды. 2014 жылдың қазан айында Хирст Пол Столпер галереясында "Шизофреногенез" деп аталатын үлкен капсулалар, таблеткалар және дәрі-дәрмектерді көрмеге қойды.
2015 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2016 жылдың сәуірінде Analytical Methods журналында жарияланған зерттеуде Хирсттің сақталған денелері Тейт Модернде заңды шектерден жоғары формальдегид газын бөліп шығарғаны туралы мәлімдеме жасалды; алайда, бұл зерттеудің кемшіліктері анықталды. 2017 жылы ол Пинау қорымен бірлесіп Венецияда, Биенналемен бір уақытта қаладағы екі орында жеке көрме ұйымдастырды: Палаццо Грасси және Пунта-делла-Догана. Көрменің тақырыбы – "Сенбестік кемесінің қираған қазыналары", ол батып кеткен грек кемесінен табылған ежелгі қазыналарды ұсынуды мақсат етеді, онда ежелгі Египетке ұқсас заттардан бастап Дисней кейіпкерлерінің көшірмелеріне дейін, қабықшалар мен маржандармен жабылған туындылар бар. 2021 жылдың шілдесінен 2022 жылдың қаңтарына дейін Хирсттің "Шершін гүлдері" сериясы Париждегі Картье қорында көрмеге қойылды. Содан кейін көрме 2022 жылы Токиодағы Ұлттық өнер орталығына көшірілді. Бұл көрме Хирсттің Жапониядағы алғашқы маңызды жеке көрмесі болды.
Өлімнің тірі адамның санасында болуы мүмкін емес
Бұл туындыда формальдегидке салынған үлкен жолбарыс акуласы бейнеленген. Акуланың жүзіп жүрген ыдысы жануардың үш бөлікке бөлінгендей көрінуін қамтамасыз етеді, себебі контейнер үш жеке бөліктен тұрған сияқты. Бұл жұмыс 1991 жылы жасалған, содан бері акуланы сақтап тұрған формальдегид жануардың денесін бірте-бірте тозуға ұшыратып, шіру белгілерін көрсетуде. Хирсттің сөзінше, акуланың төңірегіндегі формальдегид – өлім мен шіру процесін бейнелейді. Ал тағы бір сыншы, Люк Уайт, оған келіспейді, бұрын адамдар акулаларды «ұсқынсыз және қауіпті» деп есептегенін, бірақ ғасыр соңында оларды қызықты, әдемі және таңғажайып деп таба бастағанын айтады. Уайт акулалар ғасырлар бойына құдіретті, таң қалдыратын жаратылыстар ретінде қарастырылғанын, олардың біздің санамыздың метафоралық бейнесі екенін және ойларымыздың құндылығын еске саларын мәлімдейді.
Менің жүрегімде мәңгілік сұлулық
Beautiful Inside My Head Forever – 2008 жылдың 15 және 16 қыркүйегінде Лондонның Sotheby’s аукцион үйінде өткен Хёрсттің жаңа туындыларының екі күндік аукционы. Ол галереяларды айналып өтіп, тікелей көрермендерге сатты. The Independent газетінде жазған Кахал Милмо, аукцион идеясын Хёрсттің 13 жылдық кеңесшісі Франк Данфи ойлап тапқанын, және Данфиге Хёрсттің бастапқы қарсылығын жеңуге тура келгенін айтты. Хёрст ақырында концепцияны қорғады және тек ақша табуға қызығушылық танытты деген айыптаманы жоққа шығарды. Адамдар әрқашан ақша өнерді бұзады деп уайымдайды, бірақ Ван Гог сияқты суретшілердің ешқашан ақша таппағаны мені қатты мазалайды. Өнердің ақшадан басым болуын қамтамасыз ету маңызды. Көптеген адамдар адалдығыңды жоғалтасың деп қорқады. Фрэнк маған көп бұрын: «Ақшаны өнерді қуу үшін пайдалану керек, өнерді ақшаны қуу үшін емес» деген еді. Менің ойымша, бұл рас, мұны өте мұқият қарастыру керек. Сатудан 111 миллион фунт стерлинг (198 миллион доллар) түсті. Бұл Sotheby’s аукцион үйінің бір суретшінің сатудағы рекордын 10 есеге арттырды, және бұл қаржы нарықтарының құлдырауымен бірге орын алды. Қазір «murderme коллекциясы» деп белгілі болған бұл маңызды жинақ, Фрэнсис Бэкон, Джефф Кунс, Трейси Эмин, Ричард Принс, Бэнкси және Энди Уорхол сияқты әйгілі суретшілерден бастап, Джон Беллани, Джон Хойланд және Гэри Хьюм сияқты британдық суретшілерге дейін, сондай-ақ олардың мансабының басындағы Рейчел Ховард, Дэвид Чо, Росс Минору Лэйн, Николас Ламб, Том Ормонд және Дэн Болдуин сияқты суретшілердің туындыларын қамтиды. Хёрст қазіргі уақытта Челтенхэмге жақын орналасқан I санаттағы Тоддингтон сарайын қайта жаңартуда, ол толық жинақты сақтау үшін пайдаланылатын болады. 2007 жылы Хёрст 1991 жылғы «Қашу мүмкін еместігі» және «Сенсіз өмір» мүсіндерін, 2002 жылғы «Кім қараңғыдан қорқады?» (құстың суреті) және 2007 жылғы «Ана мен бала бөлінген» көрмесінен алынған туындыларын жеке коллекциясынан Tate галереясына сыйға берді. 2010 жылы Хёрст Кенсингтон бақшасындағы 19 ғасырлық Magazine Building ғимаратын иеленуге үміткерлердің бірі болды, бірақ Заха Хадид оны қайта жаңартып, 2013 жылы Serpentine Sackler Gallery ретінде қайта ашты. 2012 жылдың наурыз айында ол Лондонның Воксхолл аймағында жеке коллекциясын көрсетуге арналған галерея ашуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, онда Фрэнсис Бэконның бес туындысы қойылмақ. Newport Street Gallery 2015 жылдың қазан айында ашылды. Ол Питер Сент-Джон мен Адам Карузо қайта жобалаған бұрынғы театр декорацияларын жасау шеберханасында орналасқан және Воксхолл қаласындағы Newport Street көшесінің бойымен созылады. Хёрст 1995 жылы Тернер сыйлығын жеңіп алды. 1999 жылы оған Ұлыбританияны Венеция биенналесінде көрсету немесе Корольдік академияның мүшесі болу ұсынылды, бірақ ол бас тартты. 2012 жылы Хёрст, суретші сэр Питер Блейк өміріндегі ең бағалайтын британдық мәдени тұлғаларын бейнелеу үшін Beatles тобының «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» альбомының жаңа нұсқасының мұқабасында пайда болды.
Оң
Хирст өзінің танымалдығы және оның өнерге деген қызығушылықты жандандырғаны, британдық өнердің беделін көтергені және "Cool Britannia" имиджін (қайта) құруға көмектескені үшін мақтан тұтады. 1990 жылдардың ортасында сол кездегі Мәдениет министрі Вирджиния Ботмли оны "британдық өнер қозғалысының пионері" деп атады, тіпті қой шаруалары да британ қойына деген қызығушылықты арттырғанына риза болды. Трейси Эмин: "Оны менімен салыстыру мүмкін емес; ол өнер жасаудың толыққанды жаңа жолын ойлап тапты және ол өзінің сапындағы жалғыз екені анық. Бұл Уорхолмен салыстыруға татыс". Хирст оған айтқан қара сөздеріне қарамастан, Саатчи оның берік қолдаушысы болып қалады, оны гений деп бағалайды.
Хирст 2011 жылы Блейк Гопник жасаған "Бүгінгі күннің ең маңызды 10 суретшісі" тізіміне енді, Гопник Хирстің мансабын "тұтыну біздің бағыт-бағдарымызға айналғанының метафорасы" деп түсіндірді.
Теріс
Хирсттің жұмысына да қатты қарсылық білдірілді. Хирсттің шығармашылығы туралы бұрынғы Evening Standard газетінің өнер сыншысы Брайан Сеуэлл былай деді: «Мен оны өнер деп ойламаймын. Ол, жай ғана, паб есігінде ілінген сақталған шабақтан да қызықтырақ емес. Шындығында, сақталған шабақта өнер болуы мүмкін, тіпті өлген қойдан да артық». Stuckist өнер тобы 1999 жылы Чарльз Томсон мен Билли Чайлдиштің Брит-артқа қарсы бағытталған күнтәртібімен құрылды; Хирст олардың басты нысандарының бірі. Олар (Хирст туралы Channel 4 бағдарламасына сілтеме жасай отырып) былай деп жазды: «Хирсттің жұмысы қоғамды көшіруі – оның күштілігі емес, керісінше, әлсіздігі. Сондықтан, қазіргі әлеуметтік үлгілер ескірген сайын, оның көркемдік (және қаржылық) құлдырауына кепілдік берілген». Хирст өзінің «Өмір мен өлім» және «Дэмиен Хирст» картиналарында айналмалы суреттерін байқады, және оның бүкіл шығармашылығына қатысты айтылуы керек жалғыз пікір: «Олар жарқын және әдемі, бірақ күнінің соңында онда ештеңе жоқ». Stuckist-тер Хирст өзінің жұмысына идеяны Саудерстің дүкен терезесінен алған болуы мүмкін деп болжады. 2008 жылы Channel 4 телеарнасының «Мона Лизаның қарғысы» атты деректі фильмінде өнер сыншысы Роберт Хьюз Хирсттің шығармаларын «дәмсіз» және «абсурдты» деп мәлімдеді. Хьюзтің айтуынша, «бір ғана керемет нәрсе» – Хирсттің «Күңгірт анасы» (35 футтық қола мүсін) 5 миллион фунт стерлингке бағаланған, оны «мүмкіндігі шектеулі» адам жасаған. Хьюз формальдегидтегі Хирсттің акуласын «әлемдегі ең жоғары бағаланған теңіз жануары» деп атады және суретшіні «коммерциялық бренд сияқты жұмыс істегені үшін» сынады, Хирст пен оның жұмысы қаржылық құндылық енді өнер үшін жалғыз мағына болып қалғанын дәлелдейді. «Хирст, суретші ретінде, бірінші курс студентінің деңгейінде, тіпті одан да нашар». Британдық өнер сыншысы және «Кон-арт – Дэймиен Хирстің суреттерін сатуға асығу керек» кітабының авторы Джулиан Спэлдинг: «Кейде Дэймиен Хирст Микеланджелодан да ұлы суретші деп айтылады, өйткені оның аквариумдағы акула туралы идеясы болды, ал Микеланджелоның Дәуіт туралы идеясы болған жоқ [бірақ] императордың киімі жоқ. Бұл өнер емес деген ойға келгенде, бәрі құлап кетеді. Хирсттің Тейт мұражайында болмауы керек. Ол суретші емес. Микеланджело мен Хирсттің арасындағы айырмашылық – Микеланджело суретші болған, ал Хирст – емес». Хирсттің 2012 жылы Тейт галереясында өткен ретроспективасы, қатысу бойынша рекорд орнатқанмен, көптеген шағымдарға да себеп болды. «Халық өкілдері мемлекеттік қаржыландырылатын галереяға «қайталанатын», «мағынасыз» және «әдеттегідей қорқынышты» өнерді көрсету арқылы салық төлеушілердің ақшасын ысырап етуде айыптап хат жазды». Хирсттің жұмысы таблоидтық баспасөзде де жиі сынға ұшырайды. Daily Mail газетінің бір тақырыбында былай делінген: «1000 жыл бойы өнер біздің өркениетті күштеріміздің бірі болды. Бүгінде тұздалған қойлар мен лас төсек-орын бәрімізді варварлыққа айналдыру қаупі бар». Норман Теббит «Сенсация» көрмесіне қатысты: «Олар ақылдан безген бе? «Суретшінің» шығармалары – өлі жануарлардың кесек бөліктері. Сансыз жас суретшілер бар, олардың жұмысы ақылға қонымды адамдарға тартымды болғандықтан, назарға алынбаған. Қазіргі заманғы өнер сарапшылары ешқашан үйренбейді». Science Ltd компаниясы суретші бұл жұмыстарға берген күндердің олар жасалған күндерін емес, ойластырылған күндерін көрсететінін мәлімдеді. 2000 жылы Хирст өзінің мүсіні «Гимн» үшін авторлық құқықты бұзғаны үшін сотталды, ол 20 фут (6 м), алты тонна салмақты, оның ұлы Коннордың 14 жасар «Жас ғалым анатомиялық жиынтығының» үлкейтілген көшірмесі еді, бұл жиынтықты Норман Эммс жасаған, және Халлдегі ойыншық өндірушісі Хамброл жыл сайын 10 000 данасын сатады, әрқайсысы 14,99 фунт стерлингке. 2007 жылы Даля Альбердж The Times газетінде Джон Лекей, 1992-1994 жылдар аралығында Дэймиен Хирсттің досы болған суретші, кейінірек жасаған көптеген жұмыстарына идеялар мен шабыттандырғанын, оның ішінде Лекей өз жұмысына шабыттандыру және жеткізу үшін пайдаланған Каролина биологиялық жабдықтау компаниясының каталогының «белгіленген көшірмесін» бергенін хабарлады, «Сіздің бұл каталогтан қаншалықты пайда болғанын білмейсіз. «Сиырдың бөлінісі» 647-бетте – оның шығармасы сияқты ортасынан бөлінген сиырдың моделі», - деп Хирсттің «Ана мен бала, бөлініс» жұмысына сілтеме жасады. 2010 жылы 3:AM Magazine және The Jackdaw журналында Чарльз Томсон Хирсттің басқалардың жұмысына плагиат жасаған 15 жағдай бар екенін айтты, оның ішінде анатомиялық торсо моделінің үлкейтілген нұсқасы «Гимн» (1999), Томсон Джон Лекейдің анатомиялық торсо моделімен салыстырды, Каролина ғылымынан «Инь және Ян» (1990), және Хирсттің «Әке атынан» (2005), формальдегидтегі айқасқа түскен қойды көрсетті, Джон Лекейдің «Бұл менің денеім, бұл менің қаным» (1987) атты айқасқа түскен қойдың суретінен кейін. Басқа мысалдар Хирсттің шкафтарындағы сөрелер мен бөтелкелердің ұқсастығы, мысалы, «Менің жолым» (1991), одан кейін оның бөлмесінің мөлшеріндегі «Фармация» (1992) орнатылымына айналды, Томсонның Джозеф Корнеллдің шкафтары мен бөтелкелерден тұратын «Фармация» (1943) көрмесімен байланысты. Сондай-ақ Хирст Лори Прешестің жұмысын қабылдады, ол 1994 жылдан бастап көбелек қанаттарынан жасалған витраж эффектілерін жасады, Хирсттен бірнеше жыл бұрын. Өнер галереясы lemon sky: projects + editions Прешестің осы жұмыстарының таңдаулы үлгілерін 2006 жылғы қазан айында Лондонда өткен Year 06 Contemporary Art Fair көрмесінде көрсетті, онда көптеген көрермендер бұл туындыларды қарады және олардың плагиатталғанына сенімді болды. Хирсттің өкілі бұл мақала «нашар журналистика» екенін айтты және Хирст шағымдарды «толыққанды» жоққа шығаратынын мәлімдеді. 2017 жылдың мамырында Хирст Йоруба өнерін Иле Ифеден «Алтын бас» (әйел) жұмысында көшіріп алғаны үшін айыпталды, бұл жұмыс Венеция биенналесіндегі «Сенімсіз кеменің қазыналары» көрмесінде көрсетілді. Сынаушылардың айтуынша, жұмыс көрермендерге тиісті контекст берілмеген. 2022 жылы суретші және жазушы Джо Машин Хирсттің шие гүлдерінің суреттерін плагиаттағаны үшін айыптады, бұл Хирстке қарсы 16-шы плагиат айыптамасы болды.
blockquote|The fact that Hirst's work does mirror society is not its strength but its weakness – and the reason it is guaranteed to decline artistically (and financially) as current social modes become outmoded. What Hirst has insightfully observed of his spin paintings in Life and Death and Damien Hirst is the only comment that needs to be made of his entire oeuvre: "They're bright and they're zany – but there's fuck all there at the end of the day." The Stuckists suggested that Hirst may have got the idea for his work from Saunders' shop display. In a 2008 Channel 4 documentary called The Mona Lisa Curse, art critic Robert Hughes claimed that Hirst's work was "tacky" and "absurd". Hughes said it was "a little miracle" that the value of £5 million was put on Hirst's Virgin Mother (a 35 foot bronze statue), which was made by someone "with so little facility". Hughes called Hirst's shark in formaldehyde "the world's most over rated marine organism" and attacked the artist for "functioning like a commercial brand", making the case that Hirst and his work proved that financial value was now the only meaning that remained for art. "Hirst, as a painter, is at about the level of a not very promising, first year art student." Julian Spalding, British art critic and author of the book Con Art – Why You Should Sell Your Damien Hirsts While You Can, has said,It's often been proposed, seriously, that Damien Hirst is a greater artist than Michelangelo because he had the idea for a shark in a tank whereas Michelangelo didn't have the idea for his David [but] The emperor has nothing on. When the penny drops that these are not art, it's all going to collapse. Hirst should not be in the Tate. He's not an artist. What separates Michelangelo from Hirst is that Michelangelo was an artist and Hirst isn't. Hirst's 2012 retrospective at the Tate Gallery, while setting records for attendance, also received many complaints. "Members of the public wrote to the state funded gallery accusing it of wasting taxpayers' money by showcasing art that was 'repetitive', 'meaningless' and 'almost universally awful'." Hirst's work has also been a frequent subject of criticism in the tabloid press. A Daily Mail headline read: "For 1,000 years art has been one of our great civilising forces. Today, pickled sheep and soiled beds threaten to make barbarians of us all." Norman Tebbit, commenting on the Sensation exhibition, wrote "Have they gone stark raving mad? The works of the 'artist' are lumps of dead animals. There are thousands of young artists who didn't get a look in, presumably because their work was too attractive to sane people. Modern art experts never learn." In response, Science Ltd. claimed that the dates the artist had assigned to these works did not represent the dates they were made, but rather the dates they were conceived. In 2000, Hirst was sued for breach of copyright over his sculpture, Hymn, which was a 20 feet (6 m), six ton, enlargement of his son Connor's 14" Young Scientist Anatomy Set, designed by Norman Emms, 10,000 of which are sold a year by Hull based toy manufacturer Humbrol for £14.99 each. In 2007, artist John LeKay, a friend of Damien Hirst between 1992 and 1994, was reported by Dalya Alberge of The Times to have provided ideas and inspirations for a variety of his later works, including having given him a "marked up duplicate copy" of a Carolina Biological Supply Company catalogue that LeKay had been using as inspiration and supply for his work, noting that "You have no idea how much he got from this catalogue. The Cow Divided is on page 647—it is a model of a cow divided down the centre, like his piece", a reference to Hirst's work Mother and Child, Divided, a cow and calf cut in half and placed in formaldehyde. In 2010, in 3:AM Magazine and in The Jackdaw, Charles Thomson argued that there are 15 cases where Hirst plagiarised the work of others, including his enlarged version of an anatomical torso model, Hymn (1999) which Thomson presents alongside a comparable John LeKay's anatomical torso model from Carolina Science, Yin and Yang (1990), and Hirst's In Nomine Patris [In the Name of the Father] (2005), which presents a split open crucified sheep in a tank of formaldehyde, after John LeKay's comparably posed split open crucified sheep, entitled This is My Body, This is My Blood (1987) mounted on a wooden board. Other examples cited were the similarity of Hirst's cabinets with shelves and bottles, e. g., My Way (1991), which expanded to become his room size installation, Pharmacy (1992), which Thomson relates to a Joseph Cornell display of cabinet with shelves and bottles, Pharmacy (1943); and Hirst's appropriation of concept from Lori Precious, who had made stained glass window effects from butterfly wings from 1994, a number of years before Hirst. The art gallery lemon sky: projects + editions exhibited a selection of these works by Precious at the Year 06 Contemporary Art Fair in London in October 2006, where these pieces were viewed by a large audience and would have been seen at that time, to have credibly been plagiarized. A spokesperson for Hirst said the article was "poor journalism" and that Hirst would be making a "comprehensive" rebuttal of the claims. In May 2017 Hirst was accused of copying and appropriating Yoruba art from Ilé Ifẹ̀ in his work Golden Heads (Female), which is on display in his exhibition "Treasures from the Wreck of the Unbelievable" at the Venice Biennale. The work, said critics, was not given appropriate context for viewers. In 2022 artist and writer Joe Machine accused Hirst of plagiarism of his cherry blossom paintings, the 16th accusation of plagiarism against Hirst.
Жұмыс философиясы
Херст ертедегі туындыларын жасауға жеке қатысқанмен, оған көмекшілер әрқашан қажет болды – мысалы, Карл Фридман алғашқы витриналар жасауға көмектесті. Ал қазіргі өндіріс көлемі «зауыт» сияқты ұйымдастырылуды талап етеді. Бұл 1997 жылы Хирсттің «жалған» деп атаған спин суреті сатылымға шыққанда, туындының түпнұсқалығына күмән туғызды. Дегенмен, ол бұрын осы туындыларды жасауға өзінің қатысы жоқ екенін айтқан еді. Хирст өзі бес нүктелі сурет салғанын айтты, себебі «Мен оны жасауға ынталым келмеді»; ол өз тыранысын «нағыз нашар» деп сипаттады. «Мен үшін нүктелерді ең жақсы салатын адам – Рейчел. Ол керемет. Шынымен керемет. Менің жасаған ең жақсы суретім – Рейчел салған сурет». Ол тағы бір суретші-көмекшісі кете жатып, бір сурет сұрағанын айтады. Хирст оған: «Өзің жаса», – деді. Ал ол: «Жоқ, мен сенің суретіңді қалаймын», – деді. Бірақ оның салған суреті мен менің суретімнің арасындағы айырмашылық – тек ақшада ғана».
Ресторандық кәсіпорындар
Хирст шеф-аспаз Марко Пьер Уайтпен "Quo Vadis" мейрамханасында қысқа мерзімді серіктестік құрды. Оның ең әйгілі мейрамханасы – Лондонның Ноттинг-Хилл ауданындағы Pharmacy, ол 2004 жылы жабылды. Оның иелерінің бірі болғанымен, Хирст өзінің өнер туындыларын мейрамханаға жалға берген еді, сондықтан ол оларды қайтарып алып, Sotheby's аукционында сатып, 11 миллион фунт стерлингтен астам пайда тапты. Кейбір туындылар аукционға шығармай тұрып, мысалы, қол қойылған сияқты өзгертілген. Хирст ағылшын теңіз жағалауындағы Ильфракомб қаласындағы 11 The Quay теңіз тағамдары ресторанының бірлескен иесі. 2016 жылы Дэмиен Хирст Лондонның Воксхолл ауданындағы Ньюпорт Стрит галереясындағы Pharmacy 2 жаңа мейрамханасының интерьерін өзі жобалады.
Таза құны
2008 жылы Хирсттің аукционында сатылған «Beautiful Inside My Head Forever» туындысы 198 миллион АҚШ долларын жинады. Бұл қазірге дейін кез келген тірі суретшінің жинаған ең ірі сомасы болып табылады. Хирст қазіргі кездегі ең бай суретші деп есептеледі. 2009 жылы Ұлыбритания мен Ирландияның ең бай адамдарының жыл сайын құрастырылатын тізімі, Sunday Times Rich List, Хирстті 235 миллион фунт стерлинг сомасындағы активтерімен 238-орынға қойды. Хирсттің байлығы 2010 жылы Sunday Times Rich List-те 215 миллион фунт стерлингке бағаланды, осылайша ол Ұлыбританияның ең бай суретшісі атанды.
Жеке өмір
1992 және 2012 жылдар аралығында Хирст американдық әйелі Майя Норманмен бірге өмір сүрді, олардың 1995, 2000 және 2005 жылдары дүниеге келген үш ұлы бар. Әке болғаннан кейін Хирст уақытының көп бөлігін Девон графтығындағы Комб Мартин маңындағы шалғайдағы шаруашылық үйінде өткізеді. Хирст пен Норман ешқашан ресми түрде үйленбеген, бірақ Хирст Норманды "де-факто әйелі" деп атаған. Хирст 1990 жылдардың басында он жыл бойы есірткі және алкогольге тәуелділіктен зардап шеккенін мойындады: «Мен кокаин қабылдап, ішімдік іштім, мен тілсіз, сасқан адамға айналдым». Осы кезеңде ол өте ерсілі, эксцентрикалық мінез-құлқымен белгілі болды, мысалы, журналистердің алдында жынысына темекі тіккен. Ол Rolling Stones тобының гитарисі Ронни Вуд және 7 рет әлем чемпионы атанған снукерші Ронни О’Салливанның досы.
Қайырымдылық жұмыстары
Хирст жергілікті халықтар құқықтарын қорғау ұйымы Survival International-дың қолдаушысы. 2008 жылдың қыркүйегінде Хирст осы ұйымға қаражат жинау үшін Лондондағы Sotheby's аукционында өткен Beautiful Inside My Head Forever саудасында "Көрікті махаббат – аман қалу" атты туындысын сыйға берді. Кейіннен ол 2009 жылдың қазан айында Survival ұйымын қолдау мақсатында жарық көрген "Біз біртұтаспыз: тайпалық халықтарды құттықтау" кітабына өзінің жазбаларын қосты. Кітап әлемдегі жергілікті мәдениеттердің болуы мен оларға қауіп төндіретін факторларды зерттейді. 2016 жылы ол гепатит С-ке қарсы күресті қолдайтын "Art on a Postcard" қайырымдылық ұйымының құпия аукционына өнер туындыларын сыйға берді.
NFT-тер
2021 жылдың шілдесінде Хирст өзінің алғашқы NFT жобасын жариялады, ол "Валюта" деп аталды: бұл қағазға қолмен салынған, нүктелермен жабылған 10 000 бірегей туындыдан тұрды, олардың әрқайсысы алмастырылмайтын токенмен сәйкес келеді. Екі айдан кейін жобадан 25 миллион доллар табыс түсті. Хирст соңғы коллекциясынан туындылар сатып алғандарға физикалық туындыны немесе оны көрсететін NFT-ні таңдауды ұсынды. Сатып алушыларға айырбас жасамаған NFT-ге сәйкес туындылар жойылғаны туралы хабарланды, ал алғашқы 1000 туынды 2022 жылдың 11 қазанында өртеліп, жанылды. Ол Лондон галереясынан Instagram тікелей эфирінде физикалық туындыларын өртеуін көрсетті және таңдалған туындылардың трансформациясын аяқтау үшін мыңдаған туындыларын өртеп жіберуге дайын, осылайша олар тек NFT ретінде ғана сақталады. Өртеліп жатқан туындылардың жалпы құны шамамен 10 миллион фунт стерлингке бағаланды.