Толық келісімшарт ұғымы, келісімдердегі құқықтар мен міндеттерді толық анықтау маңызды. Нақты келісімдер алайда көбінесе толық емес болады, даулар туындаса сот шешеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Толық келісім-шарт – келісім-шарт теориясының маңызды түсінігі. Егер келісімге қатысушы тараптар әлемнің болашақтағы кез келген мүмкін жағдайы үшін өзара құқықтары мен міндеттерін толыққанды белгілей алса, олардың келісім-шарты толық болады. Келісім-шарт шарттарында ешқандай кемшілік болмайды. Дегенмен, толық келісім-шартты жасау тым қымбатқа түсетіндіктен, нақты өмірдегі келісім-шарттар көбінесе толық емес болады. Егер дау туындап, мәселе келісім-шарттағы кемшілікке тірелсе, тараптар келіссөздер жүргізуге тырысады немесе соттар ол кемшілікті толтыруға кіріседі. Толық келісім-шарт идеясы, әдепкі ережелер ұғымымен тығыз байланысты, яғни келісім-шартта айтылмаған жағдайда қолданылатын заңдық ережелер. Экономикада келісім-шарт теориясы толық келісім-шарттар теориясы және толық емес келісім-шарттар теориясы болып екіге бөлінеді. Толық келісім-шарт теориясы агенттік теориясы (немесе басшы-агент теориясы) деп те аталады және (Байес) механизмдерді жобалау және іске асыру теориясымен тығыз байланысты. Толық келісім-шарт теориясындағы ең маңызды екі модель класы – жағымсыз таңдау және моральдық тәуекел модельдері. Осы келісім-шарт теориясының бөлігінде, келісім-шарт жасасушы тараптар арасындағы кез келген шарттық келісімге рұқсат етіледі, егер ол тиісті технологиялық және ақпараттық шектеулерге сәйкес келетін болса. Асимметриялық ақпарат болған жағдайда, оптималдау мәселелерін ашықтау принципі арқылы шешуге болады. Толық келісім-шарт теориясының маңызды оқулығы – Laffont және Martimort (2002) еңбегі. Керісінше, толық емес келісім-шарт модельдері тек шектеулі түрдегі келісім-шарттарға ғана рұқсат беретін жағдайларды қарастырады, мысалы, Гроссман-Харт-Мур фирма теориясында тек қарапайым меншік құрылымдары ғана келісім-шарт арқылы нақтылана алады.
A complete contract is an important concept from contract theory. If the parties to an agreement could specify their respective rights and duties for every possible future state of the world, their contract would be complete. There would be no gaps in the terms of the contract. However, because it would be prohibitively expensive to write a complete contract, contracts in the real world are usually incomplete. When a dispute arises and the case falls into a gap in the contract, either the parties must engage in bargaining or the courts must step in and fill in the gap. The idea of a complete contract is closely related to the notion of default rules, e. g. legal rules that will fill the gap in a contract in the absence of an agreed upon provision. In economics, the field of contract theory can be subdivided into the theory of complete contracts and the theory of incomplete contracts. Complete contracting theory is also called agency theory (or principal agent theory) and closely related to (Bayesian) mechanism design and implementation theory. The two most important classes of models in complete contracting theory are adverse selection and moral hazard models. In this part of contract theory, every conceivable contractual arrangement between the contractual parties is allowed, provided it is feasible given the relevant technological and information constraints. In the presence of asymmetric information, the optimization problems can be handled due to the revelation principle. A leading textbook exposition of complete contract theory is Laffont and Martimort (2002). In contrast, incomplete contracting models consider situations in which only a restricted class of contracts is allowed, e. g. only simple ownership structures can be contractually specified in the Grossman Hart Moore theory of the firm.