Кіріспе

Индонезияда қолданылатын тіл – сунда тілі (/sʌ/n/d/ə/'/n/iː/z/: basa Sunda, ; сунда жазуы: ; Пегон: بَاسَا سُوْندَا) – сунда халқының сөйлейтін малайя-полинезия тілі. Ол Ява аралының батыс бөлігінде шамамен 32 миллион адамның ана тілі болып табылады; бұл Индонезияның жалпы халқының 15% құрайды.

Фоналогия

Сунда тілінің орфографиясы өте дыбыстық (сонымен қатар, Сунда жазуына қараңыз).

Тіркелім

Сунда тілінде формальдылық деңгейлерін ажырататын күрделі жүйе бар. Сөйлеу деңгейінің дамуының басында сунда тілінің 6 деңгейі белгілі болды: *баса касар* (қатаң), *седенг* (орташа), *лемес* (әдепті), *лемес писан* (өте әдепті), *касар писан* (өте қатаң) және *баса паненах* (аралық). Алайда, 1988 жылы Богорда өткен Сунда тілінің конгресінен кейін сөйлеу деңгейі екі бөлікке дейін қысқартылды: *баса хормат* (құрметті) және *баса лома* (әділ). Сонымен қатар, термин "татакрама база" деп өзгертілді, бірақ мазмұны өзгерген жоқ. *Хормат* варианты – құрмет көрсету үшін қолданылатын нәзік тіл, ал *лома* варианты – әділ, бейтарап және жақын қарым-қатынаста қолданылады. Осы *лома* тілінің түрі Сунда қоғамында жазу тілінің «стандартты» түрі ретінде қолданылады. Сунда тіліндегі журналдар, газеттер, әдеби кітаптар мен диссертациялар көбінесе *лома* вариантында жазылады. Бұл екі деңгейден басқа, тағы бір төменгі деңгей бар, ол – *кохаг* (қатаң). Бұл деңгей тек ашуланғанда немесе сөйлесушілер арасындағы жақындық пен сырқатылықты көрсету үшін ғана қолданылады. Бұл тіркелім тек Сунда тілінің Прианген диалектісінде ғана кездеседі, ал Бантен тілі сияқты басқа диалекттер мұндай тіркелімді мойындамайды. Көптеген сөздер үшін ерекше *лома* және *лемес* формалары бар, мысалы, *арек* (лома) – *баде* (лемес) «қалаймын», *мака* (лома) – *маос* (лемес) «оқимын». *Лемес* деңгейіндегі кейбір сөздер одан әрі кішіпейілділік және құрметтілік формаларын ажыратады, біріншісі өзіне қатысты, ал екіншісі – сөйлескен адамға және үшінші тұлғаларға қатысты қолданылады, мысалы, *роропмок* («менің үйім») – *буми* («сенің немесе басқа біреудің үйі») (*лома* формасы – *имах*). Жапон, корей және тай тілдерінде де осындай сөйлеу деңгейлерінің жүйесі кездеседі.

Белсенді түрі

Сунда тіліндегі етістіктердің ең көп қолданылатын белсенді формалары түбірмен толық сәйкес келеді, мысалы, диук "отыру" немесе дахар "жеу". Ал кейбіреулері түбірдегі бастапқы дыбысқа байланысты:
Бастапқы , , , , , , , , , дыбыстары ng префиксінен кейін келеді, мысалы, ngadahar. Бастапқы , , , , дыбыстары ng префиксінен кейін келеді, мысалы, nginum "ішу".