Кіріспе

Дене тұтастығы дисфориясы (ДТД), сондай-ақ дене тұтастығы сәйкестік бұзылысы (ДТСБ), ампутация сәйкестік бұзылысы немесе ксеномелия, бұрын апотемнефилия деп аталатын, – сезімдік немесе физикалық мүгедектікке ие болуға деген құштарлықпен сипатталатын сирек кездесетін психикалық бұзылыс. Бұл бұзылыс әдетте ерте жасөспірім шақта басталады және зиянды салдарларға алып келеді. ДТД соматопарафрениямен байланысты болуы мүмкін. Осы жағдайға тап болған адамдар өздерін "трансаблебл" деп атауы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

ДБТ – сирек кездесетін, көбінесе зерттелмейтін жағдай, онда санадағы дене бейнесі мен физикалық дененің арасында үйлесімсіздік болады. Бұл жағдай мүше, әдетте аяқтың ампутациялануына немесе параличке түсуге, соқыр немесе саңырау болуға күшті ұмтылыспен сипатталады. Қандай да бір жалпылама тұжырым жасауға болатын болса, ДБТ-сы бар адамдар ампутацияны қалау сезімі сегіз бен он екі жас аралығында пайда болады, көбінесе бала кезінде мүшесі ампутацияланған адамды білген. Дегенмен, ДБТ-сы бар адамдар көбінесе емделуді көп ұзаған соң ғана іздей бастайды.

Диагностика

МКК-11-де БИД "Денелік бейжайлық немесе денелік сезімдердің бұзылуы" санатына енгізілген. Ол "маңызды жағдайда физикалық мүгедектікке ұмтылумен (мысалы, ірі мүшелерді ампутациялау, паралич, соқыр болу) сипатталады, бұл ерте жасөспірім шағында басталып, тұрақты дискомфортпен немесе қазіргі мүгедектік емес дене құрылымына қатысты теріс сезімдермен бірге жүреді. Физикалық мүгедектікке ұмтылу зиянды салдарларға алып келеді, яғни бұл ұмтылыспен айналысу (мүгедек екенін көрсетуге кеткен уақытты қоса алғанда) өнімділікке, бос уақытқа немесе әлеуметтік өмірге елеулі кедергі келтіреді (мысалы, адам жақын қарым-қатынас құруға құлықсыз болады, себебі бұл оның мүгедектік имитациясын қиындатады) немесе мүгедектікке қол жеткізу әрекеттері адамның денсаулығына немесе өміріне қауіп тудырады. Бұл бұзылу басқа психикалық, мінез-құлықтық немесе нейродамыту бұзылысымен, жүйке жүйесінің ауруымен немесе басқа медициналық жағдаймен, немесе жалған мүгедектікпен (малингринг) жақсы түсіндірілмейді." Жыныстық дисфория диагнозы жоққа шығарылуы керек.

Жіктеу

ICD 11-ші басылымы шығар алдында дене өзгерту бұзылысы (BID) психикалық ауру ретінде танылуы күмәнді болды. Оны DSM 5-ке қосу мәселесі талқыланды, бірақ ол кірген жоқ; сондай-ақ, ICD 10-ға да енбеді. Дене өзгерту бұзылысымен (BID) ауыратын адамның қаламайтын ағзасын хирургиялық жолмен ампутациялаудың этикалық жағы да қиын және даулы мәселе.

Болжам

Емделген және емделмеген біржақты дигитал ишемияның (BID) салдары белгісіз; көптеген жағдайларда ампутация зардап шеккен адамдарда бұл қанағаттандыруды толығымен жояды.

Өткiзуге қабілеттілік

Трансабілізм (немесе трансабілділік) – бұл дені сау адамның физикалық кемістік немесе мүгедектікке ие болу үшін өз денесін өзгерту қажеттілігін сипаттау үшін қолданылатын термин. Бұл жеке шешім мен тілекке байланысты. ISH News хабарлағандай, трансабілді адамдар өмір бойына мүгедектікке әкелетін жарақаттар алып, мүгедектікке ұмтылысын қанағаттандырады. Трансабілді адам саңырау, соқыр, аяқ-қолынан айырылу, параплегияға шалдығу немесе кез келген басқа да мүгеделікке ие болуды қалайды.

Тарих

Апотемнофилия алғаш рет 1977 жылы психологтар Грегг Фурт және Джон Мэннидің мақаласында негізінен сексуалдық бағытта сипатталды. 1986 жылы Мэнни осыған ұқсас жағдайды акротомофилия деп атады; атап айтқанда, серіктің ампутациясына жауап ретінде сексуалдық қоздырылу. 2004 жылға дейінгі жариялымдар көбінесе жекелеген жағдайларды зерттеулер болды. 2004 жылы Майкл Фёрст алғашқы клиникалық зерттеуді жариялады, онда ол осы жағдаймен күресетін 52 адамды сауалнамадан өткізді, олардың төрттен бірі ампутациядан өткен. Осы жұмыстың нәтижесінде Фёрст "дене тұтастығының бұзылуы" терминін енгізді, бұл оның бұрынғы парафилия емес, жеке бастылықтың бұзылуы екенін көрсетеді. Фёрсттің жұмысынан кейін, BID-ді неврологиялық жағдай ретінде зерттеуге бағытталған күш-жігер, нейробейнелеу және басқа да әдістерді қолдана отырып, BID-мен ауыратын адамдардың миындағы ықтимал себептерді анықтауға тырысты.