Алешд – Румынияның Бихор округіндегі қала. Географиясы, өзендері (Crișul Repede, Izvor) және маңындағы ауылдар (Pădurea Neagră, Peștiș, Tinăud) туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алешд (Élesd) – Румынияның батысындағы Бихор округінде орналасқан қала. Ол үш ауылды басқарады: Pădurea Neagră (Feketeerdő), Peștiș (Sólyomkőpestes) және Tinăud (Tinód).
Aleșd (; Élesd, ) is a town in Bihor County, western Romania. It administers three villages: Pădurea Neagră (Feketeerdő), Peștiș (Sólyomkőpestes), and Tinăud (Tinód).
География
Қала округтің шығысында, Клуж округімен шекараға жақын, Апусени тауларының етегінде орналасқан. Ол Кришуль Репеде өзенінің жағасында, Ваду Кришулуи – Аштилеу каналының өзенмен қосылатын жерінде жатыр. Извор өзені Алешдке жақын Кришуль Репедеге құяды; ал Секатура өзені Пештиш ауылында Извор өзеніне құяды. Алешд Орадея мен Бухарест арасындағы CFR негізгі теміржол бағытында орналасқан. Сондықтан, оған Клуж-Напока, Бухарест, Арад және Тимишоара қалаларынан жиі тез жүретін және қалааралық (IC) пойыздар қатынайды. Алешд Бихор округінің шығыс бөлігінде, DN1 ұлттық жолында (Еуропалық E60 бағыты), Орадеядан және Клуж-Напокадан белгілі бір қашықтықта орналасқан.
The town is located in the east of the county, near the border with Cluj County, at the foot of the Apuseni Mountains. It lies on the banks of the river Crișul Repede, where the Vadu Crișului – Aștileu Canal connects with the river. The river Izvor flows into the Crișul Repede near Aleșd; the river Secătura flows into the Izvor in Peștiș village. Aleșd is located on the CFR main railway line between Oradea and Bucharest. Consequently, it is served by frequent rapid and intercity (IC) trains from Cluj Napoca, Bucharest, Arad, and Timișoara. Aleșd is located in the eastern part of Bihor County, on national road DN1 (European route E60), at a distance of from Oradea and from Cluj Napoca.
Тарих
Алғашында Алешд Кришул Репеде өзенінің жағасында ("Жылдам өзен" деген мағынада), оның тасқынды даласында орналасқан. 18 ғасырдың бірінші жартысында халық Кришул Репеде өзенінің оң жағалауындағы террасаға көшті, қазіргі орналасқан жеріне. Көшудің себебі – жиі болатын су тасқындарынан қашу. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Австрия-Мажарстанның ыдырауынан кейін, 1919 жылғы венгр-румын соғысы кезінде мажар қаласы румын әкімшілігіне өтті және 1920 жылдың сәуірінде Румыния Корольдігінің құрамына кірді. Екінші Вена шешімімен 1940 жылдың тамызында Венгрияға қайтарылды және Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін, 1944 жылдың қазанына дейін венгр басқаруында болды. Алешд 1968 жылы қала деп жарияланды.
At first Aleșd was on the shores of the Crișul Repede River (meaning ”The fast river”), in its floodplain. In the first half of the 18th century, the population moved to the terrace on the right bank of the Crișul Repede, in the place that it occupies today. The move was made to escape the frequent floods. After the break up of Austria Hungary at the end of World War I, the Hungarian town passed under Romanian administration during the Hungarian–Romanian War of 1919, and became part of the Kingdom of Romania in April 1920. As a result of the Second Vienna Award, it was returned to Hungary in August 1940, staying under Hungarian administration until October 1944, towards the end of World War II. Aleșd was declared a town in 1968.
Халық саны
2021 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша Алешдтің халқы 9 662 адамды құрайды. 2011 жылғы халық санауында қаланың халқы 9 619 адамды құрады, оның ішінде румындар (63,9%), венгрлер (16,04%), цығандар (12,73%), словактар (6,59%) және басқа ұлт өкілдері (0,42%) болды.
According to the 2021 census, Aleșd has a population of 9,662. At the census from 2011, the town had a population of 9,619, made up of Romanians (63.9%), Hungarians (16.04%), Roma (12.73%), Slovaks (6.59%), and others (0.42%).
Әкімшілік
Алешд қаласын әкім мен 17 кеңесшіден құралған жергілікті кеңес басқарады. Әкім, Ұлттық либералдық партиясынан Иоан Коломан Тодока, 2016 жылы сайланды.
The town of Aleșd is run by a mayor and a local council composed of 17 councilors. The mayor, Ioan Coloman Todoca, from the National Liberal Party, was elected in 2016.
Атақты тұрғындар
Золт Бодони, Орадеяда тұратын суретші, 1975 жылы Алешде туған. Миклош Радноти (1909–1944), ақын және мұғалім, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Алешде еңбекке шақырылған.
Zsolt Bodoni, painter who lives in Oradea and was born in 1975 in Aleșd. Miklós Radnóti (1909–1944), poet and teacher who served his labor draft during World War II in Aleșd.