Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ай геологиялық кезеңі
Lunar geologic period
Ай геологиялық уақыт шкаласындағы Коперник кезеңі шамамен 1,1 миллиард жыл бұрыннан қазіргі күнге дейін созылады. Коперник кезеңінің бастамасы жарқын, оптикалық жағынан толық жетілмеген сәуле жүйелеріне ие болған соққы кратерлерімен белгіленеді. Коперник кратері – сәулелі кратерлердің айқын мысалы, бірақ ол Коперник кезеңінің бастамасын көрсетпейді. Коперник кезеңіне жататын шөгінділер көбінесе кратерден шыққан материалдармен (эжекта) ұсынылады, алайда кішкентай лава базальты Коперник кратері Лихтенбергтің бір бөлігін жауып (демек, одан жас) және сондықтан бұл базальт Коперник кезеңі ретінде картаға түсірілген.
The Copernican Period in the lunar geologic timescale runs from approximately 1.1 billion years ago to the present day. The base of the Copernican period is defined by impact craters that possess bright optically immature ray systems. The crater Copernicus is a prominent example of rayed crater, but it does not mark the base of the Copernican period. Copernican age deposits are mostly represented by crater ejecta, but a small area of mare basalt has covered part of (and is thus younger than) some of the rays of the Copernican crater Lichtenberg, and therefore the basalt is mapped as Copernican age.
Анықтама
Коперник кезеңінің негізі, Ай бетіндегі жаңа қазылған материалдардың көбінесе "жарық" болатыны және ғарыштық әсерге ұшырау процестері нәтижесінде уақыт өте келе қараңғыланатыны туралы түсінікке негізделген. Практикалық тұрғыдан алғанда, бұл кезең бастапқыда соққылық кратерлер жарқын сәуле жүйелерін "жойған" кез ретінде анықталған. Дегенмен, бұл анықтама соңғы уақытта сынға ұшырады, себебі кейбір кратерлердің сәулелері ғарыштық әсерге ұшырау деңгейіне байланысты емес, құрамына байланысты жарық болып қалады. Атап айтқанда, егер биік жазықта пайда болған кратерден (жарық анортозиттен тұрады) шыққан материал төмен альбедолы теңізге түсетін болса, ол ғарыштық әсерге ұшырағаннан кейін де жарық күйінде қалады.
The base of the Copernican period is defined based on the recognition that freshly excavated materials on the lunar surface are generally "bright" and that they become darker over time as a result of space weathering processes. Operationally, this period was originally defined as the time at which impact craters "lost" their bright ray systems. This definition, however, has recently been subjected to some criticism as some crater rays are bright for compositional reasons that are unrelated to the amount of space weathering they have incurred. In particular, if the ejecta from a crater formed in the highlands (which is composed of bright anorthositic materials) is deposited on the low albedo mare, it will remain bright even after being space weathered.
Мысалдар
Коперник өзінен басқа, Коперник кратерлерінің көптеген мысалдары бар. Жақын бетіндегі ірі мысалдарға Тихо, Аристилл, Автолик, Стевин, Кеплер, Теофил, Таронтий, Евдокс, Бюрг, Рёмер, Харпал, Карпентер, Филолай, Анаксагор, Глушко, Хайн, Зуккиус және Рутерфурд жатады. Алқы бетіндегі мысалдарға Ом, Джексон, Кинг, Нехо, Джордано Бруно, О’Дей, Крукс, Робертсон, Вавилов және Шаронов жатады. Аполлон ғарышкерлері барған көптеген кратерлер Коперник кезеңіне жатады. Олардың ішінде Аполлон 16 миссиясының Солтүстік және Оңтүстік сәулелері бар, олардың жасы ғарыш сәулелерінің әсерінен шамамен 50 миллион және 2 миллион жыл деп есептелді.
Other than Copernicus itself, there are many examples of Copernican craters. Large examples on the near side include Tycho, Aristillus, Autolycus, Stevinus, Kepler, Theophilus, Taruntius, Eudoxus, Bürg, Römer, Harpalus, Carpenter, Philolaus, Anaxagoras, Glushko, Hayn, Zucchius, and Rutherfurd. Examples on the far side include Ohm, Jackson, King, Necho, Giordano Bruno, O'Day, Crookes, Robertson, Vavilov, and Sharonov. Many craters visited by the Apollo astronauts were of Copernican age. These include North Ray and South Ray on Apollo 16, which were dated by cosmic ray exposure to approximately 50 million and 2 million years age, respectively.
Жердің геологиялық уақыт шкаласымен байланысы
Жердегі осыған сай келетін кезеңдер – Протерозой эонының неопротерозой дәуірі және Фанерозой эонының толыққанды мерзімі. Демек, Жерде жануарлар өмірі гүлденгенде, Айдың геологиялық активтігі аяқталуға бет түсті.
Its Earth equivalents are the Neoproterozoic era of the Proterozoic eon and the whole of the Phanerozoic eon. So, while animal life bloomed on Earth, the Moon's geologic activity was coming to an end.