Кіріспе

Неміс протестант теологы (1802–1884)

Иоганн Петер Ланге (10 сәуір 1802, Соннборн, қазіргі Вупперталдың бір бөлігі – 9 шілде 1884, Бонн) – неміс кальвинистік теологы, шаруа отбасынан шыққан.

Өмірбаян

Ол Эльберфельдке жақын Соннборнда дүниеге келді және 1822 жылдан бастап Бонн университетінде К. И. Ницш пен Г. К. Ф. Люккеден теологияны оқыды, бірнеше шіркеу қызметтерін атқарды, ал 1854 жылы Боннда Исаак Август Дорнерден кейін теология профессоры болып тағайындалды. 1860 жылы Ескі Пруссия Рейн провинциясының Кобленц консисториясында кеңесші болып жұмыс істеді.

Теология

Ланге – поэзиялық теолог деп аталады: "Оның ойлары осыншалықты жылдам және толқынды түрде бірінен соң бірі келеді, осылайша барлық сабырлы ойлану мен рационалды айырмашылықтар белгілі бір дәрежеде жоғалып кетеді" (Ф. Лихтенбергер). Догматикалық жазушы ретінде ол Шлейермахер мектебіне жатты. Оның "Христиандық догматикасы" (5 том, 1849–1852; жаңа басылымы, 1870) "көптеген жемісті және ойландыратын ойларды қамтиды, бірақ олар осыншалықты көптеген батыл метафоралар мен ерекше қиялдардың астында жасырынып, түсініктемелердің жетіспеуінен зардап шегеді, нәтижесінде олар ұзаққа созылмайды" (Отто Пфлидерлер).

Жазбалар

Оның басқа еңбектерінің ішінде «Das Leben Jesu» (3 том, 1844–1847; ағылш. аудармасы 1864 және 1872 жылдары), «Das apostolische Zeitalter» (2 том, 1853–1854), «Grundriss der theologischen Encyklopädie» (1877), «Grundriss der christlichen Ethik» (1878) және «Grundriss der Bibelkunde» (1881) кітаптары бар. 1857 жылы ол басқа ғалымдармен бірге «Теологиялық уағыздық Бибель жұмысын» (Theologisch homiletisches Bibelwerk) бастады, оған ол Ескі Ғидаттың алғашқы бес кітабына, Ағайға, Захарияға, Малахияға, Матайға, Маркқа және Аян кітабына түсіндірмелер жазды. «Бибельверк» ағылшын тіліне аударылып, Филип Шаффтың бас редакторылығымен кеңейтілді және қайта қарастырылды, сондай-ақ Америка Құрама Штаттарынан келген түрлі конфессиялардың басқа да ғалымдарының көмегімен «Құдай кітабына сындық, доктриналық және уағыздық түсіндірме» (A Commentary on the Holy Scriptures, Critical, Doctrinal, and Homiletical) деген атпен жарық көрді (25 томдық, Нью-Йорк: Чарльз Скрибнердің ұлдары, 1865–80).