Кіріспе
Америкалық мәдени антрополог, автор (1924–1974)
Эрнест Беккер (27 қыркүйек 1924 – 6 наурыз 1974) – американдық мәдени антрополог және 1974 жылғы Пулитцер сыйлығына ие болған «Өлімді жоққа шығару» кітабының авторы.
Ерте өмір
Эрнест Бекер Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыста жаяу әскерде қызмет еткен ол нацистік концлагерьті босатуға көмектесті. Әскери қызметін аяқтағаннан кейін Бекер Нью-Йорктегі Сиракуз университетінде білім алды. Бітірген соң ол АҚШ-тың Париждегі елшілігінде әкімшілік қызметкер болып жұмыс істеді. 30-ға жуық жасында ол мәдени антропология бойынша аспирантураға оқу үшін Сиракуз университетіне қайта оралды және 1960 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оның тоғыз кітабының біріншісі – "Зен: Рационалды сын" (1961) оның докторлық диссертациясы негізінде жазылған.
Өлім
1972 жылдың қараша айында Эрнест Беккерге ішек қатерлі ісігі диагнозы қойылды. Екі жыл өткен соң, 1974 жылдың 6 наурызында ол 49 жасында Британдық Колумбияның Бернаби қаласында дүниеден өтті. Өмірінің соңғы күндерінде ол "Psychology Today" журналы үшін Сэм Кинмен бірнеше сұхбатқа қатысты.
Идеялар мен ұғымдар
Жоғарыда айтылғандай, Бекер Сиракузадағы (Нью-Йорк) Upstate Medical College-дегі алғашқы академиялық қызметінен жұмыстан шығарылғанда, ғалымдық атаққа ие болған жоқ. Бұл мекеменің "антипсихиатр" Томас Сазцпен болған жанжасының салдарынан болды, Беккер оның жағын алды. Беккердің көзқарастары кейде Сазцқа жатқызылуының себебі осы болуы мүмкін. Дегенмен, Беккердің Сазцты қолдауы академиялық бостандық мәселесімен шектелді: атап айтқанда, Сазцтың (ғалымдық атағы бар) психиатрия студенттеріне өз пікірлерін оқытуға құқығы бар ма, жоқ па деген мәселеде. Өмірінің соңғы он жылында Беккер өзінің кітаптарын жазу және дәрістер оқу үшін көптеген жазушылар мен ойшылдардың идеялары мен түсініктерін пайдаланды. Оның көптеген теорияларын қалыптастыруға көмектескен ойшылдардың бірнешеуін атасақ, көптеген адамдар Беккердің Сорен Кьеркегор, Зигмунд Фрейд, Вильгельм Райх, Норман О. Браун, Эрих Фромм, Георг Вильгельм Фридрих Гегель және әсіресе Отто Ранк еңбектеріне сүйенгенін айтады.
Мағынаның пайда болуы мен жойылуы
1962 жылы жарық көрген, кейін 1971 жылы кеңейтіліп, қайта басылған "Мағынаның тууы мен өлімі" еңбегі – "Беккердің адамның жағдайын түсіндіруге жасаған алғашқы талпынысы" болды. Кітаптың атауы адамзаттың қарапайым саналы маймылдан бастап, символдар мен иллюзияларға толы әлемге қадам басып, одан кейін өзінің дамып келе жатқан интеллектуалдық қабілеттері арқылы осы иллюзияларды жоюы туралы идеядан туындаған.
Психиатриядағы революция
Осы ерте кезеңде Беккер психикалық денсаулыққа қатысты "толық транзакциялық" көзқарас қалыптастырып, ол кейіннен оның "Психиатриядағы революция" (1964) кітабының негізі болды. Сзастың кейбір маңызды тұжырымдары осы кітапта айтылса да, Беккер мүлдем басқа бағытты ұстанады.
Өлімді мойындамау
1973 жылы жарық көрген «Өлімді жоққа шығару» атты кітабында Бекер адамның мінез-құлқы негізінен өзінің өлімге ұшырауын жоққа шығару процесінде қалыптасатынын, бұл жоққа шығару әлемде өмір сүру үшін қажетті жағдай екенін, ал осы мінез-құлқының қабаты шынайы өзіңді білуді жасыратынын айтты. Оның пікірінше, әлемдегі көптеген жамандықтар осы өлімді мойындамау қажеттілігінен туындайды. Бекердің ең маңызды жетістігі – «Зұлымдықтан құтылу» кітабын жазу болды. Бекер қайтыс болғанда бұл кітап аяқталмаған еді, бірақ 1975 жылы оның өлімінен кейін жарияланды. Оның өлімге қатысты алаңдаушылықтың мәдени ықпалы туралы көзқарастары өзін-өзі бағалау, әділсіздік, дін сияқты алуан түрлі адамзат құбылыстарын түсіндіретін ғылыми теорияға айналды. Бекер қайтыс болғаннан кейін, адам мінез-құлқына қатысты көп салалы зерттеулерді жүргізетін Эрнест Беккер қоры құрылды. Қор адам қоғамындағы зорлық-зомбылықты азайтуға, Беккердің негізгі идеяларын қолданып, ғылым, гуманитарлық ғылымдар, қоғамдық әрекет және дін салаларындағы зерттеулер мен практикалық қолдануға көмектеседі. «Өлімнен қашу» (Flight From Death, 2003) – Патрик Шеннің режиссерлік жұмысы, Беккердің еңбектеріне негізделген және ішінара Эрнест Беккер қорының қаржыландыруымен түсірілген деректі фильм.
Эсселер
1974 жыл. "Жалғыздық спектрі". Humanitas 10:237–46. 1974 жыл. "Жануарлар мен адам зерттеулерін біріктіруге қарай". Әлеуметтік ғылымдар философиясы 4:235–54.