Антарктика минк китінің сипаттамасы

Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Антарктика минк киті немесе оңтүстік минк киті (Balaenoptera bonaerensis) – тиіт майлы киттер қатарына жататын минк китінің бір түрі. Бұл – жалған минк китінен кейінгі екінші және балеен китінен кейінгі үшінші кішкентай роркваль. 19 ғасырдың ортасында ғылыми тұрғыдан алғаш сипатталғанымен, 1990 жылдарға дейін жеке түр ретінде танылмады. Кішкентай мөлшері мен майдың аздығына байланысты кит аулау өнеркәсібі бұрын назардан тыс қалдырған Антарктика минк киті, басқа балеен киттердің тағдырынан құтылып, 21 ғасырға дейін жүздеген мыңнан тұратын ірі популяциясын сақтап келді. Әлемдегі ең көп таралған балеен китіне айналған ол қазіргі таңда осы саланың негізгі түрлерінің бірі болып табылады, оның құрбысы – жалған минк киті де осы саланың маңызды бөлігі. Ол негізінен Оңтүстік жарты шармен шектелген (бірақ Солтүстік Атлантикада кездейсоқ шатасқандары туралы хабарлар бар) және негізінен эуфаузидтермен қоректенеді.

Тарих

1867 жылдың ақпан айында бір балықшы Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласынан шамамен он шақырымдай қашықтықта орналасқан Белграно маңындағы Рио-де-ла-Плата өзенінде еркек рорквальдың (құйрықты кит) денесін тапты. Оны жағаға алып келген соң, неміс-аргентиналық зоолог Герман Бурмейстердің назарына жеткізді, ол сол жылы оны жаңа түр ретінде сипаттады – *Balaenoptera bonaerensis*. 1873 жылдың қазан айында Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы Отаго мүйісінен алынған басқа бір мынаудың қаңқасын Дунединдегі Отаго мұражайының сақтаушысы профессор Фредерик Хаттон Лондондағы Британ мұражайына жіберді. Онда британдық зоолог Джон Эдвард Грей оны зерттеді және оны «қара кит» (минк кит, *B. acutorostrata*) түрінің жаңа түрі деп сипаттап, *B. huttoni* деп атады. Екі сипаттама да шамамен бір ғасыр бойы назарсыз қалды. Гордон Р. Уильямсон Оңтүстік жарты шарда қара қанатты нысандарды алғаш рет сипаттады, бұл үш мынауға негізделген: 1955 жылы жүкті ұрғашы және 1957 жылы екі еркек, барлығы британдық кит аулау кемесі «Балаенаға» жеткізілді. Үшеуінің де біркелкі ақшыл-сұр қанаттары және екі түсті балиендері болды – алдыңғы жағы ақ, артқы жағы сұр. 1960 жылдардағы қосымша зерттеулер оның сипаттамасын растады. 1970 жылдардағы остеологиялық және морфологиялық зерттеулер оның жалпы минк китінің кеміндегі бір түрі екенін көрсетті, ол Бурмейстердің мынауына сәйкес *B. a. bonaerensis* деп аталды. 1980 жылдардағы сыртқы түріне және остеологияға негізделген зерттеулер Оңтүстік жарты шарда екі нысан бар екенін көрсетті: қара қанатты үлкен нысан және ақ қанатты «кішкентай» немесе «ергежейлі» нысан, соңғысы Солтүстік жарты шардағы жалпы нысанмен тығыз байланысты болғандай көрінді. Аллозим және митохондриялық ДНК талдауларын қолдана отырып жүргізілген генетикалық зерттеулер осы тұжырымды нығайтты, олар минк китінің кеміндегі екі түрі бар екенін ұсынды: *B. acutorostrata* және *B. bonaerensis*, кішкентай нысан бұрынғысына жақын. Бір зерттеуде сей киттері мен Брайд китінің теңіздегі нысаны минк китінің екі түріне қарағанда бір-біріне жақын екені көрсетілді. Кейін Халықаралық кит аулау комиссиясы осы тұжырымды қабылдады. Басқа ұйымдар да солай істеді.

In February 1867, a fisherman found an estimated male rorqual floating in the Río de la Plata near Belgrano, about ten miles from Buenos Aires, Argentina. After bringing it ashore he brought it to the attention of the German Argentine zoologist Hermann Burmeister, who described it as a new species, Balaenoptera bonaerensis, the same year. The skeleton of another specimen, a individual taken off Otago Head, South Island, New Zealand, in October 1873, was sent by Professor Frederick Hutton, keeper of the Otago Museum in Dunedin, to the British Museum in London, where it was examined by the British zoologist John Edward Gray, who described it as a new species of "pike whale" (minke whale, B. acutorostrata) and named it B. huttoni. Both descriptions were largely ignored for a century. Gordon R. Williamson was the first to describe a dark flippered form in the Southern Hemisphere, based on three specimens, a pregnant female taken in 1955 and two males taken in 1957, all brought aboard the British factory ship Balaena. All three had uniformly pale gray flippers and bicolored baleen, with white plates in the front and gray plates in the back. Further studies in the 1960s supported his description. In the 1970s osteological and morphological studies suggested it was at least a subspecies of the common minke whale, which was designated B. a. bonaerensis, after Burmeister's specimen. In the 1980s further studies based on external appearance and osteology suggested there were in fact two forms in the Southern Hemisphere, a larger form with dark flippers and a "diminutive" or "dwarf form" with white flippers, the latter of which appeared to be more closely related to the common form of the Northern Hemisphere. This was strengthened by genetic studies using allozyme and mitochondrial DNA analyses, which proposed there were at least two species of minke whale, B. acutorostrata and B. bonaerensis, with the dwarf form being more closely related to the former species. One study, in fact, suggested that sei whales and the offshore form of Bryde's whale were more closely related to one another than either species of minke whale were to each other. – this was followed by the International Whaling Commission a few years later. Other organizations followed suit.

Бөліну

Антарктикалық және жалпы минк киттері Оңтүстік жарты шарда 4,7 миллион жыл бұрын бір-бірінен бөлініп шықты. Бұл ерте плиоценде болған, ұзаққа созылған жаһандық жылыну кезеңінде Антарктика айналмалы тогының бұзылуына және жергілікті көтеріліс аймақтарының пайда болуына себеп болды, бұл популяцияларды бөліп, түрленуге жағдай жасады.

Гибридтер

Антарктика мен қарапайым минк киттері арасында екі расталған будандастырылған ұрпақ бар. Екеуі де Норвегиялық кит аулау кемелерімен Солтүстік Атлантиканың солтүстік-шығысында ұсталған. Біріншісі, 2007 жылғы 20 маусымда Батыс Шпицбергенде ұсталған аналық кит, Антарктикалық минк анасы мен қарапайым минк әкесінің жұптасуының нәтижесі болды. Екіншісі, 2010 жылғы 1 шілдеде Солтүстік-Батыс Шпицбергенде ұсталған жүкті аналық кит болды, оның анасы қарапайым минк, ал әкесі Антарктикалық минк еді. Оның аналық ұрығы Солтүстік Атлантикалық қарапайым минк китінен туған, бұл екі түрдің будандары арасында кері будандасу мүмкін екенін көрсетеді.

Өлшемі

Антарктикалық минк – балиндар арасындағы ең кішкентай киттердің бірі, одан тек қарапайым минк пен пигмейлік кит кішірек. Бразилия жағалауынан ұсталған ең ұзын әйел кит 1969 жылы, ал еркек кит 1975 жылы ұсталған. Біріншісі екінші ең ұзын әйел киттен төрт футқа ұзын, ал екіншісі екінші ең ұзын еркек киттен бес футқа ұзын болған. Оңтүстік Африка жағалауынан ұсталған ең ұзын әйел және еркек киттер тіркелген. Антарктидада ең ауыр салмақты әйел кит 10,4 тонна (11,5 қысқа тонна), ал еркек кит 8,8 тонна (9,7 қысқа тонна) салмаққа ие болған. Жыныстық жетілу кезінде әйелдердің орташа ұзындығы 8 метр, ал еркектердің де 8 метрді құрайды. Бұзаулардың туған кездегі ұзындығы шамамен 3 метр болады. Антарктикалық минкте қарапайым және пигмейлік киттерге тән ашық сұр ростральдық жолақ болмайды. Барлық киттерде соқпақ тесіктерінен басталып, алдымен солға, содан кейін оңға қарай иіліп шығатын, әсіресе оңға қарай иілген, жіңішке ақ сызықтар болады. Бұл сызықтар осы түрде қарапайым немесе пигмейлік минктерге қарағанда жақсы көрінеді. Көптеген киттерде құлақтың есту тесігінен артқа қарай созылатын, кеңейіп, таралатын, түрлі түсті – ашық сұр, қара жиектері бар ашық сұр немесе қара құлақ жолағы бар. Олардың пішіні өзгермелі, ашық сұр қос шеврон немесе W пішінді үлгіге ие (үлкен туысы – желкенді китте де осындай үлгі кездеседі). Антарктикалық минкте қарапайым минкке тән жарқын ақ көлденең қанат жолағы, сондай-ақ пигмейлік минктегі ақ иық дабылы мен жарқын ақ қанат жамылғысы (қанаттың үштен екі бөлігін алып жатады) жоқ. Оның орнына, олардың қанаттары, жалпы дене ұзындығының шамамен алтыдан сегізден бір бөлігін құрайды, әдетте ақ түсті алдыңғы жиегі мен қараңғы сұр артқы жиегі бар қарапайым ашық сұр немесе екі түсті болады. Сондай-ақ, қанаттың жақын жағындағы үштен бір бөлігінің қараңғы сұр түсінен дистальдық үштен екі бөлігінің ашық сұр түсін ажырататын жұқа ашық сұр немесе қара жолақ болуы мүмкін. Пигмейлік минкке қарағанда, көз бен қанат арасындағы қара сұр түсті бөлік жұтқыншақтың бүктемелеріне дейін созылмайды, демек, қараңғы жұтқыншақ жамылғысы қалыптаспайды. Оның орнына, көз деңгейінен қанаттың алдыңғы жағына дейін созылатын, иық жамылғысының ашық сұр түсімен бірігіп кететін, ирек пішіндес сызық бар. Ең ұзын балиндардың орташа ұзындығы және ені, ал жұптарының саны 155-ден 415-ке дейін (орташасы 273) жетеді. Олар екі түсті, артқы тақталарында қара сұр сыртқы жиегі, ал алдыңғы тақталарында ақ сыртқы жиегі бар. Бірақ ақ тақталар арасында қара тақталардың кейбір қатарлары кездесуі мүмкін.

The Antarctic minke is among the smallest of the baleen whales, with only the common minke and the pygmy right whale being smaller. The longest caught off Brazil were an female taken in 1969 and an male taken in 1975, the former four feet longer than the second longest females and the latter five feet longer than the second longest males. Off South Africa, the longest measured were a female and a male. The heaviest caught in the Antarctic were a female that weighed 10.4 metric tons (11.5 short tons) and an male that weighed 8.8 metric tons (9.7 short tons). At physical maturity, females average and males At sexual maturity, females average 24.9 feet (8 m) and males 26.6 feet (8 m). Calves are estimated to be 9 feet (3 m) at birth. Antarctic minkes lack the light gray rostral saddle present in the common and dwarf forms. All individuals possess pale, thin blowhole streaks trailing from the blowhole slits, which first veer left and then right – particularly the right streak. These streaks appear to be more prominent and consistent on this species than on either the common or dwarf minke. Most also have a variably colored – light gray, light gray with dark edges, or simply dark – ear streak trailing behind the opening for the auditory meatus, which widens and becomes more diffuse posteriorly. A light gray variably shaped double chevron or W shaped pattern (analogous to a similar pattern seen on their larger cousin the fin whale)

Antarctic minkes lack the bright white, transverse flipper band of the common minke and the white shoulder blaze and bright white flipper patch (occupying the proximal two thirds of the flipper) of the dwarf minke. Instead, their narrow, pointed flippers, about one sixth to one eighth of the total body length, are normally either a plain light gray with an almost white leading edge and a darker gray trailing edge or two toned, with a thin light gray or dark band separating the darker gray of the proximal third of the flipper from the lighter gray of the distal two thirds. Unlike the dwarf minke, the dark gray between the eye and flipper does not extend unto the ventral grooves of the throat to form a dark throat patch; there is instead an irregularly shaped line running from about the level of the eye to the anterior insertion of the flipper, merging with the light gray of the shoulder patch. The longest baleen plates average in length and about in breadth and number 155 to 415 pairs (average 273). They are two toned, with a dark gray outer margin on the posterior plates and a white outer margin on the anterior plates – though there may be some rows of dark plates amongst the white plates.

Ауқым

Антарктикалық минке киттері Оңтүстік жарты шардың көп бөлігінде кездеседі. Батыс Оңтүстік Атлантикада олар Бразилиядан 0°53'N-ден 27°35'S-қа дейін (жыл бойы дерлік), Уругвайда, Магеллан бұғазында және Чилидің оңтүстігіндегі Бигл каналында (ақпан-наурыз айларында), ал шығыс Оңтүстік Атлантикада Гвинея шығанағында (Того жағалауы), Ангола, Намибия (ақпан айында) және Оңтүстік Африканың Кейп провинциясында тіркелген. Австралия (шілде-тамыз), Эквадор (2°S, қазан), Перу (12°30'S, қыркүйек-қазан) және Чилидің оңтүстігіндегі солтүстік фиордтарында да кездеседі. Суринамда – 1963 жылғы қазанда Коппенем өзенінің ағысы бойында бір ұрғыш кит өлтірілген; Мексика шығанағында, 2013 жылғы ақпан айында АҚШ Луизиана штатының жағалауынан бір ұрғыш киттің денесі табылған; және Солтүстік Атлантиканың солтүстік-шығысындағы Ян Майен аралының жанында (маусым айында) байқалған. Кейінгі зерттеулер, Антарктикалық және шағын минке киттерін ажыратып көрсетті, олардың көпшілігі Антарктикалық минке киттері екені анықталды, соның ішінде Беллингсхаузен, Скотия, Уэдделл және Росс теңіздері. Олар Маккензи шығанағы және Прайдз шығанағы аймағында (60°–80°E, 66°S-тан оңтүстікке қарай) және Королева Мод жерінде (0°–20°E, 66°–70°S), Дэвис (80°–100°E, 66°S-тан оңтүстікке қарай) және Росс теңіздерінде (160°E–140°W, 70°S-тан оңтүстікке қарай), сондай-ақ оңтүстік Уэдделл теңізінде (20°–40°W, 70°S-тан оңтүстікке қарай) ең көп кездеседі. Олар көк кит сияқты, мұздыққа ерекше бейім. Көктемде (қазан-қараша айларында) олар мұздық аймағының бойында, жылдам мұздың жиегіне жақын кездеседі, мұздық белдеулері арасында және жиектерде және полиньяларда байқалады – көбінесе қалың мұз жамылғысында. Кейбір киттер мұзда қалып, Антарктикада қыстауға мәжбүр болған. Мысалы, 1955 жылғы тамызда Принц Густав каналында, Антарктика түбегінің шығысында және Джеймс Росс аралының батысында 120-ға жуық "кіші роркваль" алпыс қашалотпен және Арнукс мұрынды китімен бірге кішкентай тыныс тесігінде тұтқынға түскен.

Antarctic minke whales occur throughout much of the Southern Hemisphere. In the western South Atlantic, they have been recorded off Brazil from 0°53'N to 27°35'S (nearly year round), Uruguay, and in the Strait of Magellan and Beagle Channel of southern Chile (February–March), while in the eastern South Atlantic they have been recorded in the Gulf of Guinea off Togo, off Angola, Namibia (February), and Cape Province, South Africa. Australia (July–August), Ecuador (2°S, October), Peru (12°30'S, September–October), and the northern fjords of southern Chile. Vagrants have been reported in Suriname – an female was killed upstream the Coppename River in October 1963; the Gulf of Mexico, where a female was found dead off the US state of Louisiana in February 2013; and off Jan Mayen (June) in the northeastern North Atlantic. Later surveys, which distinguished between Antarctic and dwarf minke whales, showed that most of these were Antarctic minke whales. including the Bellingshausen, Scotia, Weddell and Ross Seas. They are most abundant in the MacKenzie Bay Prydz Bay area (60° – 80°E, south of 66°S) and relatively numerous off Queen Maud Land (0° – 20°E, 66° – 70°S), in the Davis (80° – 100°E, south of 66°S) and Ross Seas (160°E – 140°W, south of 70°S), and in the southern Weddell Sea (20° – 40°W, south of 70°S). Like their larger cousin the blue whale, they have a particular affinity for the pack ice. In the spring (October–November), they occur widely throughout the pack ice zone to near the edge of the fast ice, where they have been observed between belts of pack ice and in leads and polynyas – often in heavy ice cover. Some individuals have become trapped in the ice and were forced to overwinter in the Antarctic – for example, up to 120 "lesser rorquals" were trapped in a small breathing hole with sixty killer whales and an Arnoux's beaked whale in Prince Gustav Channel, east of the Antarctic Peninsula and west of James Ross Island, in August 1955.

Көші-қон және қозғалыстар

Оңтүстік мұхитта оңтүстік жазында (қаңтар) "Discovery белгілері" – гравировкаланған жазуы мен нөмірі бар тот баспайтын құбырлар – қойылған екі Антарктикалық минке киті бірнеше жылдан кейін оңтүстік-шығыс Бразилиядан (6°–7°S, 34°W) оңтүстік қысында (тиісінше шілде және қыркүйек айларында) табылды. Біріншісі Король Мод жерінен, ал екіншісі Оңтүстік Оркни аралдарының оңтүстік-шығысынан белгіленді. Бұл Discovery белгілерімен белгіленген жиырмадан астам кит Антарктида құрлығының айналасында кең ауқымды қозғалыстар көрсетті, олардың әрқайсысы 30 градустан астам бойлыққа жылжыды – екеуі тіпті 100 градустан астам бойлыққа жылжыған. Біріншісі Аделия жағалауында белгіленіп, келесі маусымда Принцесса Рагнхильд жағалауында, кемінде 114 градус бойлыққа дейін табылды. Екіншісі Адар мүйісінен солтүстікке қарай белгіленіп, алты жылдан кейін Рисер-Ларсен түбегінің солтүстік-батысында, кемінде 139 градустан астам бойлыққа дейін табылды. Екеуі де қаңтар айында белгіленді және табылды. 1972 жылғы 20 қаңтарда марлиннің (Makaira sp.) сынған мүсізі Оңтүстік мұхитта ұсталған минке китінің тұмсығына қадалып, Үнді мұхитының жылы тропикалық және субтропикалық суларына көшіп кеткендігіне жанама дәлел болды.

Халық саны

Бұрынғы есептер бойынша, Оңтүстік мұхитта бірнеше жүз мың мысық кит болған. 2012 жылы Халықаралық кит аулау комиссиясының ғылыми комитеті ең жақсы бағалау ретінде 515 000 кит туралы келісімге келді. Ғылыми комитеттің баяндамасында бұл бағалаудың белгілі бір дәрежеде теріс қателіктерге ұшырауы мүмкін екендігі мойындалды, себебі кейбір мысық киттер зерттеуге қолжетімді мұз жиегінің шегінен тыс жерде болған болуы мүмкін.

Табиғат тарихы

Антарктикалық минке киттері еркектерде 5-8 жасқа, ал аналықтарда 7-9 жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі. Екеуі де шамамен 18 жасында физикалық жағынан толық жетіледі. Шамамен 10 айлық жүктілік мерзімінен кейін бір жас кит туады – егіздер мен үштік ұрықтар кездеседі, бірақ сирек. Шамамен алты айлық сүттен айыру кезеңінен кейін, жас кит сүттен айырылады. Кит туу аралығы шамамен 12,5-14 айды құрайды. Кит туудың ең жоғары қарқыны мамыр мен маусым айларында, ал ұрықтанудың ең жоғары қарқыны тамыз мен қыркүйек айларында байқалады. Аналық киттер 43 жасқа дейін өмір сүре алады.

Тарату

Антарктикалық минке киттері негізінен еуфаузидтермен қоректенеді. Оңтүстік мұхитында жекелеген киттердің 90% -нан астамы Антарктидалық крилмен (Euphausia superba) қоректенген; ал кейбір аймақтарда, әсіресе Прайдц шығанағының салыстырмалы түрде терең емес суларында E. crystallorophias диетаның маңызды бөлігін құрады. Сирек кездесетін және кездейсоқ қоректік заттарға каланоидты копеподтар, пелагикалық амфипод Темисто гаудихауди, Антарктидалық сидстрип (Pleuragramma antarcticum), крокодил мұз балығы Cryodraco antarcticus, нототенидтер және миктофидтер жатады. Оңтүстік Африка жағалауында тексерілген киттердің көпшілігінің асқазаны бос болды. Асқазанында азық барлардың барлығы еуфаузидтермен, негізінен Thysanoessa gregaria және E. recurva түрлерімен қоректенген. Олардың қалдықтары советтер аулаған касаткалардың асқазанынан табылған, ал жапондықтар аулаған киттердің денесінде касаткалардың шабуылын көрсететін тіс іздері және денедегі параллель сызаттар анықталған. Көптеген шабуылдар А типіндегі касаткаларға қатысты, бірақ 2009 жылдың қаңтар айында, әдетте осы аймақтағы Ведделл теңіз түлкілерін мұздан суға жуу арқылы аулайтын он касаткадан тұратын В типіндегі немесе мұздық касаткалар тобы Лаубеуф фьордында жас Антарктикалық минке китіне шабуыл жасап, өлтіріп, жегені байқалды.

Паразиттер мен эпибиотиктер

Антарктикалық минке киттерінің паразиттік және эпибиотикалық фаунасы туралы аз ғылыми еңбек жарияланған. Киттердің денесінде жиі қызғылт қоңырдан сарғыш түсті Cocconeis ceticola диатомының жабындылары табылды – Оңтүстік Африкадан 35,7%-да және Антарктидадан 67,5%-да. Жапондық экспедиция мұздың жиегінде аулаған киттердің үлгісінің бесіден бірінде циамидтер (бір киттен табылған циамид Cyamus balaenopterae деп анықталды) кездесті. Бір китте бірнеше жүздей осы кит бітесі табылуы мүмкін, орташа есеппен бір китке 55-ке жуық біте келеді. Олардың көпшілігі ішкі ойыстардың соңында және кіндік айналасында кездеседі. Pennella копеподы тек бір киттен ғана табылған. Кестодтар көбінесе ішектерде кездеседі (бір мысалы Tetrabothrius affinis деп анықталды). Оңтүстік Африка жағалауында топтың орташа саны шамамен екіге жуық, ең көп кездесетіні – жалғыз киттер (шамамен 46%) және жұп киттер (31%). 2000 жылдың шілдесінде Үлкен Барьер рифінде жетілмеген Антарктикалық минке киті төрт ергежейті китпен қысқа уақыт араласқаны байқалды.

Әндіктер

Антарктикалық киттер әртүрлі дыбыстар шығарады, оның ішінде сылдырлар, қоңыраудың саңлауын еске түсіретін шақырықтар, дыбылдықтар, қышқырулар, өксіктер, жиілігі 83 Гц болатын төмендеулер бар. Әрбір төмендеудің ұзақтығы 0,2 секунд, ал орташа деңгейі бір метрде бір микропаскальдің эталондық қысымында шамамен 147 децибелді құрайды. 1960 жылдары алғаш рет сипатталған және «Оберон» кластығы суасты кемелерінің сонар операторлары қаздың дауысына ұқсас болғандықтан осылай атаған «био-үйрек» шақырығы, 50-ден 200 Гц-қа дейінгі жиілік диапазонындағы үштен он екіге дейінгі импульстік тізбектерден тұрады және шамамен 154 Гц жиілікке ие. Олар кейде 1 кГц-ға дейінгі гармоникаларды да қамтиды. Бұл дыбыстар шамамен 1,5-3 секунд сайын қайталанады және бір метрде бір микропаскальдің эталондық қысымында 140 децибелдік деңгейге жетеді. Оның шығу тегі ондаған жылдар бойы құпия болып келді, бірақ 2014 жылы жарияланған мақалада Антарктикалық китке жатқызылды, дегенмен 2000 жылдардың ортасынан бері осы түрден шыққан болуы мүмкін деген болжамдар айтылып келген. Бұл дыбыс Росс және Лазарев теңіздерінде, Перт каньонында, Батыс Австралиядан маусымның соңынан желтоқсанның басына дейін, сондай-ақ сәуірден желтоқсанға дейін Король Хакон VII теңізінде тіркелді. Дыбыс азық іздеу үшін суға батқан кезде бетке жақын пайда болады, бірақ оның функциясы әлі белгісіз.

Киттер аулау

1894 жылдың желтоқсаны мен 1895 жылдың қаңтары аралығында кит аулау саласын дамытушы Свенд Фойн жіберген және Хенрик Йохан Булл басқарған «Антарктика» кемесі Антарктида суларында кем дегенде үш минк китін аулауға қол жеткізді. Екі кит сақталды, олардың екеуі де жаңа ет үшін пайдаланылды (біреуінен екі бөшке май ғана шықты). 1923 жылдың желтоқсанында Росс теңізіне келген алғашқы заманауи кит аулау экспедициясының теңізшілері мұздың жиегінен шыққаннан кейін «көптеген тұнбаларды» көрді, кейін олардың қарапайым минк киттері екенін білгенде көңілі қалды. 1950 жылдары британдықтар аулаған аз ғана киттерді олар қызығушылықтан гөрі басқа себептермен ұстады. Осы кезеңде британдық «Балаена» фабрикалық кемесінде қызмет еткен химик Кристофер Эш олардың кішкентай болғандықтан 10 тонналық серіппелі таразымен құйрықтарынан көтеріліп, толық салмағы өлшенгенін айтты. «Мұндай әрекет әдетте басқа киттердің жанында болмағанда және палубада көрермендердің көптігінен басқа ештеңе болмағанда жасалады, - деді Эш, - бірақ бұл көрермендер кит еркін асылып, айналып, әдеттегідей бір жақтан екінші жаққа шайқала бастағанда тез тарап кетеді». Бул сияқты Эш те олардың етінің «басқа киттерге қарағанда нәзік тінді, дұрыс пісіргенде сиыр етінен ажырату қиын» екенін атап өтті. Соңғы жылдары олардың жоғары сапалы еті үшін пайдаланылды, 1977 жылы бір фуны 2 долларға дейін бағаланды. Ірі көк, желкенді және сей киттерінің саны азайғаннан кейін, кит аулаушы елдер кішкентай, бірақ саны көп минк киттеріне көшті. Советтер 1950 жылдары бірнеше жүз китті ауласа да, 1971-72 жылдары ғана ірі аулау орын алды, одан 3000-нан астам кит ауланды (көбінесе жапондық экспедициясы). Бұрынғы түрлермен жасаған қателіктерін қайталамау үшін Халықаралық кит аулау комиссиясы келесі маусымға, 1972-1973 жылдарға 5000 кит квотасын белгіледі. Осы сақтық шараларына қарамастан, квота 745 китке асып түсті, ал кейінгі квоталар 8000 китке дейін жетті. 1950-1951 жылдардан 1986-1987 жылдарға дейінгі коммерциялық кит аулау кезеңінде Оңтүстік мұхитта 97 866 минк киті (көбінесе Антарктидалық минк) ауланды, негізінен жапондықтар мен советтер, 1976-1977 жылдары 7900 кит ауланды. Олардың кішкентай өлшемдеріне байланысты кіші калибрлі гарпун және «суық гарпун» (жарылғыш ұңғысы жоқ гарпун) қолданылды, ал ет сапасын сақтау үшін сүйекті сүйрегенде ауа сорғыланбады. Жыл сайын минк китін аулауға арналған экспедициялар ұйымдастырылды, мысалы, 1971-72 жылдары «Джинё Мару», 1972-1973 және 1974-1975 жылдары «Чио Мару» және 1973-1974 жылдары «Кёкусей Мару». Басқа түрлерді аулауға бағытталған көптеген экспедициялар кит аулау маусымының шыңында (қараша-желтоқсан және ақпанның соңы – наурыздың басы) минк китін елемеді және оларды ірі киттердің аулау алаңдарына жақын жерлерде ғана аулады. Минк китінің аулау алаңдары сей және желкенді киттерге қарағанда оңтүстікке қарай (60°S-тан оңтүстікке) орналасқан. 1987 жылдан бері Жапония Халықаралық кит аулау комиссиясының (IWC) VIII бабына сәйкес, ғылыми зерттеулер үшін Антарктикалық минк китін аулау үшін Оңтүстік мұхитына бір фабрикалық кеме және бірнеше аулау/бақылау кемелерінен тұратын флот жіберіп келеді. Алғашқы зерттеу бағдарламасы – Антарктидадағы жапондық зерттеу бағдарламасы (JARPA) 1987-1988 жылдары 273 Антарктикалық минк киті ауланғаннан кейін басталды. Көп ұзамай квота мен ау саны 330-ға, 440-қа дейін өсті. 2005-2006 жылдары екінші зерттеу бағдарламасы – JARPA II басталды. Оның алғашқы екі жылында, Жапония «жұмыс істеу мүмкіндігін зерттеу» деп атаған кезеңде, әр маусымда (2005-06 және 2006-07) 850 Антарктикалық минк және 10 жұлдызды кит аулау жоспарланған. Бірінші маусымда квота орындалды, бірақ өрт салдарынан екінші маусымда тек 508 Антарктикалық минк ауланды. 2007-2008 жылдары экологиялық топтардың үнемі қарсылығына байланысты олар қайтадан квотаны орындамады, тек 551 кит ауланды. 1968 жылдан бастап Оңтүстік Африканың Натал аймағында үлкен түрлердің, әсіресе сей китінің саны азайғандықтан, үлкен сандағы минк киттері ауланды. 1968 және 1975 жылдар аралығында провинциядан барлығы 1113 кит (көбінесе Антарктикалық минк, бірақ бірнеше карлик минк) ауланды, 1971 жылы 199 кит ауланып, рекордтық көрсеткішті құрды. Оларды 539-593 тонна салмақтағы кит аулаушылар 90 мм-лік гарпундық тапаншалармен жабдықталған және оларды Дурбан қаласындағы кит аулау станциясына өңдеуге әкелді. Китшілер күнінің басында минк китін аулаудан бас тартты, өйткені акулалар белгіленген минк китінің өлекселерін жеп қойды, сондықтан кит аулаушылар оларды басқа киттерді қуғанда сүйреуге мәжбүр болды, бұл оларды баяулатты. Олар сондай-ақ асдикті де қолдана алмады, өйткені ол оларды қорқытып, ұзақ қуып жете алмады. Маусым ақпаннан қыркүйекке дейін, маусымның соңғы айында ең жоғары деңгейге жетті. 1966 жылы сей киттерінің саны азайғандықтан, Бразилияның солтүстік-шығысында (6° – 8°S) минк киттері кит аулау операцияларының нысаны болды. 1949 жылдан 1985 жылға дейін 14 000-нан астам кит ауланды, 1975 жылы 1039 кит ауланып, рекордтық көрсеткішті құрды. Оларды «Койо Мару 2» (1966-1971) 367 тонналық, «Сейхо Мару 2» (1971-1977) 306 тонналық және «Кабо Бранко» (1977-1985) 395 тонналық кит аулаушылар жағадан 100 шақырымға дейін аулап, «COPESBRA» компаниясына тиесілі Костиньядағы кит аулау станциясына жеткізді. Маусым мамырдан желтоқсанға дейін, қыркүйек немесе қазан айында ең жоғары деңгейге жетті. 1996 жылдың 30 маусымында Солтүстік Атлант мұхитының солтүстік-шығысындағы Ян Майен аралының батысында Антарктикалық минк киті (генетикалық зерттеулермен расталған) ауланды.

The barque Antarctic, sent by whaling pioneer Svend Foyn and led by Henrik Johan Bull, managed to harpoon at least three minke whales in the Antarctic between December 1894 and January 1895. Two were saved, both being used for fresh meat (one had only yielded two barrels of blubber). In December 1923, when the men of the first modern whaling expedition to visit the Ross Sea saw "a number of spouts" after leaving the ice edge they were soon disgusted to find out that they from lowly minke whales. The few caught by the British in the 1950s were taken more for curiosity than anything else. The chemist Christopher Ash, who had served on the British factory ship Balaena during this time, stated that they were small enough to be lifted by their tails using a 10 ton spring balance and weighed entire. "Generally this is done when there are no other whales about and the deck empty except for a crowd of sightseers," Ash explained, "but this crowd quickly scatters when the whale is just hanging free and starts to spin around and swing from side to side, as it almost always does." Like Bull before him, Ash commented on their meat, which he described as "fine textured in comparison with the other whales, and if properly cooked almost indistinguishable from beef." They were primarily exploited for this very reason – their high quality meat – in later years, which fetched as much as two dollars a pound in 1977. With the larger blue, fin, and sei whales depleted, whaling nations focused their attention on the smaller, but more numerous, minke whales. Though the Soviets had caught several hundred in the 1950s, it was not until 1971–72 that a significant catch was made, with over 3,000 being taken (nearly all by a single Japanese expedition). Not wanting to repeat the same mistakes it had made with previous species, the International Whaling Commission set a quota of 5,000 for the following season, 1972–73. Despite these precautions, the quota was exceeded by 745 – later quotas would be as high as 8,000. During the commercial whaling era, from 1950 to 1951 to 1986–87, 97,866 minke whales (the vast majority probably Antarctic minkes) were caught in the Southern Ocean – mainly by the Japanese and Soviets – with a peak of 7,900 being reached in 1976–77. Harpoon guns of lesser caliber and "cold harpoons" (harpoons without explosive shells) had to be used due to their small size, while no air was pumped into the carcasses when they were tied alongside for towing to ensure the greatest quality of meat. While an expedition or two was fitted out each year specifically for minke whales – the Jinyo Maru in 1971–72, the Chiyo Maru from 1972 to 1973 to 1974–75, and the Kyokusei Maru in 1973–74 – most expeditions, which targeted other species, ignored minkes during the peak of the whaling season (November–December and late February to early March) and only caught them on whaling grounds relatively close to those of larger ones – the minke whaling grounds were much further south (south of 60°S) than those for fin and sei whales. From 1987 to the present, Japan has been sending a fleet consisting of a single factory ship and several catcher/spotting vessels to the Southern Ocean to catch Antarctic minkes under Article VIII of the IWC, which allows the culling of whales for scientific research. The first research program, Japanese Research Program in the Antarctic (JARPA), began in 1987–88, when 273 Antarctic minkes were caught. The quota and catch soon increased to 330 and 440. In 2005–06, the second research program, JARPA II, began. In its first two years, in what Japan called its "feasibility study", 850 Antarctic minkes, as well as 10 fin whales, were to be taken each season (2005–06 and 2006–07). The quota was reached in the first season, but due to a fire, only 508 Antarctic minkes were caught in the second. In 2007–08, because of constant harassment from environmental groups, they failed to reach the quota again, with a catch of only 551 whales. Beginning in 1968, larger numbers of minke whales were caught off Natal, South Africa, mainly to supplement the dwindling supply of larger species, particularly the sei whale. A total of 1,113 whales (nearly all Antarctic minke, but a few dwarf minke as well) were caught off the province between 1968 and 1975, with a peak of 199 in 1971. They were taken by whale catchers of 539 to 593 gross tons with 90 mm harpoon guns mounted on their bows, which brought them to the whaling station at Durban for processing. Gunners refused to take minkes early in the day, because sharks devoured any minke carcasses that were flagged, forcing the catchers to tow them during the chasing of other whales and thus slowing them down. They also could not use asdic, as it frightened them and lead to protracted chases. The season lasted from February to September, with a peak in the last month of the season. In 1966, minke whales became the target of whaling operations off northeastern Brazil (6° – 8°S) due, once again, to the decline of sei whales. Over 14,000 were caught between 1949 and 1985, with a peak of 1,039 in 1975. They were caught by a succession of whale catchers – the 367 ton Koyo Maru 2 (1966–1971), the 306 ton Seiho Maru 2 (1971–1977), and the 395 ton Cabo Branco (also called Katsu Maru 10, 1977–1985) – up to 100 miles offshore and brought to the whaling station at Costinha, operated by the Compania de Pesca Norte do Brasil (COPESBRA) since 1911. The season lasted from June to December, with a peak in either September or October. An male Antarctic minke whale (confirmed by genetics) was caught west of Jan Mayen in the northeastern North Atlantic on 30 June 1996.

Қорғау мәртебесі

Антарктиканың шағын киті қазіргі уақытта IUCN қызыл тізімінде "Қауіпсіз жағдайға жақын" деп саналады. Алайда, IUCN олардың санының "бірнеше жүз мыңға жететінін" мәлімдейді. Жабайы жануарлардың көшпелі түрлерін қорғау жөніндегі конвенцияға (ЖЖСК) сәйкес, ол II қосымшаға енгізілген.