Кіріспе

Сағат қоңырауларының әуені

Вестминстер квартерлері, Вестминстер сарайында қолданылуынан бастап, әрбір жарты сағатты белгілеу үшін төрт қоңырау жиынтығымен орындалатын әуен. Ол Вестминстер кезектері, Кембридж кезектері немесе Кембридж қоңыраулары деп те аталады, себебі оның шығу тегі Кембридж қаласындағы Ұлы Мария шіркеуі.

Қоңыраулардың сипаттамасы:

| Қоңырау | Биіктік | Салмақ | Диаметр |
|---|---|---|---|
| Бірінші | G4 | 1.1т | 1.1м |
| Екінші | F4 | 1.3т | 1.2м |
| Үшінші | E4 | 1.7т | 1.4м |
| Төртінші | B3 | 4.0т | 1.8м |

Кезектер бес түрлі өзгерістен тұрады, олар осы төрт қоңыраудың (G4, F4, E4, B3) дыбыстарын E мажор тоналығында үйлестіреді. Бұл бес ерекше комбинацияны құрайды:

G4, F4, E4, B3
E4, G4, F4, B3
E4, F4, G4, E4
G4, E4, F4, B3
B3, F4, G4, E4

Бес өзгерістің әрқайсысы үш шаршы нота (quarter note) және жарты нота (half note) ретінде орындалады және әрқашан 1, 2, 3, 4, 5 ретімен тізбектеледі. Бұл тізбек сағат сайын екі рет қолданылады:

Бірінші жарты сағат, 1-ші өзгеріс. Жарты сағат, 2-ші және 3-ші өзгерістер. Үшінші жарты сағат, 4-ші, 5-ші және 1-ші өзгерістер.
Толық сағат, 2-ші, 3-шы, 4-ші және 5-ші өзгерістер, содан кейін 12 түнгі немесе 12 күндізден кейін толық сағаттың санына сәйкес E3 тоналығындағы Ұлы қоңырау (Big Ben) соғылады. Қолданылған өзгерістердің саны өткен жарты сағаттардың санына сәйкес келеді. Бес өзгеріс екі рет қолданылатындықтан және бірдей ретпен, механизмды бағдарламалау үшін тек бес өзгеріс қажет, он өзгеріс емес, бұл оның күрделілігін азайтады. Үшінші жарты сағат пен толық сағат үшін төртінші қоңырау, B3, екі рет жылдам соғылады (4, 5, 1 және 2, 3, 4, 5 өзгерістері); екінші соққы үшін балғаның кері тартылуына уақыт жетпейді. Бұл мәселені шешу үшін төртінші қоңыраудың екі жағында екі балға орнатылған, бұл оны механизм үшін тиімді түрде бесінші қоңырауға айналдырады. Бірінші және үшінші жарты сағаттар доминантты B тонымен аяқталады, ал жарты және толық сағаттар тоникалық E тонымен аяқталады, бұл қоңыраулардың танымал болуына ықпал еткен әдемі музыкалық эффектіні тудырады. Келесі дыбыстар электронды MIDI файлдары ретінде қайта жазылған және нақты қоңыраулардың дыбыстарын толыққанды бейнелемейді. Big Ben дыбысының биіктігі қазіргі концерттік биіктіктегі E-ге қарағанда F-ке жақын. Нақты жазбаны жоғарыдағы бөлімде тыңдауға болады.

Бірінші жарты сағат:
Жарты сағат:
Үшінші жарты сағат:
Толық сағат (сағат 3-те мысал):

Тарих

Вестминстерлік кварталдар 1793 жылы Кембридждегі Университет шіркеуіндегі Ұлы Сент-Мэридегі жаңа сағат үшін жазылған. Оны кім жазғаны туралы нақты мәлімет жоқ: Жозеф Джоуеттке, азаматтық құқық профессорына, жұмыс тапсырылды, бірақ оған 1755 жылдан бері музыка профессоры болған Джон Рэндалл (1715–1799) немесе оның студенті Уильям Кроч (1775–1847) көмектескен болуы мүмкін. Бұл қоңырау дәстүрлі түрде, бірақ нақты дәлелі жоқ, Генделдің «Мессиясынан» «Мен Құтқарушым тірі екенін білемін» әнінің бесінші және алтыншы тақтарындағы төрт нотаның өзгертілген нұсқасы деп есептеледі. Мысалы, Харрисонның 16-шы жазбасында Стармердің (1907) еңбегіне сілтеме жасалғандықтан, Генделдің туған қаласы Галледегі «Қызыл мұнара» деп аталатын мұнараның қоңыраулары да осы үнді орындайды. 1851 жылы Эдмунд Беккет Денисон (әуесқой сағатшы және Кембридждегі Троица колледжінің түлегі, Ұлы Сент-Мэри қоңырауымен таныс) Вестминстер сарайындағы Биг Бен қоңырауы ілінген жаңа сағат үшін осы қоңырауды пайдаланды. Осылайша оның даңқы кеңінен тарады. Қазір бұл сағаттарды соғу үшін қолданылатын ең көп таралған қоңыраулардың бірі. Троица епископальдық шіркеуінің (Уильямспорт, Пенсильвания) шіркеу жазбаларына сәйкес, бұл қоңырау тізбегі Бостон, Массачусетс штатындағы E. Howard & Co. компаниясы жасаған мұнара сағатының механизміне енгізілген. Бұл сағат және қоңырау 1875 жылдың желтоқсан айында Троица шіркеуінің мұнарасына орнатылды. Ол Кембридж кварталдарын орындайтын АҚШ-тағы алғашқы мұнара сағаты болып табылады.

Басқа қолданыстар

Ральф Вон Уильямстың «Лондон симфониясы» шығармасы жұмыстың басында 2 және 3-ке, ал соңында сағаттың алғашқы үш ауысымына – 2, 3 және 4-ке ауысады. Жеңіл музыка композиторы Эрик Коутс бұл музыканы «Вестминстерге», медитацияға және 1933 жылғы «Лондон сюитасының» екінші бөлігіне енгізді. Роберт Фарнонның 1956 жылғы «Вестминстер вальсі» жеңіл оркестрлік шығармасы қоңыраулардың үнін пайдаланады. Ронни Хейзлхерсттің 1980–1984 жылдардағы «Иә, министр» сатирикалық телесериалы және 1986–1988 жылдардағы «Иә, премьер-министр» жалғасы, британ саясаткері мен оған номиналды түрде қызмет ететін мемлекеттік қызметкерлер арасындағы қарым-қатынас туралы, негізінен қоңырауларға негізделген (бірақ әрбір тоқсанның бірінші нотасы ұзаққа созылған, бұл шығу тегін анықтауды қиындатады). Сұхбатта Вестминстердің ықпалы туралы сұралғанда Хейзлхерст: «Солай. Бұл менің жасаған ең оңай нәрсем» деді. Француз композиторы және органшы Луи Виерне органға «Вестминстер карллоны» деп аталатын қоңырауларға негізделген шығарма жазды. U2 рок-тобының 1980 жылғы «11 O'Clock Tick Tock» әнінде үшінші тоқсанның дыбысы гитара гармоникасы ретінде қолданылады. Cheap Trick тобының «Clock Strikes Ten» әнінде 4 және 5-ші ауысымдарға негізделген гитара солосы бар. Акай Коэннің 2014 жылғы «Cider» әнінде үшінші тоқсанның дыбысы естіледі. Орталық Ява гамеланы үшін ладранг түрінде қоңырауларға негізделген композиция жазылды. Ол әр түрлі аталады: ladrang Wesminster, ladrang Wesmister, ladrang Wèsmèster және т.б. Портсмут қаласындағы футбол жанкүйерлерінің «Pompey» деп аталатын әні Вестминстер кварталдарының өзгеруі болып табылады. «Pompey» – Портсмут қаласының лақап аты, ал «Pompey Chimes» әні 1890 жылы салынған Портсмут гильдиясының жақын жердегі сағатынан пайда болды. «Янки стадионда» Нью-Йорк Янкилерінің ойыншысы гол соққан сайын қоңыраулар соғылады, бұл дәстүр олардың бұрынғы стадионында басталды («2 Unlimited» тобының «Workaholic» әні). Индонезиядағы теміржол станцияларында пойыздың келіп-кетуін білдіретін қоңыраулар соғылады. Пойыз келгеннен кейін, қоңыраулар ұшып кеткенге дейін үнемі қайталанады, бұл 15 минутқа дейін созылуы мүмкін. Жапония мен Тайваньдағы көптеген мектептер сабақтың басталуын және аяқталуын хабарлау үшін қоңырау шалады. «Now Hear This» (1963) Warner Bros. мультфильмінің соңында Вестминстер кварталдарының алғашқы төрт нотасы абстрактілі «WB» әріптерінің төрт элементін қосады, содан кейін «A Warner Bros. CartOOn» деген жазу пайда болады, Биг Беннің қоңырауы естіледі, содан кейін «Cartoon» сөзіндегі OO әріптері бөлініп, велосипедтің дауысы үш рет естіледі. Биг Бен қоңырауды тағы бір рет соғады, ал жазу экранда толыққан соң сурет аяқталады. Бұл қоңырау «Five Nights at Freddy's» ойындарының бірнеше жеңіс экранында, атап айтқанда 1, 2, 3 және Ultimate Custom Night ойындарында естіледі. Nintendo 64 үшін «Pokémon Stadium 2» ойынындағы «Академия шайқасы» тақырыбы жарты сағаттық ауысымнан басталады. Мыңжылдық жаңа жылға арналған сағаттың жазбасы 1999 жылы London Records компаниясымен «Millennium Chimes» деп шығарылды, ал суретші Биг Бен деп көрсетілді. Бұл жазба 2000 жылдың 8 қаңтарына дейінгі аптада (31 желтоқсан 1999 жылға дейінгі сатып алулар ескерілді) 53-орынды иеленді.