Тони Хиллерман (1925-2008) – американдық жазушы, Оклахома штатында дүниеге келген. Немере аталары Германия мен Англиядан шыққан. Биографиясы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық жазушы (1925–2008)
American writer (1925–2008)
Өмірбаян
Тони Хиллерман Оклахома штатының Сакраль-Харт қаласында шаруа және дүкен иесі Август Альфред Хиллерман мен оның әйелі Люси Гроувтың отбасында дүниеге келді. Ол үш баланың кенжесі, екінші ұлы болды. Әкесінің ата-бабалары Германиядан, анасының ата-бабалары Англиядан шыққан. Актер Джон Хиллерман оның алыс туысы еді. Ол Оклахома штатының Поттаватоми округінде өсіп, Потаватоми балаларымен бірге бастауыш және орта мектепте оқыды. Замандастарымен салыстырғанда, ол ерекше көзге түсті. "Бала кезімдегі ең маңызды нәрсе – үндістердің де басқалар сияқты екенін біліп өсуім болды", – деді Хиллерман. "Басқа ұлттарға қатысты 'біз бен олар' деген көзқарассыз өстік". Хиллерман Екінші дүниежүзілік соғыста 1943 жылдың тамызынан 1945 жылдың қазанына дейін Еуропа майданында 103-ші жаяу әскер дивизиясында минометші болып қызмет еткен, көптеген наградаларға ие болған батыр жауынгер еді. Ол Күміс жұлдыз, емен жапырақты Бронзо жұлдыз және Пурпур жүрек орденімен марапатталды. 1945 жылы жарақаттанғанда аяқтары, буын және табаны сынған, беті күйген, көзі уақытша соқыр болған. Соғыстан кейін Хиллерман Оклахома университетіне түсіп, микробиология студенті Мари Унзнермен танысты. Олар үйленді, бір биологиялық баласы мен бес асырап алған балалары болды. 1966 жылы ол отбасымен Альбукеркиге көшіп, Нью-Мексико университетінде магистратураны бітірді. Техас штатының Боргер қаласында "Borger News Herald" газетінде жұмыс істеген кезде ол Хатчинсон округінің шерифімен танысты, осы шериф кейіннен оның Джо Липхорн романдарының басты кейіпкерінің прототипі болды. 1966 жылдан 1987 жылға дейін Альбукеркидегі Нью-Мексико университетінде журналистикадан сабақ берді және роман жазуды бастады. Ол 2008 жылы қайтыс болғанға дейін әйелі Маримен бірге өмір сүрді. Олар 60 жыл некеде тұрды және 10 немерелері болды. Хиллерманның жазуындағы ерекшелік – ол суреттейтін мәдени ерекшеліктер: хопи, зуни, еуропалық қоныс аударушылар, федералды агенттер, әсіресе Навахо ұлтының полициясы. Оның ғылыми және көркем шығармалары Американың Оңтүстік-Батысындағы табиғаттың ғажайыптарына және оның жергілікті халқына, әсіресе Навахо халқына деген құрметін көрсетеді. Оның детективтік романдары Нью-Мексико мен Аризонаның Төрт бұрыш аймағында, кейде Колорадо мен Ютаға дейін созылады, ал Вашингтон, Лос-Анджелес және Нью-Йорк сияқты ірі қалаларға сирек сапарлар жасайды. Романның басты кейіпкерлері – Навахо полициясының қызметкерлері Джо Липхорн мен Джим Чи. Лейтенант Липхорн Хиллерманның алғашқы романы "Балағат жолы" (1970) романында таныстырылды. Сержант Джим Чи төртінші роман "Қараңғылық халқында" таныстырылды. Екеуі алғаш рет жетінші роман "Skinwalkers" романында бірге жұмыс істейді, бұл оның ең табысты романы болды, екеуінің бірлескен жұмысы сатылымды күрт арттырды. Ол Эрик Амблер, Грэм Грин және Реймонд Чандлердің Липхорн мен Чи романдарын жазу кезінде оған әсер еткен авторлар екенін айтты.
Tony Hillerman was born in Sacred Heart, Oklahoma, to August Alfred Hillerman, a farmer and shopkeeper, and his wife, Lucy Grove. He was the youngest of their three children, and the second son. His paternal grandparents were born in Germany, and his maternal grandparents were born in England. He was a first cousin once removed of actor John Hillerman. He grew up in Pottawatomie County, Oklahoma, attending elementary and high school with Potawatomi children. in comparison to other authors of his time. "Most obviously important," Hillerman said of his childhood, "was growing up knowing that Indians are just like everybody else. You grew up without an 'us and them' attitude about other races." Hillerman was a decorated combat veteran of World War II, serving from August 1943 to October 1945 as a mortarman in the 103rd Infantry Division in the European theatre. He earned the Silver Star, the Bronze Star Medal with Oak Leaf Cluster, and a Purple Heart. He was wounded in 1945, and the injuries included broken legs, foot, and ankle, facial burns, and temporary blindness. Hillerman attended the University of Oklahoma after the war, meeting Marie Unzner, a student in microbiology. The couple wed and had one biological child and five adopted children. In 1966, he moved his family to Albuquerque, where he earned a master's degree from the University of New Mexico. During his time as a writer for the Borger News Herald in Borger, Texas, he became acquainted with the sheriff of Hutchinson County, the man upon whom he would pattern the main character in his Joe Leaphorn novels. He taught journalism from 1966 to 1987 at the University of New Mexico in Albuquerque, and also began writing novels. He lived there with his wife Marie until his death in 2008. At the time of his death, they had been married 60 years and had 10 grandchildren. Hillerman's writing is noted for the cultural details he provides about his subjects: Hopi, Zuni, European settlers, federal agents, and especially the Navajo Nation Police. His works in nonfiction and in fiction reflect his appreciation of the natural wonders of the American Southwest and his appreciation of its indigenous people, particularly the Navajo. His mystery novels are set in the Four Corners area of New Mexico and Arizona, sometimes reaching into Colorado and Utah, with occasional forays to the big cities of Washington, DC, Los Angeles, and New York City. The protagonists are Joe Leaphorn and Jim Chee of the Navajo Nation Police. Lt. Leaphorn was introduced in Hillerman's first novel, The Blessing Way (1970). Sgt. Jim Chee was introduced in the fourth novel, People of Darkness. The two first work together in the seventh novel, Skinwalkers, considered his breakout novel, with a distinct increase in sales with the two police officers working together. He also mentioned Eric Ambler, Graham Greene, and Raymond Chandler as authors who influenced him as he wrote the Leaphorn and Chee novels.
АҚШ-тан тыс елдерде танылу
Гиллерманның романдары Францияда танымал болды. Гиллерман бұл танымалдылықты француз халқының басқа мәдениеттерге деген қызығушылығына және оның аудармашысы Пьер Бондильге қарыстырады.
Hillerman's novels were popular in France. Hillerman credits that popularity both to French curiosity about other cultures and to his translator, Pierre Bondil.
Мұра мен құрмет
Хиллерман Нью-Мексиконың ең көрнекті романдар жазушыларының бірі саналады. Тони Хиллерман кітапханасы 2008 жылы Альбукеркиде ашылды, ал Тони Хиллерман орта мектебі (Волкано Виста жоғары мектебінің бөлігі) 2009 жылы есігін ашты. 1973 жылы жарық көрген «Өлілердің би залы» Хиллерманға 1987 жылы француздық халықаралық әдеби сыйлық – Grand Prix de Littérature Policière жүлдесін әкелді. Хиллерманға 1990 жылы Нью-Мексико университетінен әдебиет докторы (Litt. D.) құрметті дәрежесі берілді. 2008 жылы ол «Америкалық батысқа зор үлес қосқаны үшін» Оуэн Вистер сыйлығымен марапатталды.
Hillerman is considered one of New Mexico's foremost novelists. The Tony Hillerman Library was dedicated in Albuquerque in 2008, and the Tony Hillerman Middle School (part of Volcano Vista High School) opened in 2009. Dance Hall of the Dead, published in 1973, earned Hillerman the Grand Prix de Littérature Policière in 1987, a French international literary honor. Hillerman was awarded an Honorary Doctorate of Literature (Litt. D.) from the University of New Mexico in 1990. He was awarded the Owen Wister Award in 2008 for "Outstanding Contributions to the American West."
Марапаттар
Хиллерман Екінші дүниежүзілік соғыстың қаһармандық ерліктері үшін марапатталған ветераны болды; ол 103-ші жаяу әскер дивизиясының минометшісі ретінде «Күміс жұлдыз», «Қола жұлдыз» және «Пурпур жүрек» ордендерін алды. Ол өзінің жазу өнері мен басқа жазушылармен жұмысы үшін көптеген сыйлықтар жеңіп алды және оларға ұсынылды. Оның алғашқы ұсынымы 1972 жылы жасалды, оның «Қабырғадағы шыбық» романы «Ең жақсы детективтік роман» санатында Эдгар сыйлығына ұсынылды. Екі жыл өткен соң, оның «Өлілердің би залы» романы, «Липхорн-Чи» сериясының екінші кітабы, 1974 жылғы «Ең үздік роман» үшін Эдгар сыйлығын жеңіп алды. Ол 1979 жылы «Тыңдаған әйел» және 1989 жылы «Уақыт ұрысы» үшін «Ең жақсы детективтік роман» Эдгар сыйлығына тағы да ұсынылды. 1987 жылы Хиллерман «Өлілердің би залы» үшін Grand Prix de Littérature Policière сыйлығын алды. 1991 жылы Хиллерман MWA-ның Ұлы шебер сыйлығымен марапатталды. Хиллерман «Койот күтеді» романы үшін Неро сыйлығын және Навахо тайпасының Динех достарының арнайы сыйлығын алды. Хиллерман жыл сайынғы Энтони сыйлықтарында да сәтті болды. Оның «Тері өзгертушілер» романы 1988 жылы «Ең үздік роман» үшін Энтони сыйлығын жеңіп алды, ал келесі жылы «Уақыт ұрысы» 1989 жылғы осы санаттағы Энтони сыйлығына ұсынылды. Оның келесі ұсынымы 1992 жылғы Энтони сыйлығына ұсынылған «Сөздік құпиялар» еңбегі болды. «Сирек көңілі тоймады: Өмірбаян» 2001 жылы Агата сыйлығын жеңіп алды. Хиллерманның романдары Макавити сыйлықтарында да танылды. «Уақыт ұрысы» 1989 жылы «Ең үздік роман» сыйлығын, ал «Сөздік құпиялар» 1992 жылы «Ең үздік сындық/өмірбаяндық» сыйлығын жеңіп алды. «Сирек көңілі тоймады» 2002 жылы «Ең үздік өмірбаяндық/сараптамалық детективтік туынды» номинациясына да ұсынылды. 2002 жылы Хиллерман Агата Кристи рухындағы детективтік романдар үшін Malice Domestic ұйымы берген өмір бойы жеткен жетістіктері үшін Агата Malice Domestic сыйлығын алды.
Hillerman was a decorated combat veteran of World War II; he earned the Silver Star, the Bronze Star, and a Purple Heart as a mortarman in the 103rd Infantry Division. He won and was nominated for numerous awards for his writing and his work with other writers. His first nomination came in 1972, with his novel The Fly on the Wall being nominated for an Edgar Award in the "Best Mystery Novel" category. Two years later his novel Dance Hall of the Dead, second book in the Leaphorn Chee series, won the 1974 Edgar Award for Best Novel. He was again nominated for the "Best Mystery Novel" Edgar Award in 1979 for Listening Woman and lastly in 1989 for A Thief of Time. In 1987, Hillerman received the Grand Prix de Littérature Policière for Dance Hall of the Dead. In 1991, Hillerman received the MWA's Grand Master Award. Hillerman received the Nero Award for Coyote Waits and the Navajo Tribe's Special Friends of the Dineh Award. Hillerman has also been successful at the annual Anthony Awards. His novel Skinwalkers won the 1988 Anthony Award for "Best Novel", and in the following year A Thief of Time was nominated for the 1989 Anthony Award in the same category. His next nomination was for his Talking Mysteries non fictional work which was nominated at the 1992 Anthony Awards. Seldom Disappointed: A Memoir won the Agatha Award in 2001. Hillerman's novels were recognized at the Macavity Awards. A Thief of Time won the "Best Novel" award in 1989, and Talking Mysteries won the "Best Critical/Biographical" award in 1992. Seldom Disappointed also received a nomination in the "Best Biographical/Critical Mystery Work" category in 2002. In 2002, Hillerman received the Agatha Malice Domestic Award for Lifetime Achievement, given by Malice Domestic for mystery novels in the spirit of Agatha Christie.
Leaphorn және Chee сериясының жалғасы
2013 жылы Хиллерманның қызы Энн Хиллерман «Жетірік әйелдің қызы» романын жариялады, бұл 2006 жылдан бері Хиллерманның Навахо полициясының кейіпкерлерін көрсететін алғашқы жаңа роман болды; романның басты кейіпкері Джим Чидің әйелі, офицер Бернадетт Мануэлито. Липхорнның қатысы кітаптың бірінші тарауында шектеледі. Липхорн қастандыққа ұшырайды, кітаптың жартысын комада өткізеді, ал кейін қарым-қатынас жасау қабілеті күрт төмендейді. Чи мен Бернадетт Мануэлито осы кітаптан бастап сериядағы қылмыстарды шешетін басты кейіпкерлерге айналады, ал Липхорн тергеулерге толыққанды қатыспайды (бірақ ол уақыт өте келе қабілеттерін қалпына келтіріп, жиі кеңес береді). 2013 ж. «Жетірік әйелдің қызы» 2015 ж. «Қанатты тас» 2017 ж. «Арыстан әні» 2018 ж. «Сүйектер үңкірі» 2019 ж. «Әңгімеші» 2021 ж. «Жұлдыз қараушы» 2022 ж. «Қасиетті көпір» 2023 ж. «Аю жолы».
In 2013, Hillerman's daughter Anne Hillerman published Spider Woman's Daughter , the first new novel since 2006 featuring Hillerman's Navajo Police characters; the novel's protagonist is Jim Chee's wife, Officer Bernadette Manuelito. Leaphorn's involvement is curtailed in the first chapter of the book. Leaphorn is the victim of an assassination attempt, spends half of the book in a coma, and later was severely limited in his ability to communicate. Chee and Bernadette Manuelito are the crime solvers from that book forward in the series, with Leaphorn never fully active in the investigations (though he regains his faculties over time and consults often). 2013 Spider Woman's Daughter 2015 Rock With Wings 2017 Song of the Lion 2018 Cave of Bones 2019 The Tale Teller 2021 Stargazer 2022 The Sacred Bridge 2023 The Way of the Bear .
Бейімделулер
The Dark Wind (1991) - Leaphorn және Chee кітаптар сериясы бойынша түсірілген The Dark Wind фильмінің бейімделуі. Skinwalkers: The Navajo Mysteries (2002) - Skinwalkers, Coyote Waits және A Thief of Time шығармаларын бейімдеген PBS мини-сериалы, Leaphorn және Chee кітаптар сериясының бір бөлігі. Dark Winds (2022) - Leaphorn және Chee кітаптар сериясы негізінде AMC телеарнасында көрсетілетін телесериал.
The Dark Wind (1991) is a film adaption of The Dark Wind from the Leaphorn and Chee book series. Skinwalkers: The Navajo Mysteries (2002) is a PBS miniseries that adapted Skinwalkers, Coyote Waits, and A Thief of Time from the Leaphorn and Chee book series. Dark Winds (2022) is a TV series on AMC adapted from the Leaphorn and Chee book series.