Кіріспе
Француз спортшысы, альпинист, авиатор және журналист Мари Марвингт (20 ақпан 1875 – 14 желтоқсан 1963) – француз спортшысы, альпинист, авиатор және журналист. Ол жүзу, велосипед тебу, тау шаруасы, қысқы спорт түрлері, аэростатпен саяхаттау, ұшу, атпен жүру, гимнастика, жеңіл атлетика, мылтықтан ату және фехтование сияқты спорттық жетістіктері үшін көптеген жүлделер жеңіп алды. Ол француз және швейцариялық Альп тауларының көптеген шыңдарына көтерілген алғашқы әйел болды. Ол рекордтық аэростатпен ұшқан, авиатор болған, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әйелдер арасындағы алғашқы әскери ұшқыш атанды. Сонымен қатар, ол білікті хирургиялық медбике, әлемдегі алғашқы ұшқыш медбикесі болып даярланып, сертификат алды және әуедегі жедел жәрдем қызметтерін құру үшін бүкіл әлемде жұмыс істеді. 1903 жылы М. Шато де Тьерри де Боманоар оны "қауіпке бет бұрған" деп атады, және газеттер оны өмірінің соңына дейін осылай сипаттап келді. Оның өмір сүрген үйінің қабырғасындағы естелік тақтаға да осы атау жазылған.
Marie Marvingt (20 February 1875 – 14 December 1963) was a French athlete, mountaineer, aviator, and journalist. She won numerous prizes for her sporting achievements including those of swimming, cycling, mountain climbing, winter sports, ballooning, flying, riding, gymnastics, athletics, rifle shooting, and fencing. She was the first woman to climb many of the peaks in the French and Swiss Alps. She was a record breaking balloonist, an aviator, and during World War I she became the first female combat pilot. She was also a qualified surgical nurse, was the first trained and certified flight nurse in the world, and worked for the establishment of air ambulance services throughout the world. In 1903 M. Château de Thierry de Beaumanoir named her the fiancée of danger, which newspapers used to describe her for the rest of her life. It is also included on the commemorative plaque on the façade of the house where she lived at 8 Place de la Carrière, Nancy.
Ерте өмір
Мари Фелиция Элизабет Марвингт 1875 жылғы 20 ақпанда сағат 18:30-да Францияның Кантал департаментінің префектурасы – Ауриллак қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Феликс Констант Марвингт, аға пошта бастығы, ал анасы Элизабет Брускин болды. Олар 1861 жылғы 16 шілдеде Метс қаласында неке қиып, үйленді. Мари дүниеге келмес бұрын, олар үш ұлдарынан айырылды. Отбасы, кіші інісі Евгений (1878 жылы туған) қоса, 1880 жылдан 1889 жылға дейін Германияның сол кездегі бөлігі болған Метс қаласында тұрды. 1889 жылы Маридің анасы қайтыс болғаннан кейін, он төрт жастағы қыз үй шаруашылығына жауапкершілік жүктеді, ал отбасы Нансиге көшіп, ол өмірінің соңына дейін сол қалада тұрды. Феликс Марвингт бильярд пен жүзуден жергілікті чемпион атанды, сонымен қатар спортқа деген ықыласымен ерекшеленді. Жалғыз ұлының денсаулығы нашар болғандықтан, ол спортқа деген сүйіспеншілігін Маримен бөлісіп, оның табиғи қабілеттерін дамытуға көмектесті. Төрт жасында ол 4 километрге дейін жүзе білді. Ол тағы да көптеген спорт түрлерін ұнатып, қызығушылық танытты: альпинизм, мергеншілік, гимнастика, атпен жүру, фехтовальдық, теннис, шаңғы тебу, мұз үскіріп сырғанау, бокс, күрес, гольф, хоккей және футбол. 1890 жылы, 15 жасында, ол Нансиден Кобленцке (Германия) дейін 400 километрден астам қашықтықты қайықпен жүзіп өтті. Ол сонымен қатар цирк өнерінің бірнеше түрлерін меңгерді және 1899 жылға дейін жүргізуші куәлігін алды.
Спорттық жетістіктер
Марвингт жүзу, фехтование, мергендік, ату, шаңғы тебу, жылдам коньки тебу, санки және бобслейден көптеген жүлделер жеңіп алған әлемдік деңгейдегі спортшыға айналды. Ол сонымен қатар шебер альпинист болды және 1903 жыл мен 1910 жыл аралығында француз және швейцариялық Альп тауларының көптеген шыңдарын бағындырған алғашқы әйел болды, оның ішінде…
Баллонға ұшып шығу
Мари Марвингт алғаш рет 1901 жылы еркін ұшуға арналған ауа шарында жолаушы ретінде көтерілді. 1907 жылы 19 шілдеде ол онымен өзі ұшты. 1909 жылы 24 қыркүйекте ол алғашқы жеке рейсін ауа шар ұшқышы ретінде жасады, ал 1909 жылы 26 қазанда Марвингт Еуропадан Англияға дейін Солтүстік теңіз арқылы ауа шармен (Жарқын жұлдыз) ұшқан алғашқы әйел болды. Ол 1909, 1910 және 1911 жылдары ауа шармен ұшуда жүлделер жеңіп алды. 1914 жылы 18 шілдеде француз әуе клубының 10-шы Гран-при жарысында қатысып, ол ауа шармен Англия жоғалауын (Ла-Манш) кесіп өткен алғашқы әйел болды. Ол 1910 жылы Stella Aero Club-тан ауа шар ұшқышының лицензиясын (#145) алды, бұл іспен айналысқан екінші әйел (біріншісі Мари Суркуф).
Қалқымалы қозғалтқышпен ұшу
1909 жылдың қыркүйегінде Мари Марвингт Роджер Сомер басқарған ұшақта жолаушы ретінде алғашқы ұшуын бастан өткізді. 1910 жылы ол Луи Блерионың ағылшын-француздық қарсыласы Хубер Латамнан Антуанетта ұшағында тұрақты қанатты авиацияны оқыды. Ол Антуанетта ұшағын басқарды, жеке ұшты және лицензия алу талаптарын өтеді, бұл қиын болғандықтан, мұны жасаған алғашқы әйел болды. Мари Марвингт 1910 жылдың 8 қарашасында Aéro Club de France (Францияның Аэро клубы) ұшқыш лицензиясын алды. No. 281 лицензия нөмірімен, ол Реймонде де Лароштан (No. 36) және Март Нильден (No. 226) кейін тіркелген үшінші француз әйелі болды. Алғашқы 900 ұшуында ол ешқашан апатқа ұшырамады, сол кезде бұл рекордтық көрсеткіш еді. Мари бірнеше әуе көрмелеріне қатысты, Бірінші дүниежүзілік соғыста ресми емес ұшқыш ретінде екі рет неміс әуе базасын бомбалады (төменде қараңыз), Солтүстік Африканы «бейбіттендіру» аймағында барлау миссияларында ұшты және бір мезгілде төрт ұшқыш лицензиясына ие болған жалғыз әйел болды: ауа шарлары, ұшақтар, гидропландар, тікұшақтар (80 жасында Мари реактивті қозғалтқышты тікұшақты ұшты және ұшқыш лицензиясын жаңартты).
Femina кубогы
1910 жылы 27 қарашада Мари Марвингт әйелдер арасында әуеде болған уақыты және ұшқан қашықтығы бойынша әлемдегі алғашқы авиациялық рекордтарды орнатты. Осыған дейін әйелдердің жетістіктері тіркелмеген еді. Мари бұл ұшу ресми түрде уақытпен, өлшемдермен және растаумен қамтамасыз етілуін қатыстырды – біріншіден, рекордтар кітабына әйелдерді қосу қажеттігін көрсету үшін, екіншіден, өйткені ол Femina кубогы үшін күресіп жатқан болатын. Гелен Дютриеу кубокты жеңіп алды. Femina кубогының маңыздылығы әйелдер үшін рекордтарды жүргізуді бастауында және әлемге әуедегі әйелдерді таныстыруында болды; кубок үшін бәсекелесетін әйелдерге халықаралық деңгейде үлкен қызығушылық танылды.
Әуедегі жедел жәрдем
Мари Марвингт 1910 жылы француз үкіметінің алдында әуеде жедел жәрдем ретінде қанатты ұшақтарды пайдалануды ұсынды. Депердуссин компаниясының инженері Луи Бешероның (ол сондай-ақ SPAD истребителін жобалаған) көмегімен ол алғашқы практикалық әуе жедел жәрдем прототипін жасады. Ол өткізген танымал конференциялары арқылы француз әскері мен Қызыл Крест үшін қаржы жинады. 1912 жылы ол Депердуссиннен әуе жедел жәрдем ұшағына тапсырыс берді, бірақ оны жеткізуге үлкермей, компания иесі Арманд Депердуссин компания ақшасын жымқырғандықтан банкрот болды. 1914 жылы суретші Эмиль Фриант Марвингтті оның ұсынған әуе жедел жәрдем ұшағымен суретке түсірді. Марвингт өмірінің қалған бөлігін авиациялық-медициналық эвакуация идеясына арнады, бұл тақырыпта кем дегенде төрт континентте 3000-нан астам конференция мен семинар өткізді. Ол француз ұйымы Les Amies De L'Aviation Sanitaire (Медициналық авиация достары) ұйымын құруға бірге қатысты және 1929 жылы медициналық авиация жөніндегі бірінші халықаралық конгрестің сәтті өтуіне үлкен үлес қосты. 1931 жылы ол Challenge Capitaine Écheman (Капитан Эшеман сыны) жарысын ұйымдастырды, ол әуе жедел жәрдем ұшағына айналатын ең үздік азаматтық ұшаққа сыйлық берді. 1934 жылы Мароккода азаматтық әуе жедел жәрдем қызметін құрды және одан кейін Марокконың Бейбітшілік медалімен марапатталды. Сол жылы ол Infirmières de l'Air (Әуе мейірбикелері) үшін оқу бағдарламаларын жасады және 1935 жылы алғашқы ресми тіркелген Ұшқыш Мейірбике болды. 1934 және 1935 жылдары ол әуе жедел жәрдемнің тарихы, дамуы және қолданылуы туралы екі деректі фильмге сценарий жазып, режиссерлік қойып, түсірілді: Les Ailes qui Sauvent (Құтқару қанаттары) және Sauvés par la Colombe (Көгершін құтқарады). 1955 жылдың 30 қаңтарында ол авиациялық медицинадағы еңбегі үшін Сорбоннадағы Fédération Nationale d'Aéronautique (Француз Ұлттық Аэронавтика Федерациясы) ұйымынан Deutsch de la Meurthe сыйлығын алды.
Соғыс қызметі
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол өзін еркек етіп жамылып, француз жаяу әскері лейтенантының келісімімен 42-ші жаяу әскерлер батальонында 2-ші сынып сарбаз ретінде майдан шебінде қызмет етті. Ол жасырындығы ашылып, үйге қайтарылды, бірақ кейін маршал Фоштің тікелей өтініші бойынша итальяндық Доломиттерде итальяндық 3º Reggimento Alpini (3-ші Альпі әскерлері полкі) қатарында әскери операцияларға қатысты. Ол сондай-ақ Қызыл Кресттің хирургиялық медбикесі, Италия майданындағы соғыс тілшісі және, мүмкін, әскери билік үшін ақпарат жинаушы болды. 1915 жылы Марвингт неміс басып алған аймақтарға бомба тастау миссияларын орындаған ерікті ұшқыш ретінде әлемдегі алғашқы әйел атанды және Мецтегі неміс әскери базасын бомбалауы үшін Croix de guerre (Әскери крест) орденімен марапатталды. Екі дүниежүзілік соғыс арасында ол журналист, соғыс тілшісі және Солтүстік Африкадағы француз күштерінің медициналық қызметкері болып жұмыс істеді. Мароккода ол шөлдегі құмға қону үшін металл шаңғыларды қолдану идеясын ойлап тапты, сондай-ақ шөлде шаңғы мектебін ашып, құм төбелерінде шаңғы тебуге үйретті. Ол Францияның солтүстік-шығысындағы Мюрте және Мозель департаментіндегі шағын коммунада дүниеден өтті. Оның қорылу рәсімі 17 желтоқсанда Сент-Эпврде өтті және ол Францияның Нанси қаласындағы Превилл зиратына жерленді. Францияда оның құрметіне көшелер, гимназиялар, мектептер, ұшқыштар клубы, скауттар тобы және тұрғын үй кешені аталған. 1987 жылы ол Халықаралық әйелдер спортының Даңқ залына енгізілді. Франция 2004 жылдың 29 маусымында оның құрметіне әуе пошта маркасын шығарды. Оның есімін арқалайтын бірнеше жылдық сыйлықтар бар, оның ішінде Францияның Орийак қаласындағы Сороптимист клубы және АҚШ Әуе-ғарыш медициналық қауымдастығы арқылы Француз авиация және ғарыш медицинасы қауымдастығы (SOFRAMAS) ұйымдастырған сыйлықтар бар.
Жарияланған еңбектер
"Қауіпті келіншек" және "Түндік теңізден ауа шарымен жасаған саяхатым" 1948 және 1949 жылдары Лос-Анджелестегі Әйелдер авиациялық қауымдастығы демеулік еткен халықаралық әдеби конкурста бірінші жүлделерді жеңіп алды. Олар көптеген газет мақалаларында және кітаптарда еске алынса да, ешқайсысы табылған жоқ (Марвингттің қайтысынан кейін оның барлық мүлігі таратылып, көбісі көзге көрінбеді). "Құтқарушы қанаттар" және "Көпірмен құтқарылғандар" замандастары айтады, бірақ бұл, көбінесе, оның өндірген екі ұқсас аттас фильмдеріне арналған жазбалары мен сценарийлері болып көрінеді. Олардың бірде-бір көшірмесі табылмады. Өмірінің көп бөлігін журналист ретінде өткізген Марвингттің көркем емес жазбаларының көп бөлігі оның жазған көптеген газет мақалаларынан тұрады, кейде ол "Мириэль" псевдонімімен жазатын. Ол көркем әдебиет пен поэзия да жазған деген болса да, бұл оның өмірінің маңызды бөлігі емес еді және басылған бірнеше ғана өлеңі сақталған.
poems survive in print.
Фильмдер
Les Ailes qui Sauvent (Құтқарушы қанаттар), 1934 ж. және Sauvés par la Colombe (Көпірмен құтқарылғандар), 1935 ж. екеуі де Мари Марвингт жоспарлаған, өндірген және түсірілген. Ол сонымен қатар Солтүстік Африкада түсірілім орнын іздеген, ал оператор Гастон Челле ұшағымен қатар ұшып, түсірілімді басқарған. Алғашқы фильм француз әскери мұрағатында сақталған. Екінші фильмнің қазіргі орны белгісіз.