Кіріспе

Корпоративтік іс-қимыл – бұл акционерлік қоғам бастаған, компания шығарған бағалы қағаздарға (акциялар немесе қарыздық міндеттемелерге) нақты өзгеріс енгізетін немесе енгізуі мүмкін болып табылатын оқиға. Корпоративтік іс-қимылдар әдетте компанияның директорлар кеңесімен келісіліп, акционерлер бекітеді. Кейбір жағдайларда акционерлерге немесе облигация иелеріне осы іс-қимыл бойынша дауыс беруге рұқсат беріледі. Корпоративтік іс-қимылдардың мысалдары: акцияларды бөлу, дивиденд төлеу, бірігу және жұтылу, құқықтар ұсыну және компанияны бөлу. Акциялық бағалы қағаздар үшін дивиденд, ал қарыздық бағалы қағаздар үшін купон төлемі сияқты кейбір корпоративтік іс-қимылдар акционерлерге немесе облигация иелеріне тікелей қаржылық әсер етеді; тағы бір мысал – қарыздық бағалы қағаздарды ерте мерзімде сатып алу (өтеу). Акцияларды бөлу сияқты басқа корпоративтік іс-қимылдар акциялардың сауда-саттық белсенділігінің артуына байланысты акция бағасының төмендеуіне алып келуі мүмкін болғандықтан, жанама қаржылық әсерге ие болуы мүмкін. Компанияның қызмет бағытын жақсырақ көрсету мақсатында атауын немесе таңбалық белгісін өзгерту сияқты кейбір корпоративтік іс-қимылдар акционерлерге тікелей қаржылық әсер етпейді; алайда, бағалы қағаздар басқа бағалы қағаз идентификаторымен (мысалы, ISIN, CUSIP, Sedol) тізімделуі мүмкін. Мысалы, "Apple Computers" компаниясы өз атын "Apple Inc." деп өзгертті.

Түрлері

Корпоративтік іс-шаралардың үш түрі бар: ерікті, міндетті және таңдаулы міндетті. Міндетті корпоративтік іс-шара: Міндетті корпоративтік іс-шара – корпорацияның директорлар кеңесі бастаған, барлық акционерлерге әсер ететін оқиға. Осы корпоративтік іс-шараларға акционерлердің қатысуы міндетті. Міндетті корпоративтік іс-шараның мысалы – ақшалай дивиденд. Акционер дивиденд алу үшін ешқандай әрекет жасауы қажет емес. Міндетті корпоративтік іс-шаралардың басқа мысалдары: акцияларды бөлу, бірігу, қайта қаржыландыру, капиталды қайтару, бонус беру, активтер идентификаторын өзгерту және бөліну. Нақты айтқанда, «міндетті» деген сөз толыққанды дұрыс емес, себебі акционерден ештеңе талап етілмейді; акционер жоғарыда аталған жағдайлардың барлығында тек пассивті иеленуші болып табылады. Міндетті корпоративтік іс-шарада акционердің жасауы тиіс немесе жасайтын нәрсесі жоқ. Ерікті корпоративтік іс-шара: Ерікті корпоративтік іс-шара – акционерлердің қатысуды өздері таңдайтын іс-шара. Корпорация іс-шараны өңдеу үшін акционерлерден жауап күтеді. Ерікті корпоративтік іс-шараның мысалы – тендерлік ұсыныс. Корпорация акционерлерден өз акцияларын алдын ала белгіленген бағамен сатып алуды сұрауы мүмкін. Акционер тендерлік ұсынысқа қатыса алады немесе қатыспауы мүмкін. Акционерлер өз жауаптарын корпорацияның агенттеріне жібереді, ал корпорация қатысуға ниет білдірген акционерлерге түсімді жібереді. Таңдаулы міндетті корпоративтік іс-шара: Бұл корпоративтік іс-шара – акционерлерге бірнеше нұсқаның ішінде таңдау мүмкіндігі берілген міндетті корпоративтік іс-шара. Мысалы, ақшалай немесе акциялық дивиденд опциясы, мұнда бір опция дефолтты болып табылады. Акционерлер өз таңдауларын ұсынуы мүмкін немесе ұсынбауы мүмкін. Егер акционер таңдауын ұсынбаса, дефолтты опция қолданылады. Кейбір нарық қатысушылары корпоративтік іс-шара түрлерін ажырату үшін басқа әдіс қолданады. Мысалы, «міндетті корпоративтік іс-шара» және «таңдаулы міндетті корпоративтік іс-шара» терминдері бірге қолданылуы мүмкін. DTC тарату, қайта сатып алу және қайта ұйымдастыру терминдерін пайдаланады.

Хабарлау талаптары

Инвесторлар мен нарықты корпоративтік әрекеттер туралы хабардар ету үшін оларды жариялау қажет. Биржада тіркелген компаниялар үшін хабарландыруды биржалар өздері жүргізеді, акционерлерге хабарлайды және корпоративтік әрекет туралы ақпаратты онлайн режимінде қолжетімді етеді. OTC (over-the-counter) нарығында сауда-саттық жасайтын компаниялар үшін АҚШ-тың федералдық бағалы қағаздарды реттеуші органдары корпоративтік әрекеттер туралы хабарландыруды өңдеуді Қаржы индустриясын реттеуші ұйымға (FINRA) жүктейді, ол өзін-өзі реттейтін ұйым болып табылады. Акционерлер немесе облигация иелері дауыс бере алатын ашық компаниялар үшін ақпарат ағыны көбінесе көптеген тараптарды қамтиды. Компания алдымен биржаға ақпаратты хабарлайды. Экономикалық және қаржылық деректерді клиенттерге ұсынатын қаржылық деректерді ұсынатын компаниялар мұндай ақпаратты жинап, банктерге, институционалдық инвесторларға, басқарылатын қызметтер провайдерлеріне және басқа да нарық қатысушыларына өз қызметтері арқылы таратады. Сонымен қатар, тиісті нарықтың орталық бағалы қағаздар депозитарийі (ОБҚД) деректерді жинап, тиісті акцияларды немесе облигацияларды сақтауда ұстап тұрған ОБҚД қатысушыларына алдағы корпоративтік әрекет туралы хабарлайды. ОБҚД өз қатысушыларына таңдауды қайтару үшін мерзім белгілейді. ОБҚД қатысушылары одан әрі ақпаратты өз клиенттеріне (мысалы, банктерге, институционалдық инвесторларға немесе жеке тұлғаларға) таратады, олар өз кезегінде ОБҚД қатысушысы белгілеген мерзімге дейін өз таңдауларын ұсынуы тиіс.