Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
11 ғасырдағы Нортумбрия графы Уолтхоф, Нортумбрия графы (, ) (31 мамыр 1076 ж. қайтыс болды) – англосаксон графтарының соңғысы және I Уильямның билігі тұсында өлім жазасына кесілген жалғыз ағылшын аристократы.
11th century Anglo Saxon earl of Northumbria
Waltheof, Earl of Northumbria (, ) (died 31 May 1076) was the last of the Anglo Saxon earls and the only English aristocrat to be executed during the reign of William I.
Ерте өмір
Уолтхоф - Нортумбрия графы Сивардтың екінші ұлы еді. Оның анасы Эльффлед, Элдредтің қызы, Берниция графы, Утредтің ұлы, Нортумбрия графы болған. 1054 жылы Уолтхофтың ағасы Осборн шайқаста қаза тапты, соның нәтижесінде Уолтхоф әкесінің мұрагері атанды. Сивардтың өзі 1055 жылы қайтыс болды, ал Уолтхоф Нортумбрия графы лауазымына ие болу үшін әлде де жас болғандықтан, король Эдуард Тостиг Годвинсонды графтыққа тағайындады. Уолтхоф дінге берілген, қайырымды адам болған және, әдетте, монастырь өміріне тәрбиеленген. Алайда, шамамен 1065 жылы ол граф болып, Нортгемптоншир және Хантингдонширді басқарды. Гастингс шайқасынан кейін ол Уильямға бағынып берді және жаулаудан бұрынғы атағы мен иеліктерін сақтап қалуға рұқсат алды. Ол 1068 жылға дейін Вильгельмнің сарайында қалды.
Waltheof was the second son of Siward, Earl of Northumbria. His mother was Aelfflaed, daughter of Ealdred, Earl of Bernicia, son of Uhtred, Earl of Northumbria. In 1054, Waltheof's brother, Osbeorn, who was much older than he, was killed in battle, making Waltheof his father's heir. Siward himself died in 1055, and Waltheof being far too young to succeed as Earl of Northumbria, King Edward appointed Tostig Godwinson to the earldom. Waltheof was said to be devout and charitable and was probably educated for a monastic life. Around 1065, however, he became an earl, governing Northamptonshire and Huntingdonshire. Following the Battle of Hastings he submitted to William and was allowed to keep his pre Conquest title and possessions. He remained at William's court until 1068.
Бірінші көтеріліс
1069 жылы Швейн II Солтүстік Англияға шабуыл жасағанда Уолтхоф пен Эдгар Этелинг даниялықтарға қосылып, Йоркке шабуылға қатысты. 1070 жылы басып алушылар кеткен соң, ол Вильгельмге қайтадан бағынды. Ол графтық мәртебесін қайтарып алып, Вильгельмнің немересі Юдит Ленске үйленді. 1071 жылы Нортгемптон графтығына тағайындалды. 1086 жылғы «Домсдей кітабында» Валтхеф («Валлеф») туралы былай делінген: «Халламда [«Халун»], он алты ауылы бар бір усадьбада, салық салынатын жиырма тоғыз карукат [~14 км²] бар. Сол жерде Уолтхофтың «Аула» (сарай) болған. Онда жиырмаға жуық жыртыс болған болуы мүмкін. Бұл жер Роджер де Бусли графня Джудиттен алған» (Халлам, немесе Халламшир, қазір Шеффилд қаласының бір бөлігі). 1072 жылы Вильгельм Госпатрикті Нортумбрия графтығынан қуды. Госпатрик Уолтхофтың туысы еді және онымен бірге Йоркке шабуылға қатысқан, бірақ Уолтхоф сияқты Вильгельм оны кешірді. Госпатрик елден қашып кетіп, Вильгельм Валтеофты жаңа граф етіп тағайындады. Дарем қамалының құрылысы 1072 жылы Вильгельмнен осы жобаны бастау туралы бұйрық алғаннан кейін Уолтхофтың басқаруымен басталды. Кейінгі жылдары қаланы епископ Уолчер және оның ізбасарлары едәуір кеңейтті. Уолтхофтың солтүстікте көптеген жауы болды. Олардың арасында Тюрбрандт Холдтың отбасы болды; Тюрбрандт Уолтхофтың арғы атасы, Батыл Утредті өлтірді, бұл екі отбасының көптеген мүшелерінің өліміне әкелген ұзаққан қандық дұшпандықты бастады. 1074 жылы Вальтеф өзінің жауынгерлерін қарсыластарына шабуыл жасауға жіберіп, төрт бауырдың ең үлкенін өлтіруге сәттілікке жетіп, шешуші қадам жасады.
When Sweyn II invaded Northern England in 1069, Waltheof and Edgar Aetheling joined the Danes and took part in the attack on York. He would again make a fresh submission to William after the departure of the invaders in 1070. He was restored to his earldom, and went on to marry William's niece, Judith of Lens. In 1071, he was appointed Earl of Northampton. The Domesday Book of 1086 mentions Waltheof ("Walleff"): "'In Hallam ["Halun"], one manor with its sixteen hamlets, there are twenty nine carucates [~14 km²] to be taxed. There Earl Waltheof had an "Aula" [hall or court]. There may have been about twenty ploughs. This land Roger de Busli holds of the Countess Judith" (Hallam, or Hallamshire, is now part of the city of Sheffield). In 1072, William expelled Gospatric from the earldom of Northumbria. Gospatric was Waltheof's cousin and had taken part in the attack on York with him, but like Waltheof, had been pardoned by William. Gospatric fled into exile and William appointed Waltheof as the new earl. Construction of Durham Castle began under Waltheof in 1072 after receiving orders to commence this project from William. The castle would be significantly expanded by Bishop Walcher and his successors in later years. Waltheof had many enemies in the north. Amongst them was the family of Thurbrand the Hold; Thurbrand had killed Waltheof's great grandfather, Uhtred the Bold, starting a long running blood feud that had resulted in the deaths of many members of both families. In 1074, Waltheof made a decisive move by sending his retainers to ambush his rivals, succeeding in killing the two eldest of four brothers.
Екінші көтеріліс және жазалау
1075 жылы Уолтхоф Вильгельмге қарсы графтар көтерілісіне қатысқан деген қауесет тарады. Оның көтеріліске қатысу себептері және оның қатысу деңгейі белгісіз. Кейбір деректерде ол бұл құпияны әйелі, Юдит графиняға айтқан, ал ол архиепископ Ланфранкқа хабарлаған, ол өз кезегінде сол кезде Нормандияда болған ағасы Вильгельмге жеткізген делінеді. Басқа деректерде Вальтефтің өзі епископқа құпияны айтқаны айтылады. Вильгельм Нормандиядан оралғаннан кейін Уолтхоф тұтқындалды, екі рет патша сотының алдына келді және өлім жазасына кесілді. Ол 1076 жылдың 31 мамырында Винчестер маңындағы Сент-Джайлс төбесінде басы кесілгенге дейін шамамен бір жыл түрмеде отырды. Тұтқында болған айларын дұға мен оразамен өткізгені айтылады. Көптеген адамдар оның кінәсіздігіне сенді және жаза орындалғанда таң қалды. Оның денесі бастапқыда арыққа тасталды, бірақ кейіннен ізделіп табылып, Линкольнширдегі Кроуленд аббаттығының шіркеу үйіне жерленді. Ол көтеріліске қатысқанын мойындағанымен, опасыздық үшін өлім жазасына кесілуіне себеп болған факторлардың бірі – оның әйелі, Вильгельмнің немере қызы Джудит оны ұнатпаған және оның Вильгельмге адалдығына сенбегені болды. Басқаша белгілі емес скандинавиялық ақын Торкелл Скалласон өзінің иесі Вальтеф үшін "Valþjófsflokkr" атты еске алу өлеңін жазды. Өлеңнің екі шумағы Heimskringla, Hulda Hrokkinskinna және ішінара Fagrskinna-да сақталған. Бірінші шумақта Вальтеф Вильгельмнің жүз қызметшісін "адамдар үшін қызыл кеш" деп айыптап, қызыл отта жаққандығы және қасқырлар нормандықтардың денелерін жегендігі айтылады. Екінші шумақта Вильгельм Вальтефке опасыздық жасап, оны өлтіргендігі жазылған.
In 1075 Waltheof was said to have joined the Revolt of the Earls against William. His motives for taking part in the revolt are unclear, as is the depth of his involvement. Some sources say that he told his wife The Countess Judith about the plot and that she then informed Archbishop Lanfranc who then told his uncle William, who was at the time in Normandy. Other sources say that it was Waltheof who told the bishop of the plot. On William's return from Normandy, Waltheof was arrested, brought twice before the king's court and sentenced to death. He spent almost a year in confinement before being beheaded on 31 May 1076 at St. Giles's Hill, near Winchester. He was said to have spent the months of his captivity in prayer and fasting. Many people believed in his innocence and were surprised when the execution was carried out. His body was initially thrown into a ditch, but was later retrieved and buried in the chapter house of Crowland Abbey in Lincolnshire. Despite confessing to his part in the rebellion, one contributing factor in his execution for treason was that his wife, and William's niece, Judith, did not like him or trust his loyalty to William. An otherwise unknown Norse poet, Þorkell Skallason, composed a memorial poem—Valþjófsflokkr—for Waltheof, his lord. Two stanzas of this poem are preserved in Heimskringla, Hulda Hrokkinskinna and, partially, Fagrskinna. The first of the two stanzas says that Waltheof made a hundred retainers of William burn in hot fire "a scorching evening for the men" and wolves ate the corpses of the Normans. The second says that William betrayed Waltheof and had him killed.
Шейіт болу культі
1092 жылы шіркеу үйінде өрт болғаннан кейін аббат Вальтеофтың денесін аббат шіркеуінің ең көрнекті жеріне көшірді. Қола жәшігі ашылғанда, денесінің бүтін болғаны, кесілген басы қайтадан мойнына біріккені хабарланды. Бұл керемет саналды, ал аббатхана, бұл мәселеде қаржылық мүддеге ие болғандықтан, оны көпке жария ете бастады. Соның салдарынан, паломниктер Вальтеофтың қабірін зиярат етуге кірісті. Ол 31 тамызда еске алынды. Бірнеше жыл өткен соң, Вальтеофтың қабірінің жанында емделу кереметтері орын алғаны айтылды, көбінесе паломниктердің жоғалған көру қабілетін қайтарумен байланысты. Бұл оқиғалар Miracula Sancti Waldevi еңбегінде сипатталған. Осылайша Вальтеофтың өмірі көпшілік назарына түсті, батырлыққа толы, бірақ дәл емес әңгімелер Vita et Passio Waldevi comitis, жоғалып кеткен орта ағылшын тіліндегі Вальтеоф сагасы, және англо-нормандық Roman de Waldef шығармаларында сақталды.
In 1092, after a fire in the chapter house, the abbot had Waltheof's body moved to a prominent place in the abbey church. When the coffin was opened, it is reported that the corpse was found to be intact with the severed head re joined to the trunk. This was regarded as a miracle, and the abbey, which had a financial interest in the matter began to publicise it. As a result, pilgrims began to visit Waltheof's tomb. He was commemorated on 31 August. After a few years, healing miracles were reputed to occur in the vicinity of Waltheof's tomb, often involving the restoration of the pilgrim's lost sight. They are described in the Miracula Sancti Waldevi. Waltheof's life thus became the subject of popular media, heroic but inaccurate accounts being preserved in the Vita et Passio Waldevi comitis, a Middle English Waltheof saga, since lost, and the Anglo Norman Roman de Waldef.