Лано-дель-Сур: Көлдің жағасындағы Маранао мәдениетінің өлкесі
Lanao del Sur
Лано-дель-Сур – Филиппин провинциясы, Мусульман Миндanao аймағында орналасқан. Астанасы – Марави қаласы, ішінде Ланао көлі бар. Географиясы, орналасуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Lanao del Sur (; Маранао және Тагалог тілдерінде), ресми атауы Lanao del Sur провинциясы, Филиппиннің Бангсаморо Автономды Аймағындағы (BARMM) Мусульман Минданаосында орналасқан провинция. Елордасы Марави қаласы, солтүстікте Ланао-дель-Норте, шығыста Букиднон, оңтүстікте Магуинданао-дель-Норте және Котабатомен шектеседі. Оңтүстік-батысында Моро шығанағының бір саласы – Ильяна шығанағы жатыр. Ланао-дель-Сурдың ішкі аймағында Минданаодағы ең ірі Ланао көлі орналасқан.
Lanao del Sur (; Maranao and ), officially the Province of Lanao del Sur, is a province in the Philippines located in the Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM). The capital is the city of Marawi, and it borders Lanao del Norte to the north, Bukidnon to the east, and Maguindanao del Norte and Cotabato to the south. To the southwest lies Illana Bay, an arm of the Moro Gulf. Situated in the interior of Lanao del Sur is Lanao Lake, the largest in Mindanao.
Этимология
"Ланао" сөзі "көл" деген мағынаны білдіреді және "ранао" сөзінен туындаған. Ланао көлінің алқабында орналасқан аймақ "Маранао" халқының жері ретінде танымал (ол "көл жағасындағы халық" дегенді білдіреді).
"Lanao" means "lake", derived from ranao. The province, situated at basin of Lake Lanao, is known as the land of the "Maranaos" (which means "the "people of the lake").
Ерте тарих
Ислам діні келгенге дейін аймақта күрделі мәдениет қалыптасқан еді, ол түрлі маранао жырларында, әндерінде және жазылған тарихында көрініс тапқан. Ланао халқы бұрын индуизм, көпқұдайлық, рулық сенімдер және буддизмді ұстанған. Осы кезеңде тороган, сингиль биі, даранген жырлары, ерекше маранао гонгысы мен металл өнеркәсібі, сариманок, окир өрнектері және жергілікті суят жазуы сияқты мәдени нышандар дамыды.
Prior to the arrival of Islam, the region already had a sophisticated culture, as embodied in various Maranao epics, chants, and recorded history. The people of Lanao used to adhere to Hinduism, polytheist animism, and Buddhism. During this era, various cultural icons developed, such as the torogan, the singkil dance, the darangen epic, the unique Maranao gong and metal craft culture, the sarimanok, the okir motif, and an indigenous suyat script.
Испан отарлау дәуірі
Ланао алғаш рет 1689 жылы испандықтар тарапынан зерттелді, олар көлдің солтүстік жағында Дансалан аталған дамыған елді мекенді анықтады. Ланао – Ланао сұлтандығының ордасы болған.
Lanao was first explored by the Spaniards in 1689, upon which they discovered a well settled community named Dansalan at the lake's northern end. Lanao was the seat of the Sultanate of Lanao.
Бөлім
1959 жылы Ланао екі провинцияға бөлінді: Ланао-дель-Норте және Ланао-дель-Сур, Республикалық заң № 2228 бойынша. Марави Ланао-дель-Сурдың астанасы ретінде белгіленді. 1980 жылы қала "Марави ислам қаласы" деп аталып, қазіргі таңда Филиппиннің басым көпшілігі мұсылман халқынан тұратын жалғыз қаласы болып табылады. 1973 жылғы сайлауға кедерес келтірген Филиппинде 1972 жылдың 21 қыркүйегінде әскери жағдай жарияланғандықтан, бұл бөліну ешқашан жүзеге аспады.
In 1959, Lanao was divided into two provinces, Lanao del Norte and Lanao del Sur, under Republic Act No. 2228. Marawi was designated as the capital of Lanao del Sur. The city was renamed the "Islamic City of Marawi" in 1980, and is currently the Philippines' only city having a predominantly Muslim population. The division never took place due to the declaration of Martial law in the Philippines on September 21, 1972, which disrupted the elections for 1973.
АРММ-ге кіру
1989 жылғы халық қалаулылар сайлауында Ланао-дель-Сур Мұсылман Минданаосының автономиялық аймағына (ММА) қосылуға дауыс берді, бірақ Марави қаласы ММА құрамына кірмейтін болып шешім қабылдады.
In a 1989 plebiscite, Lanao del Sur voted to join the Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM), but the city of Marawi voted to remain outside the ARMM.
ЮНЕСКО-ның Ланао-дель-Сурдағы атаулары
ЮНЕСКО 2008 жылы Ланао көлінің Маранао халқының Даранген әндерін – Маранао мәдениетінің бір бөлігін – адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының өкілдік тізіміне енгізді. Бұл элемент бұрын 2005 жылы ЮНЕСКО-ның ауызша және материалдық емес мұрасының өкілдік тізіміне қосылған болатын. Сондай-ақ, ұйым Тугая қаласының ескі бөлігін ЮНЕСКО-ның мәдениет және мұра ошағы деп таныды. 2014 және 2015 жылдары жасалған есептерге сүйене отырып, ЮНЕСКО Тугаяны және Ланао-дель-Сур провинциясының барлық дәстүрлі қолөнер мұрасын адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының өкілдік тізіміне ұсынды. ЮНЕСКО-дағы және Франциядағы Филиппин елшісі Маранаоның дәстүрлі қолөнері 2017 жылғы Марави шайқасынан кейін жойылу қаупіне тап болғандықтан, оны шұғыл сақтауды қажет ететін материалдық емес мәдени мұралар тізіміне енгізудің маңызды екенін атап өтті. Филипин үкіметі 2018 жылы аталған ұсынысты аяқтады. Ланаоның тороган үйлерін ЮНЕСКО тиісті құжаттама мен қалпына келтіру жұмыстары аяқталғаннан кейін Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізуге ұсынды. Даулы мұражай компаниясы Las Casas Filipinas de Acuzar екі тороганды сатып алып, Батаанға тасымалдады, бұл осы екі патшалық үйді олардың тарихи отанына қайтару мақсатымен провинциялық науқанға себеп болды.
UNESCO has inscribed one Maranao element, the Darangen Chants of the Maranao People of Lake Lanao, in the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity in 2008. The element was earlier inscribed in the UNESCO Oral and Intangible Heritage of Humanity Representative List in 2005. The organization has also designated the Old Town of Tugaya as a UNESCO Home for Culture and Heritage. UNESCO has recommended for the nomination of Tugaya and all of Lanao del Sur's traditional crafts heritage in Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, following reports made in 2014 and 2015. The Philippine ambassador to UNESCO and France noted that it will be better to inscribe Maranao's traditional crafts in the List of Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Safeguarding as they have been endangered due to the 2017 Battle of Marawi. The nomination is being finalized by the Philippine government, as announced in 2018. The torogans of Lanao are also recommended by UNESCO to be nominated in the World Heritage List once proper documentation and restoration has been completed. Two torogans have been bought by a controversial heritage resort company, Las Casas Filipinas de Acuzar, and were transported to Bataan, sparking a provincial campaign to get back the two royal houses to their ancestral homeland.