Кіріспе

Американың негізін қалаушы әкесі және саясаткер (1760–1824)
алғашқы американ саясаткері

Джонатан Дейтон (16 қазан 1760 – 9 қазан 1824) – Американың негізін қалаушы әкесі және Нью-Джерси штатының саясаткері. 26 жасында ол АҚШ Конституциясына қол қойған ең жас адам болды. 1791 жылы АҚШ Өкілдер палатасына сайланды, ал кейін 1795 жылдан 1799 жылға дейін үшінші спикер болып қызмет етті. 1799 жылы АҚШ Сенатына сайланғаннан кейін палатадан кетіп, онда бір мерзім қызмет етті. Дейтон 1807 жылы Аарон Беррдің Оңтүстік-Батыс АҚШ және Мексиканың бір бөлігінде тәуелсіз мемлекет құруға жасаған қастандығына қатысы бар деген айыппен тұтқындалды. Үлкен жюри оны кінәсіз деп тапты, бірақ оның ұлттық саяси мансабы ешқашан толыққанды жаңғырған жоқ.

Өмірбаян

Джонатан Дейтон Нью-Джерси штатының Элизабеттаун қаласында (қазір Элизабет) дүниеге келген. Ол француз және үнді соғысында жасақ офицері қызметін атқарған, жергілікті саясатта белгілі саудагер Элиас Дейтон мен оның әйелі, бұрынғы Ханна Ролфтың ұлы болды. Ол Тэппинг Рив пен Фрэнсис Барбер басқарған жергілікті академияны бітірді, онда Александр Гамильтонмен бірге оқыды. Содан кейін ол Нью-Джерси колледжіне (қазіргі Принстон университеті) түсті. 1775 жылы Америка Тәуелсіздік соғысына қатысу үшін колледжді тастап кетті және 1776 жылы құрметті диплом алды.

Әскери мансап

1775 жылы соғыс басталған кезде Дейтон 15 жаста еді және 3-ші Нью-Джерси полкінде әкесінің қол астында прапорщик болып қызмет етті. 1777 жылдың 1 қаңтарында лейтенант болып тағайындалып, жалақы төлеуші болып жұмыс істеді. Ол генерал Джордж Вашингтонның басшылығымен Брэндивайн Крик және Германтаун шайқастарында күресті. Ол Вашингтонмен бірге Вэлли-Форджда болды және ағылшыздарды Нью-Джерсидегі орналасқан жерлерінен Нью-Йорк қаласының қауіпсіздігіне ығыстыруға көмектесті. 1799 жылдың 19 шілдесінде Дейтонға Уақытша АҚШ армиясында генерал-майор лауазымы ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты.

Заңгерлік және саяси мансап

Соғыстан кейін Дейтон заңгерлік білім алып, жеке практика ашты, уақытын жер сатып-сатумен, заңмен және саясатпен бөлісті. Континенттік конгресс пен Конституциялық конвенцияға Нью-Джерсиден делегат ретінде қызмет еткеннен кейін (ол 26 жасында ең жас мүше болды), ол көрнекті федералист заң шығарушыға айналды. Ол 1786–1787 жылдары Нью-Джерси Бас Ассамблеясының мүшесі болды, сондай-ақ 1790 жылы қайтадан сайланды, ал 1789 жылы Нью-Джерси Заң шығару кеңесінде (қазіргі Нью-Джерси Сенаты) қызмет етті. Дейтон 1824 жылдың 9 қазанында туған қаласында қайтыс болды. Ол Нью-Джерси штатының Элизабет қаласындағы Сент-Джон епископальдық шіркеуі астындағы белгісіз қабірге жерленді, ол 1860 жылы алғашқы шіркеудің орнына салынды. Дейтонның қайтыс болуына аз уақыт қалғанда Лафайет оны зиярат еткен, бұл туралы 1824 жылдың 20 қазанындағы «Колумбия Centinel» газетінде былай делінген: «Нью-Джерсиде құрметті Джонатан Дейтон, Конгресс Өкілдер палатасының бұрынғы спикері және Революцияның Батыры қайтыс болды. Ұлттың қонағы соңғы кезде Нью-Джерси арқылы өтіп бара жатып, генерал Дейтонмен түнді өткізді, және осы қарт және ерекше федералист, қонақты құрметтеу және азаматтарының оны көру тілегін орындау үшін тырысты, соның салдарынан денсаулығы сырға салып, өкінішсіз бірнеше күннен кейін дүние салды».

Еске алу және мұра

Огайо штатындағы Дейтон қаласы оның құрметіне аталған. Ол бұл аймаққа ешқашан бармағанымен, Конституцияға қол қойған және 1796 жылы Дейтон қаласы құрылған кезде, ол Ұлы Майами өзенінің бассейнінде 250,000 акр (1011 км²) жерге (Артур Сент-Клэр, Джеймс Уилкинсон және Израиль Лудлоупен серіктестікте) ие болған. Нью-Джерси штатының Юнион округіндегі Спрингфилд қалашығындағы Джонатан Дейтон орта мектебі, Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласындағы Дейтон ауданы, Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Дейтон көшесі және Нью-Джерси штатының Дейтон қаласы оның есімімен аталыпты.