Құқықтық теориядағы беймәлімдік туралы пікір-таластар
Indeterminacy debate in legal theory
Құқықтық теориядағы беймәлімдік туралы пікір: заң судьялардың шешімдерін шектей ала ма? Мақалада сындық құқық мектебінің тұжырымдары мен Дворкиннің «дұрыс жауап» теориясы талданған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құқықтық теориядағы белгісіздік туралы пікірталас мынадайша қорытындылануы мүмкін: Заң сот дауларындағы төрешілердің шешімдерін шектей ала ма? Құқықтық зерттеулер қозғалысының кейбір өкілдері – көбінесе АҚШ-тағы заң ғалымдары – осы сұраққа «жоқ» деп жауап берді. Бұл позицияны былай түсіндіруге болады: дауларды нақты жауаптармен шешу мүмкін емес, демек құқықтық ой-пікір мен оны дауларға қолдануда белгілі бір дәрежеде нақтылықтың жоқтығы бар. Заң доктринасының белгілі бір бөлігі «белгісіз» деп танылады, егер осы доктринадағы әрбір заң ережесіне қарсы ереже бар екені көрсетілсе, және бұл қарсы ереже заңдық ой-пікір процесінде қолданылуы мүмкін. Белгісіздік тезисі Рональд Дворкиннің «дұрыс жауап» тезисіне солшыл жауап ретінде пайда болды. Ең күшті нұсқасы – құқықтық реализмнің радикалды түрі. Ол заңды ресми тұлға – судья немесе заң шығарушы орган – жариялағанша, ешнәрсе заң болып саналмайды деп мәлімдейді. Мысалы, «Ауруханада темекі шегуге тыйым салынады» деген заң «Джон Доу ауруханада темекі шеге алмайды» дегенді білдірмейді; екінші мәлімдеме заңды билік оны жариялаған жағдайда ғана заң болып табылады. Өйткені заң қандай болуы керек деген нормативтік баға берусіз, заңдық мәлімдемені дұрыс немесе бұрыс деп сипаттау мүмкін емес. 1990 жылдары белгісіздік тезисі либералдық және консервативтік құқық үстемдігін қолдаушылардың күшті сынға ұшырады, және пікірталас, жаңа буын ғалымдар оны жалғастырса да, уақытша зияли назардан тыс қалды. Бұл тезис құқықтық қателік ұғымы детерминативтік құқық теориясында мойындалғандықтан сынға ұшырауы мүмкін. Мұндай қателік міндетті түрде нормативтік бағалауды қамтиды, бірақ ол толығымен субъективті емес. Позитивистік Харт теориясы бұл бағалаудың конвенциялық түрде объективті екенін көрсетеді, өйткені тану ережесі қателікті заңды жарамды деп танымайды. Либералдық теорияға, мысалы, Дворкинге сәйкес, бағалаудың нормативтігі құндылықтан гөрі ақылға негізделген.
The indeterminacy debate in legal theory can be summed up as follows: Can the law constrain the results reached by adjudicators in legal disputes? Some members of the critical legal studies movement — primarily legal academics in the United States — argued that the answer to this question is "no." Another way to state this position is to suggest that disputes cannot be resolved with clear answers, and thus there is at least some amount of uncertainty in legal reasoning and its application to disputes. A given body of legal doctrine is said to be "indeterminate" by demonstrating that every legal rule in that body of legal doctrine is opposed by a counterrule that can be used in a process of legal reasoning. The indeterminacy thesis emerged as a left reply to Ronald Dworkin's "right answer" thesis. In its strongest form it is an extreme version of legal realism. It argues that nothing is law until it has been promulgated by an official either a judge or the legislature. For example, a statute that says "No person may smoke in a hospital" does not mean that "John Doe may not smoke in a hospital"; the second statement is the law only if a legitimate authority declares so. This is because one cannot describe a legal statement as right or wrong without making a normative value judgment about what the law should be. In the 1990s the indeterminacy thesis came under heavy attack by liberal and conservative defenders of the rule of law, and the debate, though its mantle is in the process of being taken up by a new generation of scholars, has left the intellectual spotlight for the time being. The thesis can be criticised because the concept of legal mistake is recognised in a determinative theory of law. While such a mistake necessarily involves a normative judgment, it is not truly subjective. A positivist Hartian theory contends that this judgment is conventionally objective, because the rule of recognition fails to recognise the mistake as legally valid. According to a liberal theory such as Dworkin's, the normativity of the judgment is one of reason rather than of value.