Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тарихи мемлекет Батыс Африкада
Historical state in West Africa
Такрур, Текрур немесе Текрур (500 – шамамен 1456) – Батыс Африкадағы Сенегал өзені аңғарында құрылған мемлекет. 10 және 11 ғасырларда ең гүлденген кезеңін басынан өткерді, шамамен Гана империясымен бірдей дәуірде болды, бірақ кейбір нысандар 18 ғасырға дейін сақталды.
Takrur, Tekrur or Tekrour ( 500 – c. 1456) was a state based in the Senegal River valley in West Africa which was at its height in the 10th and 11th centuries, roughly parallel to the Ghana Empire, but lasted in some form into the 18th century.
Шығу тегі
Такрур патшалығының пайда болуына қатысты бірнеше қайшылы теориялар бар. Мемлекеттің құрылуы, шығыстан келген фуландардың Сенегал аңғарына қоныстануымен бірге болған болуы мүмкін. Джон Доннели Фейдж Такрурдың Сахарадан келген берберлер мен «негр шаруаларының» өзара әрекеттесуі нәтижесінде қалыптасқанын айтады. Серер тілі мен діні (А ƭat Roog) кеңінен таралған және Патшалық мәдениетінің маңызды бөлігін құрады. Дегенмен, аймақ этникалық қорыту ошағы болды, бірақ фулалар ақырында серлер, волофтар, сонинкелер, малинкелер және бербер элементтерінің көп бөлігін сіңірді. Серер ламандық тобы, олардың міндеттері Серер руханилығын қорғауды да қамтыды, исламдануға қарсы тұруда алдыңғы қатарда болды деп есептеледі, бұл олардың дінін сақтаумен қатар, жер иелері ретіндегі билік пен байлықтарын қорғауға байланысты болды. Әл-Бәкри сияқты ерте араб авторлары өз еңбектерінде исламды қабылдамағандарды «сенуші емес» деп сипаттап, ламлам, лемлем немесе даммам деп атаған, ал Ибрагима Тиау және Абдулайе Бара Диоп сияқты ғалымдар мұның Серер ламаны аталымының бұрмаланған түрі екенін айтады.
There are a number of conflicting theories about the origin of the Kingdom of Takrur. The formation of the state may have taken place as an influx of Fulani from the east settled in the Senegal valley. John Donnelly Fage suggests that Takrur was formed through the interaction of Berbers from the Sahara and "Negro agricultural peoples" who were "essentially Serer". The Serer language and religion (A ƭat Roog) were prevalent and made up an important part of the Kingdom's culture. Regardless, the region was an ethnic melting pot, although the Fula would eventually subsume much of the Serer, Wolof, Soninke, Malinke, and Berber elements. The Serer lamanic class, whose role also included the safeguarding of Serer spirituality, are believed to have been at the forefront of resisting Islamization, partly to preserve their religion, but also their power and wealth as landowners. It was common for early Arab writers such as Al Bakri to refer to "non believers" of Islam in their works as lamlam, lemlem, or damdam which scholars like Ibrahima Thiaw and Abdoulaye Bara Diop believe to be a corruption of the Serer title lamaan.
Мана
Бастапқыда Вагаду немесе Диарра патшалығынан шыққан Мамаду Сумаре бастаған Сонинке Сумаре тайпасы 826 жылы Такрурды жаулап алып, Манна әулетін құрды. Рабис патшасы Альморавидтермен одақтас және Аль-Андалуста соғысқан Судан патшасы Раи бин Раи болған деседі. 1056 жылы оның ұлы Лаба Табфарилла шайқасында Яхья ибн Омар әл-Ламтунимен бірге шайқасты. Манна әулетінің соңғы патшасы Ценгаан Сумаре қатыгез тиран ретінде танылды. Такрурдың Альморавидтермен одақтас болғанына қарамастан, ол 1082 жылы бербер Лаам Тага әулетін құрған Әбу Бәкр ибн Омармен құлатылды. Бірақ олар 40 жыл ғана билік етті, кейін 1122 жылы Фула Лаам Термес оларды жеңіп алды. Осы жаңа әулеттің тұсында Фута Тороның этникалық құрамы толығымен Фула тайпасынан қалыптасты.
The Soninke Sumaare clan under Mamadu Sumaare, originally from Wagadu or the Kingdom of Diarra, conquered Takrur in 826, establishing the Manna dynasty. The king Rabis may be the Rai bin Rai cited as an ally of the Almoravids and king of the Sudan who troops fought in al Andalus. In 1056 his son Laba fought alongside Yahya ibn Umar al Lamtuni at the battle of Tabfarilla. The last Manna king, Cengaan Sumaare, is remembered as a bloodthirsty tyrant. Despite Takrur's history of alliance with the Almoravids, he was overthrown by Abu Bakr ibn Umar, who founded the Berber Laam Taga dynasty in 1082. They only lasted 40 years, however, before the Fula Laam Termess defeated them in 1122. Under this new dynasty, the ethnic makeaup of Futa Toro became definitively Fula.
Уақыт шкаласы
Омар Кейннің деректері мен реті. Көп бөлігі ауызша тарихқа негіделген, ал кейбір егжей-тегжейлі мәліметтер басқа көздерде немесе авторлардың еңбектерінде даулы болуы мүмкін. Аулильден алынған тұз бен Сахель астығы жүн, мыс, мұнық және әшекей бұйымдарына айырбасталған. Бұл сауда Таяу Шығыста әлі де қолданылуда, бірақ кейбір бұрмалаулармен, мысалы, Сауд Арабиясындағы Тақруни (көпше түрі – Такарна تكروني), Эфиопия мен Эритреядағы Тукрир сияқты. Каирдегі Булак әл-Дакрур (بولاق الدكرور) ауданы Батыс Африкадан келген бір аскеттің есімімен аталған. Таяу Шығыста тукулерлер әлі күнге дейін Тукрир деп аталады. Такрур термині бұл аймақтың тұрғындары 15 ғасырға дейін қолданған. Бірақ 16-17 ғасырларда оның орнын біртіндеп Фута Торо иеленді.
Dates and sequencing from Oumar Kane. Much of it is sourced from oral histories, and details may be disputed by other sources or authors. salt from the Awlil, and Sahel grain were exchanged for wool, copper, beads, and jewely. and is still in use as such in the Middle East, with some corruption, as in Takruni, pl. Takarna تكروني in Saudi Arabia, and in Ethiopia and Eritrea, in the form Tukrir. The district of Bulaq Al Dakrur بولاق الدكرور in Cairo is named after an ascetic from West Africa. In the Middle East Toucouleurs are still referred to as Tukrir to this day. Takrur was the term used by the region's inhabitants up until the 15th century. During the 16th and 17th centuries, however, it was gradually replaced by Futa Toro.