Пол Керес: Эстондық шахмат шеберінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Эстониялық шахмат гроссмейстері (1916–1975)

Пол Керс (7 қаңтар 1916 – 5 маусым 1975) – эстондық шахмат гроссмейстері және шахмат жазушысы. 1930 жылдардың ортасынан 1960 жылдардың ортасына дейін әлемнің үздік ойыншыларының қатарында болды және бес рет Дүниежүзілік шахмат чемпионатында өте жақын болды, бірақ мүмкіндікті жіберіп алды. Эстония Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше рет басып алынып, оккупацияланғандықтан, Керс жағдайға байланысты халықаралық турнирлерде Кеңес Одағы (1940–41, 1944–75) және нацистік Германия (1941–44) атынан өнер көрсетуге мәжбүр болды. Керс 1938 жылғы AVRO шахмат турнирінде жеңіске жетті, бұл үкімдегі әлем чемпионы Александр Алекхинмен титул үшін келіссөздерге әкелді, бірақ 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан матч өткізілмеді. Керс 1953–1962 жылдары кандидаттар турнирінде қатарынан төрт рет екінші орынды иеленді. Осы және басқа да күшті нәтижелерінің арқасында көптеген шахмат тарихшылары Керсті тарихтағы ең ұлы «Супер гроссмейстерлердің» бірі және әлем чемпионы бола алмаған ең күшті ойыншы деп санайды. Эстония халқының ұлттық батыры саналатын ол «Екінші Пауыл», «Мәңгілік екінші» және «Шахматтың тәжді мұрагері» атанды.

Ерте өмір

Керс Ресей империясының Петроград губерниясындағы Нарва қаласында (қазіргі Эстония) дүниеге келді. 1918 жылы Эстония тәуелсіз мемлекет болған кезде оның жасы екіге толыпты. Керес шахматпен алғаш рет әкесі мен ағасы Харальдтан (кейін белгілі физик болған, кейін студенттеріне әдетте былай деуші еді: "Мен Пауылдың інісі емеспін, Пауыл – менің інім") танысты. Туған қаласында шахмат әдебиетінің аздығынан, ол шахмат нотациясын күнделікті газеттегі шахмат есептерінен үйреніп, дерлік 1000 партиядан тұратын қолмен жазылған жинақ құрастырды. Шахмат жолының басында ол шағын да шабуылға қабілетті, керемет стильмен көзге түсті.

Әлем чемпионатының матчынан бас тартылды

1938 жылы ол Нидерландының әртүрлі қалаларында өткен AVRO турнирінде Финемен 8½/14 есебімен бірінші орынды бөлісті, шахматтың көрнекті тұлғалары Михаил Ботвинник, Макс Эуве, Решевский, Алекхин, Капабланка және Флордан озып кетті. AVRO тарихындағы ең күшті турнирлердің бірі болды; кейбір шахмат тарихшылары оны ең күштісі деп санайды. Керес тең түскен жағдайда жеңіске жетті, өйткені ол Финаны жеке екі партияда 1½–½ есебімен ұтты. Бұл турнирдің жеңімпазы Әлем чемпионатына үміткер болып, Әлем чемпионы Александр Алекхинмен кездесуге тиіс болды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы, әсіресе 1940-1941 жылдары Эстонияның Кеңес Одағы тарапынан оккупациялануы, Алекхинмен келіссөздерді тоқтатты. Керес 1937 жылы университетте оқуын бастады, бұл да матчты ұйымдастыруға кедергі келтірді. Керес 1939 жылы Ленинград-Мәскеу турнирінде 12-13 орындарды бөлісті; ол осы өте күшті шараға дайындалуға жеткілікті уақыты болмағанын, онда ол көптеген советтік топ-ойыншылармен алғаш рет кездескенін жазды. Бірақ ол дайындық уақытын көбейтіп, 1939 жылы Маргейтте 7½/9 (+6−0=3) есебімен жеңіске жетті, Капабланка мен Флордан озып кетті. 1942 жылы Кереспен жасалған газет сұхбаты кейіннен нацистер тарапынан советке қарсы насихат үшін пайдаланылды. Осының салдарынан, ол нацистермен байланысы бар деген күдік туды және совет билігі тарапынан тексерілді. Керес депортациядан немесе одан да жаман тағдырдан (мысалы, Владимирс Петровтың тағдырынан) құтыла алды; алайда, ол қамауда ұсталған болуы мүмкін; нақты мәліметтерді анықтау қиын. Бірақ оның халықаралық шахмат аренасына оралуы, оның тамаша формасына қарамастан, кешіктірілді; ол 1944/45 жылдары Ригада өткен Балтық чемпионатында (10½/11) жеңіске жетті. Саяси себептермен, ол 1945 жылы АҚШ-қа қарсы радиоматчқа қатысатын он ойыншыдан тұратын советтік командаға қосылмады, сондай-ақ 1946 жылы Гронинген турниріне қатыспады, оны Ботвинник жеңіп алды, Евве мен Смысловтан асып түсті. Ол 1945 жылы Таллинде өткен Эстония чемпионатында 13/15 (+11−0=4) есебімен жеңіске жетті, Александр Котов, Александр Толуш, Лилиентал және Флор сияқты бірнеше мықты советтік қонақтарды жеңді. Содан кейін ол 1946 жылы Тбилисиде (Грузия чемпионатында қатысушы емес) 18/19 есебімен жеңіске жетті, Владас Микенас пен 16 жасар Тигран Петросяннан озып кетті. Керес төрт рет (1953, 1956, 1959, 1962) үміткерлер турнирінде екінші орынды немесе ортақ екінші орынды иеленді, бұл оны осы турнирде ең көп екінші орын алған ойыншы етті. (Осы себепті ол кейде "Пауль II" деп аталды.) Керес барлығы алты үміткерлер турниріне қатысты: Бронштейн, өзінің 2006 жылдың соңында қайтыс болғаннан кейін жарық көрген соңғы кітабында, советтік шахмат басшылығының 1953 жылы Цюрихте Смысловтың жеңіске жетуіне көмектескенін және осы нәтижені ұйымдастыру үшін басқа бірнеше советтік топ-ойыншыларға қысым көрсеткенін жазды, бұл шын мәнінде осылай болды. Бронштейн Кереске Смысловтың денсаулығының нашарлауын ескере отырып, екінші циклдағы партияны тең түйіруге бұйрық берілгенін жазды; Керес, әлі де турнирде жеңіске жету үмітін сақтап, ақ түспен шабуылдық партияны жеңуге тырысты, бірақ Смысловтың тамаша ойынының арқасында жеңіліске ұшырады.

In 1938, he tied with Fine for first, with 8½/14, in the all star AVRO tournament, held in various cities in the Netherlands, ahead of chess legends Mikhail Botvinnik, Max Euwe, Reshevsky, Alekhine, Capablanca and Flohr. AVRO was one of the strongest tournaments in history; some chess historians believe it the strongest ever staged. Keres won on tiebreak because he beat Fine 1½–½ in their individual two games. It was expected that the winner of this tournament would be the challenger for the World Chess Championship, in a match against World Champion Alexander Alekhine, but the outbreak of the Second World War, especially because of the first occupation of Estonia by the Soviet Union in 1940–41, brought negotiations with Alekhine to an end. Keres had begun his university studies in 1937, and this also played a role in the failure to set up a match. Keres struggled at Leningrad–Moscow 1939 with a shared 12–13th place; he wrote that he had not had enough time to prepare for this very strong event, where he faced many Soviet top players for the first time. But he recovered with more preparation time, and won Margate 1939 with 7½/9 (+6−0=3), ahead of Capablanca and Flohr. A 1942 newspaper interview with Keres was later used by the Nazis for anti Soviet propaganda. As a consequence, he was suspected of collaboration with the Nazis and questioned by the Soviet authorities. Keres managed to avoid deportation or any worse fate (e. g., that of Vladimirs Petrovs); however, he may have been held in detention; precise details are difficult to ascertain. But his return to the international chess scene was delayed, in spite of his excellent form; he won at Riga 1944/45 (Baltic Championship) (10½/11). Presumably for political reasons, he was excluded from the ten player Soviet team for the 1945 radio match against the US, and he did not participate in the first great post war tournament at the 1946 Groningen tournament which was won by Botvinnik, just ahead of Euwe and Smyslov. He won the Estonian Championship at Tallinn 1945 with 13/15 (+11−0=4), ahead of several strong visiting Soviets, including Alexander Kotov, Alexander Tolush, Lilienthal, and Flohr. He then won at Tbilisi 1946 (hors concours in the Georgian Championship) with a near perfect score of 18/19, ahead of Vladas Mikėnas and a 16 year old Tigran Petrosian. Keres finished second or equal second in four straight Candidates' tournaments (1953, 1956, 1959, 1962), making him the player with the most runner up finishes in that event. (He was therefore occasionally nicknamed "Paul II".) Keres participated in a total of six Candidates' Tournaments:
Bronstein, in his final book, published just after his death in late 2006, wrote that the Soviet chess leadership favoured Smyslov to win Zurich 1953, and pressured several of the other top Soviets to arrange this outcome, which did in fact occur. Bronstein wrote that Keres was ordered to draw his second cycle game with Smyslov, to conserve Smyslov's fading physical strength; Keres, who still had his own hopes of winning the event, tried as White to win an attacking game, but instead lost because of Smyslov's excellent play.

КСРО-ның үш дүркін чемпионы

Алайда, соғыстан кейінгі бірнеше турнирде Керес өзгелерден басым түсті. Ол үш рет өте күшті КСРО шахмат чемпионатында жеңіске жетті. 1947 жылы Ленинградта өткен турнирде (URS ch15) ол 19 партияның 14-ін ұтып, (+10−1=8) нәтиже көрсетті; бұл турнирде Ботвинник болмаған басқа барлық советтік шахматшылары қатысты. 1950 жылы Мәскеуде өткен турнирде (URS ch18) ол 17 партияның 11½-ін ұтып, (+8−2=7) нәтижемен жеңіске жетті, бұл 1947 жылғы турнирге қарағанда сәл нашаррақ құраммен өтті. 1951 жылы ол Мәскеуде өткен турнирде (URS ch19) тағы да жеңіске жетті, 17 партияның 12-сін ұтып, (+9−2=6) нәтиже көрсетті.

Кейінгі мансап

1947 жылы Пярну турнирінен бастап Керес Эстонияда шахматты ұйымдастырушы ретінде маңызды үлес қосты; бұл оның мансабының көбінесе назардан тыс қалған бір жағы. Керес халықаралық аренада өте жақсы ойын көрсетті. 1954-55 жылдары Гастингсте өткен турнирде ол Смысловпен 7/9 (+6−1=2) есебімен 1-2 орындарды бөлісті. 1955 жылы Пярнудағы кеңестік жаттығулар турнирінде 9½/10 нәтиже көрсетті. 1955 жылы Гетеборгтағы интерзоналық турнирде Дэвид Бронштейннен кейін 13½/20 есебімен 2-орын алды. 1956 жылы Гамбургте өткен көрме матчта Вольфганг Унцикерді 6–2 (+4−0=4) есебімен жеңді. 1957 жылы Мәскеудегі КСРО чемпионатында (URS ch24) Михайл Талдан кейін, Бронштейнмен бірге 13½/21 (+8−2=11) есебімен 2-3 орындарды бөлісті. Керес 1957 жылы Мар-дель-Платада (15/17, Мигель Найдорфтан озып) және Сантьягода 6/7 есебімен Александр Котовтан озып жеңіске жетті. 1957-58 жылдары Хастингсте өткен турнирде 7½/9 (+5−0=4) есебімен жеңіске жетті, Светозар Глигоричтен озып шықты. 1959 жылы Цюрихте өткен турнирде 10½/15 есебімен Тал мен Глигоричтен кейін, Бобби Фишермен бірге 3-4 орындарды бөлісті. 1959 жылы Тбилисидегі КСРО чемпионатында (URS ch26) 10½/19 есебімен 7-8 орындарды бөлісті. Керес 1959-60 жылдары Стокгольмде 7/9 есебімен үшінші орын алды. 1960 жылы Пярнуда өткен турнирде 12/15 есебімен жеңіске жетті. 1961 жылы Цюрихте чемпион атанды (9/11, Петросяннан озып). 1961 жылы өткен элиталық Блед турнирінде 12½/19 (+7−1=11) есебімен Михаил Тал мен Бобби Фишерден кейін 3-5 орындарды бөлісті. КСРО чемпионатында, 1961 жылы Бакуде (URS ch29) өткен турнирде Борис Спасский жеңіске жеткенде, Керес 11/20 ұпай жинап 8-11 орындарды бөлісті. 1963 жылы Лос-Анджелесте өткен Пятигорский кубогында әлем чемпионы Тигран Петросянмен бірге 8½/14 есебімен бірінші орынды бөлісті. 1964-65 жылдары Хастингсте өткен турнирде 8/9 есебімен жеңіске жетті. 1965 жылы Марианске Лазнеде Властимил Хортпен бірге 11/15 есебімен 1-2 орындарды бөлісті. 1965 жылы Таллинде өткен КСРО чемпионатында (URS ch33) Леонид Штайн жеңіске жеткенде, 11/19 ұпай жинап 6-орын алды. 1966-67 жылдары Стокгольмде өткен турнирде 7/9 есебімен жеңіске жетті. 1967 жылы Виннипегте өткен турнирде Бент Ларсен мен Клаус Дарга жеңіске жеткенде, 5½/9 есебімен 3-4 орындарды бөлісті. Керес 59 жасында Хельсинкиде, Финляндияда жүрек талмасынан қайтыс болды (көбінесе оның Ванкуверде, Канадада қайтыс болғаны туралы қате ақпарат тарады). Ол Ванкуверде өткен турнирден Эстонияға қайтып келе жатқанда қайтыс болды, онда ол жеңіске жеткен еді.

Beginning with the Pärnu 1947 tournament, Keres made some significant contributions as a chess organizer in Estonia; this is an often overlooked aspect of his career. Keres continued to play exceptionally well on the international circuit. He tied 1st–2nd at Hastings 1954–55 with Smyslov on 7/9 (+6−1=2). He dominated an internal Soviet training tournament at Pärnu 1955 with 9½/10. Keres placed 2nd at the 1955 Gothenburg Interzonal, behind David Bronstein, with 13½/20. Keres defeated Wolfgang Unzicker in a 1956 exhibition match at Hamburg by 6–2 (+4−0=4). He tied 2nd–3rd in the USSR Championship, Moscow 1957 (URS ch24) with 13½/21 (+8−2=11), along with Bronstein, behind Mikhail Tal. Keres won Mar del Plata 1957 (15/17, ahead of Miguel Najdorf), and Santiago 1957 with 6/7, ahead of Alexander Kotov. He won Hastings 1957–58 (7½/9, ahead of Svetozar Gligorić). He was tied 3rd–4th at Zürich 1959, at 10½/15, along with Bobby Fischer, behind Tal and Gligorić. He placed tied 7–8th in the USSR Championship, Tbilisi 1959 (URS ch26) with 10½/19, as Petrosian won. Keres was third at Stockholm 1959–60 with 7/9. He won at Pärnu 1960 with 12/15. He was the champion at Zürich 1961 (9/11, ahead of Petrosian). At the elite Bled 1961 event, Keres shared 3rd–5th places, on 12½/19 (+7−1=11), behind Mikhail Tal and Bobby Fischer. In the USSR Championship, Baku 1961 (URS ch29), Keres scored 11/20 for a shared 8–11th place, as Boris Spassky won. Keres shared first with World Champion Tigran Petrosian at the very strong 1963 Piatigorsky Cup in Los Angeles with 8½/14. He won at Hastings 1964–65 with 8/9. He shared 1st–2nd places at Marianske Lazne 1965 on 11/15 with Vlastimil Hort. In the USSR Championship at Tallinn 1965 (URS ch33), he scored 11/19 for 6th place, as Leonid Stein won. He won at Stockholm 1966–67 with 7/9. At Winnipeg 1967, he shared 3rd–4th places on 5½/9 as Bent Larsen and Klaus Darga won. Keres died of a heart attack in Helsinki, Finland, at the age of 59 (it is often erroneously reported that he died on the same date in Vancouver, Canada). His death occurred while returning to Estonia from a tournament in Vancouver, which he had won.

Естелік және мемориалдар

Оған арнап Таллин қаласының Төннисмаги ауданында мүсін орнатылған. Керестің қола мүсіні туған қаласы Нарвада 2016 жылдың 7 қаңтарында 100 жылдығына орай ашылды. Таллин қаласының Нөмме ауданында да Керес есімімен аталатын көше бар. Бес крондық (5 крон) эстон банкнотасында оның суреті бейнеленген. 2011 жылдан бері крон еуроға алмастырылды. 1969 жылдан бастап Таллинде екі жылда бір рет халықаралық шахмат турнирі өткізіліп келеді. Керес бұл турнирде 1971 және 1975 жылдары жеңіске жеткен. 1976 жылдан бастап, Керес қайтыс болғаннан кейін, турнир Пауль Керес еске алу турнирі деп аталатын болды. Сонымен қатар, Ванкуверде жыл сайын Керес еске алу турнирі өткізіледі, және оның есімімен аталған көптеген шахмат клубтары мен фестивальдар бар. 2000 жылы Керес ғасырдың үздік эстон спортшысы деп танылды. Әлемдік шахмат федерациясы 2016 жылды «Пауль Керес жылы» деп жариялады.

Мұрасы мен жазбалары

Бейресми шахмат метрикасы жүйесі Кересті шамамен 1936-1965 жылдар аралығында әлемнің ең үздік 10 ойыншысының қатарына қосады, ал жалпы алғанда, ол тарихындағы барлық гроссмейстерлердің арасында ең жоғары жеңіс көрсеткішіне ие болды. 1944-1963 жылдар аралығында ол Chessmetrics жүйесінде 20 жылдық орташа көрсеткіш бойынша бес әлем чемпионынан және Виктор Корчнойдан кейін жетінші орында тұрды. Ол Капабланка, Евве және Талға қарсы оң нәтижелерге қол жеткізген аз ғана ойыншылардың бірі болды, сондай-ақ Смыслов, Петросян және Анатолий Карповқа қарсы тең нәтижелерге қол жеткізді. Ұзақ мансабында ол 10 әлем чемпионымен ойнады. Ол Капабланкадан Бобби Фишерге дейін барлығына қарсы кем дегенде бір ойын жеңіп алды (Карповпен екі ойыны тең аяқталды), осылайша бес рет әлем чемпионы атанған ойыншыларды жеңген үш ойыншының бірі болды (қалған екеуі – Виктор Корчной және Александр Белявский). Оның үстіне, Файн, Флор, Виктор Корчной, Ефим Геллер, Савиелли Тартаковер, Марк Тайманов, Милан Видмар, Светозар Глигорич, Исаак Болеславский, Ефим Боголюбов және Бент Ларсен сияқты танымал гроссмейстерлерге қарсы да оң нәтижелерге қол жеткізді. Ол шахмат кітаптарын жазды, олардың ішінде өзінің ең жақсы ойындарының тереңінен талданған жинағы, «Шахматтың ұлы шебері», Александр Котовпен бірлескен «Орта ойын өнері» және «Практикалық шахмат аяқтары» кітаптары бар. Бұл үш кітап та болашақ шеберлер мен сарапшылар үшін өз саладағы ең жақсы кітаптардың бірі саналады. Ол сонымен қатар 1948 жылғы Әлем чемпионаты матч турнирі туралы есепті қоса алғанда, бірнеше турнирлік кітаптардың авторы болды. Ол неміс тілінде жазылған «Spanisch bis Französisch», «Dreispringer bis Königsgambit» және «Vierspringer bis Spanisch» сияқты ашылуларға арналған бірнеше трактаттардың авторы болды. Ол 1974 жылы жарық көрген Югославияда шығарылған «Шахмат ашылулары энциклопедиясының» (ECO) бірінші басылымының бірінші томының «C» бөліміне үлес қосты. Керес Ригадағы «Шахмати» журналын құруға да қатысты. Керес шахмат ашылулары теориясына көптеген маңызды үлес қосты. Ең танымалдарының бірі – Сицилия қорғанысының Шевенинген вариациясына қарсы Керес шабуылы (1. e4 c5 2. Nf3 d6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nf6 5. Nc3 e6 6. g4), ол 1943 жылы Зальцбургте Ефим Боголюбовқа қарсы сәтті қолданылды және маңызды вариация болып қала береді. Жабық Руй Лопестің қара жағынан жүргізілетін түпкілікті жүйесі (1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 a6 4. Ba4 Nf6 5. 0-0 Be7 6. Re1 b5 7. Bb3 d6 8. c3 0-0 9. h3 Na5 10. Bc2 c5 11. d4 Nd7) 1962 жылғы үміткерлер турнирінде Керес енгізді және бірнеше жыл бойы танымал болды. Ол сондай-ақ Керес қорғанысын (1. d4 e6 2. c4 Bb4+) және 1. c4 e5 2 жүретін ағылшын ашылуының қара жағынан жүргізілетін жүйесін танымал етті. Nc3 Nf6 3. g3 c6. Керес 180 проблема және 30 этюд жариялады, оның ішінде 1947 жылы бірінші жүлде алған мұнаралық аяқтау да бар. Керес 1930 жылдардың ортасынан 1970 жылдардың ортасына дейін 40 жыл бойы жоғары деңгейдегі турнирлерде жеңіске жетті және Батыс Еуропа, Шығыс Еуропа, Кеңес Одағы, Оңтүстік Америка және Солтүстік Америкадағы ірі жарыстарда жеңіске жетті. Ботвинник, керісінше, мансабында Америкада ешқашан жарыспаған. Оның қарсыласы Сэмюэл Решевский Керестің әлем чемпионы бола алмауының себебі оның жеңіске жетуге қатысты шешімділік қабілетінің жетіспеуі болды және ол «оппоненттерін жеңу үшін бар күшін жұмсауға тым жұмсақ адам болды. Ол шахматты қоса алғанда, барлық нәрсеге философиялық көзқараспен қарады. Керес – мен кездескен ең жақсы адамдардың бірі. Оның жылы және шын жүректен шыққан күлкісі оған оңай дос табуға көмектеседі. Ол мейірімді және жақсы мінезді. Иә, ол шахматты жақсы көреді, бірақ ол ең алдымен адамдықты бағалайды. Шахматтан басқа, Керес теннис, үстел теннисі, жүзу және бридж ойындарына да қызығушылық танытты».

The unofficial Chessmetrics system places Keres in the top 10 players in the world between approximately 1936 and 1965, and overall he had one of the highest winning percentages of all grandmasters in history. He has the seventh highest Chessmetrics 20 year average, from 1944 to 1963, behind five World Champions and Victor Korchnoi. He was one of few players to have plus records against Capablanca, Euwe and Tal, and he also had equal records against Smyslov, Petrosian and Anatoly Karpov. In his long career, he played 10 world champions. He won at least one game against all from Capablanca to Bobby Fischer (his two games with Karpov were drawn), making him one of only three players to beat nine undisputed world champions (the other two are Victor Korchnoi and Alexander Beliavsky). Other notable grandmasters against whom he had plus records include Fine, Flohr, Viktor Korchnoi, Efim Geller, Savielly Tartakower, Mark Taimanov, Milan Vidmar, Svetozar Gligorić, Isaac Boleslavsky, Efim Bogoljubov and Bent Larsen. He wrote chess books that included a well regarded, deeply annotated collection of his best games, Grandmaster of Chess , The Art of the Middle Game (with Alexander Kotov) , and Practical Chess Endings All three books are still considered among the best of their kind for aspiring masters and experts. He also wrote several tournament books, including an account of the 1948 World Championship Match Tournament. He authored several openings treatises, often in German: Spanisch bis Französisch, Dreispringer bis Königsgambit , and Vierspringer bis Spanisch. He contributed to the first volume, 'C', of the first edition of the Yugoslav published Encyclopaedia of Chess Openings (ECO), which appeared in 1974. Keres also co founded the Riga magazine Shakhmaty. Keres made many important contributions to opening theory. Perhaps best known is the Keres Attack against the Scheveningen Variation of the Sicilian Defence (1. e4 c5 2. Nf3 d6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nf6 5. Nc3 e6 6. g4), which was successfully introduced against Efim Bogolyubov at Salzburg 1943, and remains an important line. An original system on the Black side of the Closed Ruy Lopez (1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 a6 4. Ba4 Nf6 5.0 0 Be7 6. Re1 b5 7. Bb3 d6 8. c3 0 0 9. h3 Na5 10. Bc2 c5 11. d4 Nd7) was introduced by Keres at the 1962 Candidates' tournament, and was popular for several years. He also popularized the Keres Defence (1. d4 e6 2. c4 Bb4+) and a system on the Black side of the English Opening that runs 1. c4 e5 2. Nc3 Nf6 3. g3 c6. Keres published 180 problems and 30 studies, including a rook ending that won a first prize in 1947." Keres won top class tournaments from the mid 1930s into the mid 1970s, a span of 40 years, and won major events in western Europe, eastern Europe, the Soviet Union, South America, and North America. Botvinnik, by contrast, never competed in the Americas during his career. His rival Samuel Reshevsky said that Keres failed to become world champion because he lacked a killer instinct and "was too mild a person to give his all in order to defeat his opponents. He took everything, including his chess, philosophically. Keres is one of the nicest people that I have ever had the pleasure of meeting. With his friendly and sincere smile, he makes friends easily. He is goodnatured and kind. Yes, he loves chess, but being a human being is his first consideration. In addition to chess, Keres was interested in tennis, ping pong, swimming, and bridge."

Ерекше ойындар

Керс Александр Алекхинге қарсы, Маргейт 1937, Рю Лопес, Заманауи Штайнциц қорғанысы (C71). Мұнда Керс Алекхинді алғашқы 15 ходта басып озды. Ойын екі шағын комбинациямен аяқталады. Керс Хосе Рауль Капабланкаға қарсы, AVRO Амстердам 1938, Француз қорғанысы, Тарраш вариациясы (C09), 1–0. Ақ аттың күтпеген секірістері қараның позициясын бірте-бірте қиратады. Тамаша ойын. Макс Эуэге қарсы Керс, Амстердам 1940 (матч), Корольдік үнді қорғанысы, Ескі басты жол (E19), қара бірнеше керемет тактикалық амалдар жасап, бұрынғы әлем чемпионына қарсы әдемі түрде ойынды аяқтады. Керс Ярослав Шайтарға қарсы, Амстердам 1954 (олимпиада), Сицилия қорғанысы, Найдорф вариациясы (B94), 1–0. Типик сицилиялық құрбандық e6-да жылдам Керс Михаил Ботвинникке қарсы, Мәскеу 1956 (Алехин еске алу турнирі), Сицилия қорғанысы, Классикалық вариация, Рихтер-Раузер шабуылы (B63), 1–0. Керс Ботвинникке қарсы теріс есеппен ойнаған, бірақ мұнда ол әлем чемпионын сенімді түрде жеңді. Керс Эдгар Уолтерге қарсы, Тель-Авив 1964, Корольдік үнді қорғанысы, Петросян вариациясы, Керс вариациясы (E93), 1–0. Керс корольдік үнді қорғанысына қарсы жаңа жоспар енгізген ойын: Bg5, h4, Nh2 және g4-те құрбандық.