Кіріспе
Болгарияның Силистра қаласы (; Silistre; Silistra немесе Dârstor) – Солтүстік-шығыс Болгариядағы қала. Қала Дунай өзенінің төменгі жағасында орналасқан, және Румыния шекарасының Дунайды бойлай тоқтаған бөлігі де осы қала арқылы өтеді. Силистра – Силистра облысының әкімшілік орталығы және тарихи Добруджа аймағының маңызды қалаларының бірі. Силистра Солтүстік-шығыс Болгарияның маңызды мәдени, өнеркәсіптік, көлік және білім беру орталығы болып табылады. Мұнда бай безенділген Кейінгі Римдік кесенесі, ортағасырлық бекіністің қалдықтары, Османдық қамалы және өнер галереясы сияқты көптеген тарихи ескерткіштер бар.
Silistra ( ; Silistre; Silistra or Dârstor) is a town in Northeastern Bulgaria. The town lies on the southern bank of the lower Danube river, and is also the part of the Romanian border where it stops following the Danube. Silistra is the administrative center of the Silistra Province and one of the important towns of the historical region of Dobruja. Silistra is a major cultural, industrial, transportation, and educational center of Northeastern Bulgaria. There are many historical landmarks including a richly decorated Late Roman tomb, remains of the Medieval fortress, an Ottoman fort, and an art gallery.
Этимология
Силистра атауы, мүмкін, Дунайдың төменгі ағысының ежелгі фракиялық атауы болған "Иструм" сөзінің түбірінен шыққан.
География
Силистра Болгарияның солтүстік-шығыс бөлігінде, Дунай өзенінің оңтүстік жағалауында орналасқан. Ол Добруджаның болгар бөлігінде жатыр. Силистра муниципалитетінің аумағы 516 км² және оған қала мен 18 ауыл кіреді. Қаланың өзінің аумағы 27,159 км². Силистра Болгария астанасы Софиядан 431 км, Варнадан 141 км және Руседен 119 км қашықтықта орналасқан.
Климат
Силистрада континенттік климат, суық, қарлы қыстары мен ыстық жаздары болады.
Тарих
12 жылы Моэзия римдік провинциясы құрылғаннан кейін, римдіктер 29 жылы бұрынғы фракиялық елді мекеннің орнында бекініс салған және оның атын Дюросторум (немесе Доросторум) деп сақтаған. Клавдий (41–54 ж.) және Нерон (54–68 ж.) тұсында Моэзияның шығыс шекарасы Ятрус өзенінің сағасына дейін созылды. Дуросторум Моэзия лимесінің шекарасындағы бірнеше маңызды өзендік нүктелердің бірі болды. Траянның дакиялық соғыстарынан кейін, форт 114 жылдан 400 жылға дейін онда тұрған XI Клаудия легионының легионерлік бекінісі болып кеңейтілді. Бұл қала Римнің Моэзия провинциясының маңызды әскери орталығы болды және Марк Аврелийдің кезінде қалаға айналды. Қала 170 жылы костобоктиң шабуылынан қатты зардап шекті. Оңтүстік жағындағы канабаларда және тұрғын үйлерде үлкен термалдық моншалар табылды. 2-ші және 4-ші ғасырлар аралығында алты құрылыс кезеңі болды. Рим империясы Шығыс және Батыс империяларға бөлінген кезде, қала Шығыс Рим империясының құрамына кірді. Дуросторум христиан епископтығының ортасы және аймақтағы христиандықтың орталығы болды. Болгарияның ең алғашқы қасиеттілері – Диоклетианның қуғыны кезінде (303–313 ж.) Дуросторумда өлімге кесілген римдік сарбаздар, соның ішінде қасиетті Дасий және қасиетті Юлий Ардагер. 383 жылы Теодосийдің жарлығымен ариандық епископтарды қуып шығарған Ауксентий Дуросторумнан қуылды және Миланда пана тапты, онда ол қасиетті Амвросиймен дауласты. Рим генералы Флавий Этий 396 жылы осы қалада дүниеге келген. Болгария империясының бір бөлігі ретінде Дуростолон ортағасырлық дәуірде Драстар деп аталды. 7-ші ғасырдың соңында қала Бірінші Болгария империясына қосылды және Драстар епископы (болгар тілінде Дръстър) Болгарияның бірінші патриархы деп жарияланды. 895 жылы (894–896 жылдардағы Болгария-Мажар соғысы кезінде) византиялықтардың одақтастары болған мажарлар Симеон I Ұлының жеке басқаруымен болгар әскерін қала бекінісінде қоршап алды, бірақ олар кері қайтарылды. Келесі жылы мажарлар Оңтүстік Буг шайқасында шешулі жеңіліске ұшырады. 969 жылы қала Киевтің Святослав I әскерімен басып алынды, бірақ екі жылдан кейін оны Доростолон шайқасында византиялықтар басып алды. 976 жылы патша Самуил 1001 жылға дейін аймақта болгар билігін қалпына келтірді, содан кейін ол тағы да Византия империясының құрамына енді. Император Алексий I Комнен 1087 жылы Дристрада печенегтерге жеңілді. 1186 жылы Асен мен Петрдің көтерілісінен кейін қала Екінші Болгария империясының құрамына кірді және Драстар деп аталды. 1279 жылы император Ивайлоның тұсында Драстарға моңғолдар шабуыл жасады, бірақ үш айлық қоршаудан кейін болгарлар бұзып шыға алды. Қала Болгария империясының құрамында 1400 жылға дейін, Балқанды Осман империясы жаулап алғанға дейін болды. Орта ғасырлар бойы Драстар (мүмкін, Силистра деген атпен де белгілі) Болгарияның ең ірі және маңызды қалаларының бірі болды. Осман билігі кезінде Силистра (осман түрікше: Silistre) Румелия провинциясының бөлігі болды және Силистра ауданының (санжак) әкімшілік орталығы болды. Кейін бұл аудан Силистра провинциясы болып қайта құрылды. 1570 жылы (хижри 977) Силистра қаласында мұсылмандар мен христиандар өмір сүрді. Оның 20 ауданында 447 мұсылман, 15 ауданында 633 мұсылман емес отбасы болды. Дефтерде сондай-ақ яһудилер мен христиандық рома қауымының да болғаны жазылған. Қала бірнеше рет орыс-түрік соғыстары кезінде ресейлік күштермен басып алынып, қайтадан басып алынды және Қырым соғысы кезінде 1854 жылдың 14 сәуірі мен 23 маусымы аралығында қоршауға алынды. Намик Кемал өзінің ең танымал пьесасы – Ватан Яхут Силистре ("Отан немесе Силистре") – Силистраның қоршауы туралы драма жазды. Бұл пьеса алғаш рет 1873 жылдың 1 сәуірінде қойылып, оның Фамагустаға жер аударылуына әкелді. Осман Силистра провинциясының көлемі қысқарды, өйткені Ози және Хокабей аудандары мен Бессарабия аймағы Ресей империясына 18-ші ғасырдың аяғы мен 19-шы ғасырдың басында берілді. Эдирне провинциясы 1830 жылы оңтүстік аймақтардан құрылды. Ақырында, Силистра провинциясы Видин және Ниш провинцияларымен 1864 жылы қосылып, Дунай провинциясын құрды. Сол жылы Силистра осы провинцияның Русе ауданындағы қаза орталығы болып төмендетілді. 1819–1826 жылдары Элиезер Папо – белгілі яһуди ғалымы – Силистраның раввині болды. Оның қабіріне бүгінде де зиярат етушілер келіп тұрады. 1878 жылы 1877–1878 жылдардағы орыс-түрік соғысынан кейін Силистра Болгарияға қосылды. Румыния бұл шешімге қарсы болды, өйткені ол қаланы сатып алып, бір жылдан кейін жойылған қысқа өмір сүрген Силистра-Нуа округін құрды. 1913 жылы Екінші Балқан соғысынан кейін және Лондон қаласында болған сәтсіз болгар-румын келіссөздерінен кейін екі ел Үлкен державалардың делдалалығын қабылдады, олар Силистраны және оның айналасындағы 3 шақырымдық аймақты Румынияға берді. 1913 жылғы Бухарест шарты Силистраны және Оңтүстік Добруджаның барлығын Румынияға берді. Болгария 1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаланы қайта алды. Бұл 1918 жылғы Бухарест шартымен бекітілді, содан кейін Румыния Орталық державаларға (Болгарияның құрамында болған) бас иді. 1919 жылғы Нейи шарты оны Румынияға қайтарды. Силистра 1940 жылға дейін Румынияның құрамында болды, осы жылы Ос тарапынан қолдау көрсетілген Крайова шартымен қала тағы да Болгарияның құрамына кірді, бұл 1947 жылғы Париж бейбіт шартымен расталды. 1913–1938 жылдары Силистра Дюростор округінің орталығы болды (болгар билігі кезінде болмағанда). 1938–1940 жылдары Румыния билігі кезінде ол Ținutul Mării ("Теңіз аймағы") құрамына кірді. Болгария Халық Республикасы құрылғаннан кейін Силистра аймақтағы өнеркәсіп және ауыл шаруашылығының орталығы ретінде дамыды, Дунайдағы стратегиялық жағдайына байланысты Русе және құнарлы жерлеріне байланысты Добрич қалаларымен салыстырылды. Бұл 1985 жылға дейін халық санының өсуіне әкелді. Содан кейін халық саны аздап төмендеді. 1989 жылы Халық Республикасы құлағаннан кейін оның көптеген тұрғындары елдің басқа бөліктеріне көшіп кетті немесе Болгариядан эмиграциялады.
Құрмет
Антарктикадағы Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Силистра төбешігі Силистра қаласының құрметіне аталған. "Силистра" - Джанет Морристің 1977 жылғы "Силистраның жоғары тағы" кітабындағы ойдан шығарылған планетаның да атауы.