Кіріспе

Француз жазушысы (1718–1776)

Эли Кэтрин Фрерон (20 қаңтар 1718 – 10 наурыз 1776) – француз әдеби сыншысы және polemist, француз ағартушыларының ықпалына қарсы күреске мансабын арнаған. Ол, ішінара «Année littéraire» басылымы арқылы, ағартушылардың идеяларына қарсы шықты. Сөйтіп, Фрерон жас жазушыларды әдеби ортаға қарсы тұруға тартқан арқасында, қазіргі кезде Контр-ағартушылық деп аталатын қозғалыстың маңызды тұлғасына айналды.

Өмірбаян

Фрерон Бриттаниядағы Кимперде дүниеге келді және иезуиттермен тәрбиеленді. Ол оқу ісінде осымен қатар тез жетістіктерге жетіп, жиырмаға толмаған шағында Луи-де-Гранд колледжінің профессоры болып тағайындалды. Ол аббат Пьер Дефонтеннің "Observations sur les écrits modernes" жинағына үлес қосты. Оның Вольтердің ең қатал жауы болған Дефонтенмен ынтымақтастығының өзі Вольтердің ашуын тудыруға жеткілікті болды, және Фрерон мансабын Вольтердің жанкүйері ретінде бастағанмен, оның Вольтерге деген көзқарасы көп ұзамай өзгерді. 1746 жылы Фрерон өзінің ұқсас журналын құрды, оның атауы "Lettres de la Comtesse de" еді. Ол 1749 жылы жабылды, бірақ Фрерон оны дереу "Lettres sur quelques écrits de ce temps" журналымен ауыстырды. Бұл журнал 1752 жылы Вольтердің беделіне шабуыл жасағандықтан қысқа мерзімге тоқтатылғаннан кейін, 1754 жылға дейін жарияланып тұрды, содан кейін оның орнын әлдеқайда амбициялы "Année littéraire" басылымы алды. Оның 1776 жылы Парижде қайтыс болғаны осы журналдың уақытша тоқтатылуынан болған деп есептеледі.

Мұра

Фрерон қазір тек Вольтер мен энциклопедияшыларға жасаған шабуылдарымен және Вольтердің оған жасаған қарсы шабуылдарымен еске алынады. Вольтер эпиграммалармен Фреронды сынағаннан басқа, тіпті кейбір трагедияларында да оған қарсы "Le Pauvre diable" атты өткір сатира жазды және оны "L'Ecossaise" комедиясының басты кейіпкері етіп көрсетті, онда Фреронның журналы "L'Âne littéraire", яғни "Әдеби есек" деп аталады. Фрерон Вольтердің танымал "Кандид" романында да еске алынады, онда басты кейіпкер театрда кездесетін қатал сыншы туралы айтылады. 1760 жылы жарияланған, авторсыз "Фрерон туралы анекдоттар" атты тағы бір шабуыл, көбінесе Вольтерге жатқызылады. Фрерон "Фонтену шайқасы туралы ода" (1745), "Мария Стюарт тарихы" (1742, 2 том) және "Германия империясының тарихы" (1771, 8 том) кітаптарының авторы болды. Ол революциялық саясаткер Станислав Фреронның әкесі еді.

Шығармалары

1742: Мари Стюарт тарихы, Марси аббатымен бірге. 1745: Фонтенуо шайқасы туралы ода. 1746: Кунтесса де *** хаттары. 1749–1750 және 1752–1754, Жозеф де Ла Портемен бірге «Замандас жазбалары», 13 томдық. 1753: Опускулдар, 3 томдық. 1754–1790: «Әдеби жылдық», 290 томдық. 1771: Германия империясының тарихы, 8 томдық.