Аттың немесе тақтың иесін анықтау үшін реттік сандардың қолданылуы

Кіріспе

Бір лауазымда болған, бірдей атқа ие адамдарды ажырату үшін реттік нөмірлер қолданылады. Регналдық нөмірлер – бір лауазымда болған, бірдей атқа ие адамдарды ажырату үшін қолданылатын реттік нөмірлер. Ең маңыздысы, олар монархтарды ажырату үшін пайдаланылады. Ординал – бір аумақта бірдей патшалық есіммен билік еткен бірнеше патшалардың, патшайымдардың немесе ханзадалардың арасын ажырату үшін монархтың патшалық есімінен кейін қойылған сан. Монархияның басталуынан немесе мемлекеттік мұрагерлік желісінің басталуынан санауды бастау қалыпты жағдай. Мысалы, Болгарияның Борис III және оның ұлы Симеон II-ге регналдық нөмірлер берілді, себебі Бірінші және Екінші Болгария империясының ортағасырлық билеушілері де есепке алынды, бірақ бұл династияның тарихы тек 1878 жылға дейін жетеді және бұрынғы болгар мемлекеттерінің монархтарымен тек қана алыс байланыста болады. Ал Англия патшалары, Ұлыбритания және Біріккен Корольдік патшалары Нормандық жаулаудан бастап саналады. Сондықтан Англияның Генрих III-нің ұлы Эдуард I деп аталады, тіпті Жеңіске дейін Эдуард есімді үш ағылшын монархы болған (олар эпитеттермен ерекшеленді). Кейде аңызға толы немесе ойдан шығарылған тұлғалар да кіреді. Мысалы, швед патшалары Эрик XIV (1560–68 жылдары билік еткен) және Карл IX (1604–11 жылдары билік еткен) Иоганн Магнустың 1544 жылғы қиялға толы тарихына сүйене отырып ординалдарды алды, ол кейінірек тарихшылар мойындағандардан бұрын әр есіммен алты патшаны ойлап тапқан. Швед монархтарының тізімі, француз гравері жасаған (1673–1721) және 1719 жылы Парижде жарияланған швед тәжінің иеліктерінің картасында көрсетілген, Канут I-ден басталады және Эрик XIV пен Карл IX-ты Эрик IV және Карл II ретінде көрсетеді; тізімде өзінің дәстүрлі реттік нөмірін сақтап қалған жалғыз Карл – Карл XII. Сонымен қатар, Эфиопия императоры Менелик II өзінің регналдық нөмірін өзінің мифтік ата-бабасына және елінің алғашқы билеушісіне (библиялық Сүлеймен патшаның ұлы деп есептеледі) сілтеме жасап, Сүлеймен әулетіне өзінің заңдылығын көрсету үшін таңдады.

Ordinal numbers used to distinguish among persons with the same name who held the same office

Regnal numbers are ordinal numbers used to distinguish among persons with the same name who held the same office. Most importantly, they are used to distinguish monarchs. An ordinal is the number placed after a monarch's regnal name to differentiate between a number of kings, queens or princes reigning the same territory with the same regnal name. It is common to start counting either since the beginning of the monarchy, or since the beginning of a particular line of state succession. For example, Boris III of Bulgaria and his son Simeon II were given their regnal numbers because the medieval rulers of the First and Second Bulgarian Empire were counted as well, although the recent dynasty dates only back to 1878 and is only distantly related to the monarchs of previous Bulgarian states. On the other hand, the kings of England and kings of Great Britain and the United Kingdom are counted starting with the Norman Conquest. That is why the son of Henry III of England is called Edward I, even though there were three English monarchs named Edward before the Conquest (they were distinguished by epithets instead). Sometimes legendary or fictional persons are included. For example, the Swedish kings Eric XIV (reigned 1560–68) and Charles IX (1604–11) took ordinals based on a fanciful 1544 history by Johannes Magnus, which invented six kings of each name before those accepted by later historians. A list of Swedish monarchs, represented on the map of the Estates of the Swedish Crown, produced by French engraver fr (1673–1721) and published in Paris in 1719, starts with Canute I and shows Eric XIV and Charles IX as Eric IV and Charles II respectively; the only Charles holding his traditional ordinal in the list is Charles XII. Also, in the case of Emperor Menelik II of Ethiopia, he chose his regnal number with reference to a mythical ancestor and first sovereign of his country (a supposed son of biblical King Solomon) to underline his legitimacy into the so called Solomonic dynasty.

Қос есімдер

Монархтардың есімдерінің саны әртүрлі болуы мүмкін. Швеция монархтарында реттік сан тек бірінші есімді анықтайды; мысалы, Густав VI Адольф, "Густав Адольф" деп танымал болғанмен, алтыншы Густав/Густав, бірақ үшінші Густав Адольф еді. Керісінше, Пруссия Корольдігі Фридрих I, Фридрих Вильгельм I, Фридрих II және Фридрих Вильгельм II басқарды, содан кейін Вильгельм I билікке келді. Сол сияқты, Папа Иоанн Павел I алдыңғы Папалар Иоанн XXIII және Павел VI-ны құрметтеу үшін екі есімді таңдады, ал одан кейін Иоанн Павел II таққа отырды.

Патшалық құрмаған патшалықтардың ординалдары

Кез келген жағдайда, әдетте тек монархтарды немесе әулет басшыларын санап, династияның соңына дейін тізбектеп нөмірлеу қабылданған. Бұл ережеден ерекше жағдай – неміс Реусс үйі. Осы әулеттің ерекшелігі – соңғы сегіз ғасыр бойындағы әрбір ер адамның аты Генрих болып келген, және олардың барлығы, әулет басшысы болсын, болмасын, нөмірленген. 1927 жылы тармақ тоқтағанға дейін үлкен тармақтың мүшелері туған тәртібімен нөмірленсе, кіші тармақтың мүшелері ғасырлардың басталуымен және аяқталуымен сәйкес келетін тізбектермен нөмірленді (және қазір де солай). Сондықтан Реусс әулетінің қазіргі басшысы (2012 жылдан бері) Генрих XIV, ал оның қайтыс болған әкесі Генрих IV, ал ұлдары Генрих XXIX және Генрих V деп аталады.

Сирек болғанымен, кейбір неміс князьдық әулеттері әулет басшысы болсын, болмасын, барлық ер адамдарды нөмірлейді. Мысалы, Ханс Генрих XV фон Хохбергтің алдында Плесс князі Ханс Генрих XI, ал одан кейін Ханс Генрих XVII болды; XII, XIII, XIV және XVI реттік нөмірлерді Плесс князі болмаған Хохбергтер алды. Осыған ұқсас, Реусс әулетінде барлық ер адамдар Генрих атымен нөмірленді, ал кейбіреулері Реусс Гера немесе Реусс Грейц княздары болды. Бұрынғы биліктен қуылған әулеттердің мұрагерлері мен билеушілеріне көбінесе, билік құрмаған мұрагерлердің бұрын билік еткендей есептеліп, тәждік нөмірлер беріледі. Мысалы, Францияның Людовик XVIII патшасы Людовик XVII патша болған, бірақ ол билік құрмаған; оның мұрагерлігі Бірінші Француз Республикасы кезінде болды. Осыған ұқсас жағдай – Наполеон III, оның тәждік нөмірі Наполеон II билік еткенін білдіреді. Людовик XVIII өзінің билік жылдарын Людовик XVII-нің өлімінен бастап санады, ал Наполеон III мұндай іс-әрекет жасаған жоқ.

Тарих

Орта ғасырдан кейінгі Батыс Еуропаның барлық монархтары мен папалары дерлік ординалдарды қолданған. Ординалдар сондай-ақ, алдыңғы монархтарға ретроспективті түрде көптеген анықтамалық еңбектерде қолданылады, кем дегенде оларды басқа жүйелі құралдармен бір-бірінен ажырату оңай емес жағдайларда. Бірнеше жағдайда династияның әртүрлі «жартылай патшалық» мүшелері де нөмірленеді, олардың жекелігін анықтамалық жұмыстарда жеңілдету үшін – мысалы, корегенттер, тәж мұрагерлері, мұрагерлік құқығын беруші жұбайлар, премьер-министрлер және монархтардың орынбасарлары. Орта ғасырдан кейінгі алғашқы ғасырларда бұл қолданым кейде сирек болды, бірақ 18-ғасырда қалыптасты. Соңғы екі ғасыр ішінде ресми ординалы жоқ еуропалық монархтар сирек кездесті. Жалпы алғанда, ортағасырлық еуропалық монархтар өздерінің заманында ординалдарды қолданбаған, ал қолданғандар сирек кездесетін, тіпті оларды пайдалану да аз болған. 13-ғасырдан бұрынғы монархтар үшін ординалдар – тарихи дұрыс емес, сондай-ақ кейінгі ортағасырлық монархтардың көпшілігі үшін де ординалдар қолданылмаған. Дегенмен, олар жиі қолданылады, өйткені олар бірдей есімді әртүрлі тарихи монархтарды ажыратудың практикалық тәсілі. Папалар өздерінің билік ету мерзімі үшін ресми ординалдарды қабылдаған алғашқылар болған көрінеді, бірақ бұл орта ғасырлардың соңғы ғасырларында ғана болды. Папалар Иоанн XV–XIX және Папа Стефан II–IX-тың нөмірлерін қайта санаудан 11-ғасырдағы папалар әлі күнге дейін белгіленген ретті қолданбағаны анық. Иоанн XXI-нің ресми, өзін-өзі растаған нөмірлеуі, ең кеш дегенде, 13-ғасырдан бастап папалар өздерінің ресми ретін қабылдады. Император Фридрих II, Неаполь патшасы Карл II және Польша патшасы Премисла II өздерінің билік ету кезінде кейде ординалдарды қолданған көрінеді, ал олардың замандастарының көпшілігі қолданған жоқ. 14-ғасырда император Карл IV кейде осы санды қолданған. Сицилия королі Фредерик III-нің ординалдық атауын қолдану да осы уақытқа сәйкес келеді. Сен-Денис аббаттығының патшалық хроникашылары француз патшаларына қатысты ординалдарды XIII ғасырдың басында-ақ қолданған, ал бұл практика XIV ғасырдың аяғында патшалар мен дворяндар арасында кең тараған. Британдық дәстүр бойынша монархтарды тұрақты түрде және кең таралған түрде нөмірлеу Генрих VIII және Мэри I-ге жатады; дегенмен, кем дегенде Эдуард III-нің тұсында кейде қолданылған. Папалық биліктің ұзақ тарихы кейбір жағдайларда қиындықтарға әкеліп соқты. Мысалы, Стефан инсульттан қайтыс болғанға дейін үш күн ғана папа болды, ал ешқашан шіркеу қызметіне бекітілмеген. Тізімді құрастырушылардың бәрі оны папа деп санамайды (Стефан II ретінде), сондықтан Стефан есімін таңдаған кейінгі папалар туралы түсініспеушіліктер туындады. Кейінгі Стивендер кейде жақшалар арқылы нөмірленеді, мысалы, оның тікелей мұрагері (атымен) Стивен (II) III немесе Стивен III (II) деп белгіленеді. Шіркеу Стефан II-ді 1960 жылға дейін папа деп санайтын, бірақ 1961 жылы ол папалар тізімінен алынып тасталды. «Жохан» патшалық атын алған папаларды нөмірлеу тарихы одан да күрделі, өйткені папалар осы есімді (әдеттегі есім, елшіге құрмет көрсету үшін жиі таңдалады), жаман жазбалар және саяси шатасу; басқа да нәтижелер арасында «Жохан XX» патшалық аты барлық есептерде мүлдем өткізіледі.

Almost all West European monarchs and popes after medieval times have used ordinals. Ordinals are also retrospectively applied to earlier monarchs in most works of reference, at least as far as they are not easy to distinguish from each other by any other systematical means. In several cases, various sorts of "semi regnal" members of dynasties are also numeraled, to facilitate their individuality in works of reference – in cases such as co regents, crown princes, succession conveying consorts, prime ministers and deputy monarchs. In the first centuries after the Middle Ages, the use was sometimes sporadic, but became established by the 18th century. In the past couple of centuries, European monarchs without an official ordinal have been rarities. As a rule of thumb, medieval European monarchs did not use ordinals at their own time, and those who used were rarities and even their use was sporadic. Ordinals for monarchs before the 13th century are anachronisms, as are also ordinals for almost all later medieval monarchs. Still, they are often used, because they are a practical way of distinguishing between different historical monarchs who had the same name. Popes were apparently the first to assume official ordinals for their reigns, although this occurred only in the last centuries of the Middle Ages. It is clear, from renumberings of Popes John XV–XIX and Popes Stephen II–IX, that as of the 11th century the popes did not yet use established ordinals. The official, self confirmed numbering of John XXI means that at latest from the 13th century the popes did take official ordinals in their accession. Emperor Frederick II, King Charles II of Naples and King Premislas II of Poland evidently used ordinals sometimes during their reign, whereas most of their contemporary monarchs did not. In the 14th century, Emperor Charles IV sometimes used that ordinal. Presumably, use of the ordinal of king Frederick III of Sicily also is contemporaneous. The royal chroniclers of the Abbey of Saint Denis were using ordinals to refer to the French kings as early as the thirteenth century with the practise entering common usage among royalty and the nobility by the late fourteenth century. The British tradition of consistently and prevalently numbering monarchs dates back to Henry VIII and Mary I; however, sporadic use occurred at least as early as the reign of Edward III. The long history of the papacy has led to difficulties in some cases. For example, Stephen was only pope for three days before dying of apoplexy, and was never consecrated. Because not all list makers count him as having been pope (as Stephen II), there has been some confusion in regard to later popes who chose the name Stephen. Later Stephens are sometimes numbered with parentheses, e. g., his immediate successor (in name) is denoted either Stephen (II) III or Stephen III (II). The church did consider Stephen II a pope until 1960, when he was removed from the list of popes in 1961. The history of the numbering of popes taking the regnal name "John" is even more convoluted, owing to the long history of popes taking the name (a common name, chosen frequently to honour the Apostle), bad record keeping, and political confusion; among other results, the regnal name "John XX" is completely skipped under all reckonings.

Жеке одақтар

Жеке одақтар жағдайында кейбір монархтардың бірнеше реттік саны болды, себебі олар әртүрлі мемлекеттерінде әртүрлі реттік сандарға ие болды. Мысалы, Швецияның Карл XV патшасы Норвегияның да патшасы болған, бірақ Норвегияда ол Карл IV деген атпен белгілі болды. Швед-норвегиялық одақ 1814–1905 жылдары қолданыста болды, және екі мемлекетте де бұрын Карл есімді патшалар болған, бірақ Швецияда осы есіммен көбірек патшалар болды. Егер бір мемлекет екіншісінен тәуелсіздік алса, бірақ сол монархты сақтап қалса, монарх көбінесе ескі мемлекетте қолданылған реттік санды сақтайды. Сондықтан, Данияның Кристиан X патшасы 1918 жылы Исландия Даниямен жеке одақта тәуелсіз мемлекет болғанда Исландияның Кристиан X патшасы аталды. Бұл Комонвелт мемлекеттеріне де қатысты, онда монарх британдық монархтар тізімінен (төменде қараңыз) патшалық реттік санын сақтайды.

Оригиналдар және Британдық 1707 жылғы Одақ актілері

1603 жылдан бастап Англия мен Шотландия бір монархы бөлісіп, бірақ заңды жағынан бөлек мемлекеттер болып қала берді, олардың монархтары әрқайсысы жеке-жеке нөмірленді. Жеке одасты бастаған король – Шотландияның Джеймс VI, ол сонымен қатар Англияның Джеймс I болды, және оның аты көбінесе (әсіресе Шотландияда) Джеймс VI және I деп жазылады. Оның немересі Джеймс VII және II. Мэри II-нің тізбек нөмірі, сәйкестік ретінде, Англияның Мэри I және Шотландияның Мэри I есімді алдыңғы екі монархымен байланысты; оның бірдей билік құқығына ие болған күйеуі Уильям III және II (осы жерде ағылшын нөмірі алға шығады). Шарль I мен Шарль II есімдері 1603 жылға дейін ешқайсысының да тарихында қолданылмаған.

Қазіргі жағдай

Мәселе Елизавета II патшалыққа көтерілгеннен кейін қайтадан туындады, себебі Шотландияда бұрын Елизавета атымен патшайым болған емес, осы атпен бұрынғы патшайым тек Англия патшасы болған. Шотландияда корольдық шифр EIIR-ді пайдалануға наразылық білдіріліп, одан әрі күшейді, нәтижесінде бірнеше зорлық оқиғалары болды, соның ішінде 1952 жылдың соңында Лейтте Шотландиядағы алғашқы жаңа EIIR пошта жәшігінің бірі қиратылды. Осыдан бастап Шотландиядағы барлық мемлекеттік және Корольдік мүліктерінде, сондай-ақ көше жиһаздарында қолданылатын шифр әріптерден тұрмайды, тек Шотландияның Құрметтерінен Шотландия Коронасы бейнеленген. Шотландиядағы «Елизавета II» аталымын жоққа шығаруға бағытталған MacCormick v Lord Advocate сот ісі 1953 жылы монархтардың нөмірленуі патшалық құқықтың бір бөлігі екендігі және талапкерлердің Таққа шағымдануға құқығы жоқ деген негізде шешілді. Бұл қолданысты ұтымды ету үшін сол кездегі премьер-министр Уинстон Черчилль болашақта ағылшын және шотланд тізбектеріндегі екі санның үлкені әрқашан қолданылуы керек екенін ұсынды. Бұл 1707 жылғы Одақ туралы заңнан бастап де-факто қағида ретінде сақталды; заң қабылданғаннан бері өткен он үш монархтың тоғызының есімдері бұрын Англияда немесе Шотландияда қолданылмаған (Анна, алты Жорж және Виктория) немесе 1603 жылғы Тақтар одағынан кейін ғана қолданылған (үш Чарльз), бұл мәселенің туындауына жол бермеді, ал қалған төрт монархтың есімдері үшін ағылшын тіліндегі нөмірлер үнемі жоғарырақ болды және қолданылды (Уильям, екі Эдвард және Елизавета). Черчилль қағидасы бойынша, егер болашақ британ монархы Александр есімін қабылдаса, тіпті Англияда осы атпен король болмаған болса да, ол Александр IV болар еді, себебі Шотландияда үш Александр патшайым болған (1107–1124, 1214–1249 және 1249–1286 жылдары билеген).

Ирландия

Ирландияның Лордтығы (1171–1542) және Ирландия Корольдігі (1542–1800) Англия Корольдігіне бағынышты болғандықтан, ағылшын тіліндегі реттік сандар 1800 жылғы Одақ актілеріне дейін Ирландияда қолданылып келді. Англияның III Уильям және Ұлыбританияның IV Уильям Ирландияның бір бөлігін билемегеніне қарамастан, Ирландияда «III Уильям» және «IV Уильям» деп аталды. Сол сияқты, Генрих патшаларының барлығы Англиядағыдай II–VIII деп нөмірленеді, бірақ Англияның I Генрих Ирландияның ешбір бөлігін басқармаған. Англияның I Елизавета Ирландияның патшалық жылдарындағы заңдық сілтемелерде «Елизавета» деп аталады, себебі Ирландия II Елизавета патша болғанға дейін республика болып үлгерді.

"Бірінші"

Кейбір монархияларда, егер сол есімді тек бір ғана иеленуші болған болса, онда тізімдік санды (ординалды) қолданбау қалыпты жағдай. Мысалы, егер Виктория II болмаса, Виктория I деп атамайды. Бұл дәстүр Ұлыбританияда, Бельгияда, Люксембургте, Норвегияда және Нидерландыда қолданылады. Бұл сондай-ақ бұрынғы неміс монархияларының көпшілігінде және Венгрияда да қолданылған. Швецияда бұл тәжірибе тұрақсыз, себебі Зигмунд пен Адольф Фредерик есімдеріне тізімдік сандар берілмейді, ал Фредерик I есіміне жиі беріледі. Басқа монархиялар монархтарға тізімдік сандарды тағайындайды, тіпті олар сол есімнің жалғыз өкілі болса да. Бұл салыстырмалы түрде жаңа ойлап табу, және Францияның Франциск I-і «FRANCISCVS I DE. GR. FRANCORV. REX.» деген жазуы бар сынама (күміс монета) шығарған кезде алғаш рет пайда болды. Қазіргі уақытта Испания мен Монакода (кем дегенде, Альберт I князь үшін, себебі 150 жыл бұрын билік еткен Луиза Ипполит принцесса тізімдік санды қолданбаған сияқты) бұл қалыпты практика. Бұл сондай-ақ Бразилияда, Грецияда, Италияда, Мексикада, Черногорияда, Португалияда қолданылды (онда Жозеф, Луи және Карл патшалары әдетте «Жозеф I», «Луи I» және «Карл I» деп аталады, бірақ Жозеф II, Луи II немесе Карл II болған емес, алайда Денис, Эдвард, Себастьян және Генрих патшалары әдетте тізімдік сансыз аталады). Испания королі Хуан Карлос I-нің тізімдік саны испан және ағылшын тілдерінде қолданылады, бірақ кейде ол ағылшын тілінде жай ғана Испания королі Хуан Карлос деп аталады. Ресейде «Бірінші» тізімдік санын қолдану Павел I-ден басталды. Одан бұрын, Анна мен Елизавета патшайымдарға «I» тізімдік саны берілмеген. Эфиопияда император Хайле Селассие «I» тізімдік санын (qädamawi) қолданды, бірақ бұрынғы эфиопиялық монархтар оны қолданбаған, және олар сол есімді мұрагерлері болмаған жағдайда «бірінші» деп аталмайды. Католик папасы Иоанн Павел I тұсында «I» саны қолданылды, бірақ белгілі бір атпен билік еткен алғашқы папалар «бірінші» деп аталмайды (мысалы, апостол Петір; оның тікелей ізбасары, папа Линус, сондай-ақ папа Анаклет, тізімдік сансыз аталады). Қазіргі папа Франциск тізімдік санды қолданудан бас тартты, бірақ оның православиелік әріптесі, Константинополь патриархы Бартоломей I, және Армян апостол шіркеуінің католикосы Арам I оны қолданады. Австрияда Франциск, Фердинанд, Франциск Иосиф және Карл императорлары өздерін «бірінші» деп атады, бірақ олар Австрияның сол аттармен жалғыз императорлары болды. Осы есімдердің үшеуі бұрын Австрияның архигерцогтарының есімдері болған (Австрия архигерцогтығы Киелі Рим империясы мен Австрия империясының құрамындағы мемлекет), сондықтан осы императорлардың үшеуі Франциск II, Фердинанд V және Карл IV архигерцогтар ретінде танылады. Франциск Иосиф - бұл есімді алғашқы австриялық архигерцог. «Бірінші» тізімдік санын қолдану Франциядағы Наполеон I; Гаитидегі Дессалин, Кристоф және Солук; Мексикадағы Итурбиде; Албаниядағы Зог; Орталық Африка империясындағы Бокасса; Андоррадағы Скоссиреф; Корсикадағы Теодор; Сан-Францискодағы «Император» Нортон сияқты өзін-өзі жариялаған уақытша «патшалар» немесе «императорлар» үшін де кең таралған. Бұл жағдайда олар өздері енгізген немесе енгізуге тырысқан режимді өзгертуді көрсетуге тырысты.

In some monarchies it is customary not to use an ordinal when there has been only one holder of that name. For example, Queen Victoria will not be called Victoria I unless there is a Victoria II. This tradition is applied in the United Kingdom, Belgium, Luxembourg, Norway and the Netherlands. It was also applied in most of the former German monarchies and in Hungary. In Sweden, the practice is not consistent, as Sigismund and Adolf Frederick never have ordinals, whereas Frederick I often does. Other monarchies assign ordinals to monarchs even if they are the only ones of their name. This is a more recent invention and appears to have been done for the first time when Francis I of France issued testoons (silver coins) bearing the legend FRANCISCVS I DE. GR. FRANCORV. REX. This currently is the regular practice in Spain and Monaco (at least for Prince Albert I, as Princess Louise Hippolyte, who reigned 150 years earlier, does not appear to have used an ordinal). It was also applied in Brazil, Greece, Italy, Mexico, Montenegro, Portugal (where Kings Joseph, Louis and Charles are usually referred to as "Joseph I", "Louis I" and "Charles I" although there has not yet been any Joseph II, Louis II or Charles II, but Kings Denis, Edward, Sebastian and Henry are usually referred without the ordinal). The ordinal for King Juan Carlos I of Spain is used in both Spanish and English, but he is sometimes simply called King Juan Carlos of Spain in English. In Russia, use of "The First" ordinal started with Paul I of Russia. Before him, neither Anna of Russia nor Elizabeth of Russia had the "I" ordinal. In Ethiopia, Emperor Haile Selassie used the "I" ordinal (, qädamawi) although previous Ethiopian monarchs had not used it, and they are not referred as "the first" unless there were successors of the same name. The Catholic papacy used the ordinal I under Pope John Paul I, but early popes who are the only ones to have reigned under a certain name are not referred to as "the first" (for instance, Peter the Apostle; his immediate successor, Pope Linus, as well as Pope Anacletus, are referred to without an ordinal). The current Pope Francis has declined the use of an ordinal, but on the other hand, his Orthodox counterpart, Patriarch Bartholomew I of Constantinople, uses one, as does Aram I, the catholicos of the Armenian Apostolic Church. In Austria, Emperors Francis, Ferdinand, Francis Joseph and Charles all styled themselves as "the first" although all the only Emperors of Austria with those names. Three of those names were previously the names of Austrian Archdukes (the Archduchy of Austria was a state within the Holy Roman and the Austrian Empires), which makes three of these emperors Francis II, Ferdinand V, and Charles IV in their capacity as Archdukes. Francis Joseph was the first Austrian Archduke of that name. The use of "The First" ordinal is also common to self proclaimed ephemeral "kings" or "emperors", such as Napoleon I in France; Dessalines, Christophe and Soulouque in Haiti; Iturbide in Mexico; Zog in Albania; Bokassa in the Central African Empire; Skossyreff in Andorra; Theodore in Corsica; and "Emperor" Norton in San Francisco. In those cases, they wanted to emphasize the change of regime they introduced or attempted to introduce.

Үміткерлер

Француз монархистерінің дәстүрі бойынша, олар ешқашан таққа отырмаған үміткерлерін де санауды жалғастырады. Сондықтан, Францияның королі болған "Генри" есімді тек төрт адам болса да, қайтыс болған Париж графының жақтаушысы оны Генри VII деп атаған болар еді. Бір-бірімен тікелей байланысы жоқ реттік сандар, таққа отырмаған монархтардың династиялық құқықтарын көрсетуі мүмкін. Мысалы, Франция революциясы кезінде Людовик XVI-ның өлімінен кейін, легитимистер оның орнын оның кішкентай ұлы басып алғанын, оны Людовик XVII деп атағанын жазады. Бала бірнеше жылдан кейін түрмеде қайтыс болды және ешқашан билік құрмады, бірақ Бурбон монархиясы қайта орнатылғанда, француз тағына отырған оның інісі өзінің әулетінің құқықтарын мойындау үшін Людовик XVIII деген атты алды. Сол сияқты, Наполеон I-нің режимі құлағаннан кейін, ол төрт жасар ұлының пайдасына тақтан бас тарды, оны Наполеон II деп жариялады. Жас император Наполеонның еуропалық қарсыластары тарапынан бірнеше аптадан кейін тақтан түсірілді және халықаралық жағынан мойындалмады; бірақ оның туысы Луи Наполеон Бонапарт 1852 жылы өзін император деп жариялағанда, өзін Францияның Наполеоны III деп атады, бұл оның ізашарына деген құрметтің белгісі болды.

Якобиттер қолданысы

Ұлы революциядан кейін, тақтан шеттетілген Джеймс VII мен II-нің ұрпақтары таққа талап етуші болып, өздерін Джеймс VIII мен III, Карл III және Генрих IX мен I деп жариялады. Олар Шотландия және Англия үшін жеке-жеке нөмірленді, себебі 1707 жылы екі корольдікті біріктірген Одақ актілерін жарамды деп мойындамады. Джеймс VII-нің соңғы заңды ұрпағы 1807 жылы қайтыс болды, ал таққа талап ету құқығы оның қарындасы Орлеан герцогинясы Генриеттаның ұрпақтарына көшті. Олардың ешқайсысы таққа белсенді түрде таласпағанмен, олардың қолдаушылары оларға "болуға тиіс" патшалық нөмірлерін берді; мысалы, 1919 жылдан 1955 жылға дейін Англия және Шотландия үшін сәйкесінше нөмірленген "Роберт I & IV" таққа талап ету құқығын иеленді. Бұл дәстүр қазіргі уақытта француз және британ (якобиттер) этностарынан басқа ешқандай этностарда қолданылмайды, бұл оларға тән ерекшелік, басқа елдердің монархистері көбінесе қолдайтын талапкерлері үшін патшалық нөмірлерді пайдаланбайды.

Корольдік жұбай

Биліктегі монархтар ординалдарды қолданса да, патшайымдар үшін ординалдар қолданылмайды. Сондықтан король Георг V өзін Ұлыбританиядағы басқа Георг атындағы корольдерден ажырату үшін ординал қолданған, ал оның әйелі, королева Мэридің ординалы болған жоқ. Патшайымдардың ординалының болмауы тарихты жазуды қиындатады, себебі бірдей есімді патшайымдардың саны уақыт өте келе көбейеді және оларды бір-бірінен ажырату мүмкін болмайды. Осы себепті патшайымдардың есімдерін тарих кітаптарында және энциклопедияларда кейде олардың некеге дейінгі фамилияларымен немесе, егер олар патшалық немесе тәуелсіз ақсүйектерден шыққан болса, әулетінің немесе елдің атымен жазады. Мысалы, Англияның Генрих VIII-нің бесінші әйелі Кэтрин Говард (ақсүйек, бірақ тәуелсіз текті емес) өзінің бойжеткен кезіндегі фамилиясымен белгілі, ал Георг V-нің әйелі (Вюртемберг герцогтарының тәуелсіз әулетінің ұрпағы) көбінесе Тектің Мэри (әкесінің лауазымымен байланысты) деп аталады, ал Эдуард VII-нің әйелі (Дания королінің қызы) Данияның Александрасы деп белгілі.