Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кінәлі емес деп танылған үкімнің құқықтық салдары
The legal result of a verdict of not guilty
Ортақ құқық жүйесінде, күнасыздық үкімі прокуратураның айыпталушының танылған қылмыс бойынша күмәндан тыс кінәлі екенін дәлелдемегенін білдіреді. Бұл айыпталушының қылмыстық құқық бойынша қылмыс танылмайтынын куәландырады. Кінәлі емес деп танылған үкімнің түпкілікті күші сот юрисдикциясына байланысты. Кейбір елдерде, мысалы, АҚШ-та, жаңа айғақтар пайда болған жағдайда да, айыпталушыны бір қылмыс үшін қайта соттауға тыйым салынады. Қылмыстық іс жүргізудегі күнасыздық үкімінің нәтижесі, ол қазылар алқасының шешімінен туындаған болсын немесе айыпталушыны босататын басқа ережелердің қолданылуынан туындаған болсын, бірдей болып табылады. Австралия және Ұлыбритания сияқты басқа елдерде прокуратура күнасыздық үкіміне шағымдануға құқылы, дәл сол сияқты айыпталушы да сот үкіміне шағымдануға құқылы – бірақ әдетте жаңа және сенімді айғақтар пайда болғанда немесе айыпталушы қазылар алқасының немесе куәгерлердің жұмысына кедергі келтірген немесе оларды қорқытқан жағдайда ғана.
In common law jurisdictions, an acquittal means that the prosecution has failed to prove that the accused is guilty beyond a reasonable doubt of the charge presented. It certifies that the accused is free from the charge of an offense, as far as criminal law is concerned. The finality of an acquittal is dependent on the jurisdiction. In some countries, such as the United States, an acquittal prohibits the retrial of the accused for the same offense, even if new evidence surfaces that further implicates the accused. The effect of an acquittal on criminal proceedings is the same whether it results from a jury verdict or results from the operation of some other rule that discharges the accused. In other countries, like Australia and the UK, the prosecuting authority may appeal an acquittal similar to how a defendant may appeal a conviction — but usually only if new and compelling evidence comes to light or the accused has interfered with or intimidated a juror or witness.
Шотландия
Шотландия заңында екі ақтау шешімі бар: кінәлі емес және дәлелденбеген. Дегенмен, "дәлелденбеген" шешімі екі рет сотталудан қорғау ережесін қолдануға мүмкіндік бермейді.
Scots law has two acquittal verdicts: not guilty and not proven. However, a verdict of "not proven" does not give rise to the double jeopardy rule.
Англия мен Уэльс
Англия мен Уэльсте, ортақ құқықтық жүйеге ие елдерде, 2003 жылғы Қылмыстық әділет актісі екі рет сотталудан қорғау ережесіне ерекшелік жасайды. Егер ауыр қылмыс үшін ақталудан кейін "жаңа және убедительный дәлелдер" пайда болса, қайта сот отырысын тағайындау мүмкіндігі қарастырылады. Сонымен қатар, 1996 жылғы Қылмыстық іс жүргізу және тергеу актісі "ластанған ақталуды" жоюға рұқсат береді, егер куәгерге немесе қазылар алқасына зорлық көрсету немесе зорлық-зомбылықпен қорқыту арқылы ақталуға қол жеткізілгені сенімді дәлелдермен дәлелденсе. Қазіргі Англия мен Уэльсте, сондай-ақ ағылшын қылмыстық іс жүргізуін негізінен ұстанатын барлық елдерде ақтау жағдайында айыпталушы, егер оған қарсы басқа да айыптаулар қарастырылмаса, дереу босатылады. Дегенмен, 1774 жылға дейін Англия немесе Уэльс соты айыпталушыны ақтаған жағдайда, ол түрме бастығына жаза төлегенге дейін түрмеде қалатын. Ақталу алған адамдар түрмеде төлемді төлей алмағандықтан қайтыс болатын жағдайлар жиі кездесетін.
In England and Wales, which share a common legal system, the Criminal Justice Act 2003 creates an exception to the double jeopardy rule, by providing that retrials may be ordered if "new and compelling evidence" comes to light after an acquittal for a serious crime. Also, the Criminal Procedure and Investigations Act 1996 permits a "tainted acquittal" to be set aside in circumstances where it is proved beyond reasonable doubt that an acquittal has been obtained by violence or threats of violence to a witness or juror/s. In modern England and Wales, and in all countries that substantially follow English criminal procedure, an acquittal normally results in the immediate liberation of the defendant from custody, assuming no other charges against the defendant remain to be tried. However, until 1774, a defendant acquitted by an English or Welsh court would be remanded to jail until he had paid the jailer for the costs of his confinement. It was known for acquitted persons to die in jail for lack of jailer's fees.
Америка Құрама Штаттары
Бір ерекше жағдайды қоспағанда, АҚШ-тағы айыптау тарапы конституциялық екі есе сотталудан қорғау ережелеріне байланысты ақтау үкіміне шағымдану құқығына ие емес. АҚШ Жоғарғы Соты былай деп шешім шығарды:
With one exception, the prosecution in the United States cannot appeal an acquittal because of constitutional prohibitions against double jeopardy. The U. S. Supreme Court has ruled:
Егер сот үкімі ақтау болса, айыпталушы оны қайта қарауды сұрамайды, ал үкімет те сұрай алмайды. U.S. v. Sanges, 144 U.S. 310 (1892). Ball v. U.S., 163 U.S. 662, 671 (1896).
If the judgment is upon an acquittal, the defendant, indeed, will not seek to have it reversed, and the government cannot. U. S. v. Sanges, 144 U. S. 310 (1892). Ball v. U. S., 163 U. S. 662, 671 (1896)
Ақтау туралы үкім, тікелей одан кейін сот шешімі шығарылмаса да, сол қылмыс бойынша келесі қудалауға тосқауыл қояды. Ball, supra, at 672. Қоғам қылмыстық сот процесінің жеке айыпталушы үшін қаншалықты ауыр психикалық күйзеліс тудыратынын түсінеді, сондықтан қылмыстық заңдарды қолданудағы маңызды мүддесін қорғау үшін Үкіметті бір ғана қылмыстық іс жүргізумен шектеуге дайын. United States v. Jorn, 400 U.S. 470, 479 (1971).
A verdict of acquittal, although not followed by any judgment, is a bar to a subsequent prosecution for the same offense. Ball, supra, at 672. Society's awareness of the heavy personal strain which a criminal trial represents for the individual defendant is manifested in the willingness to limit the Government to a single criminal proceeding to vindicate its very vital interest in enforcement of criminal laws. United States v. Jorn, 400 U. S. 470, 479 (1971)
Іс сот алқасына немесе, осы жағдайдағыдай, судьяға қаралып отырған жағдайда, айыпталушыны кінәлі ме, кінәсіз бе, деген мәселе бойынша ақтаудан кейін фактілерді анықтауға тарту екі есе сотталудан қорғау ережесін бұзады. Smalis v. Pennsylvania, 476 U.S. 140 (1986).
Whether the trial is to a jury or, as here, to the bench, subjecting the defendant to postacquittal factfinding proceedings going to guilt or innocence violates the Double Jeopardy Clause. Smalis v. Pennsylvania, 476 U. S. 140 (1986)
Fong Foo v. United States, 369 U.S. 141 (1962) ісінде айыптау тарапы сот алқасының ақтау үкіміне шағымдануға құқылы емес деген шешім қабылданды. United States v. Jenkins, 420 U.S. 358 (1975) ісінде бұл шешім судьялар алқасының қарауына да қатысты екені белгіленді. Arizona v. Rumsey, 467 U.S. 203 (1984) ісінде судья сот алқасының қарауынан кейін бөлек отырыс өткізіп, айыпталушыға өлім жазасы немесе өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын тағайындау керек пе, жоқ па, деген мәселені қарады. Судья істің жағдайлары өлім жазасын қолдануға мүмкіндік бермейтінін шешті. Апелляциялық сот судьяның шешімі қате деп тапты. Алайда, өмір бойына бас бостандығынан айыру туралы шешім судьяның заңды дұрыс түсінбеуіне байланысты болса да, бастапқы істе өмір бойына бас бостандығынан айыру туралы шешім өлім жазасынан ақтауды білдіреді. Сондықтан, келесі сотта өлім жазасын тағайындауға болмайды. Бұл жағдайда өлім жазасын өтеу қате болса да, ақтау күшінде қалуы керек. Ақтау үкімінің түпкілікті болуына бір ғана ерекшелік бар – егер айыпталушы ешқашан нақты қауіпке ұшырамаған болса. Егер айыпталушы судьяға пара беріп, судьялар алқасының қарауынан кейін ақталса, ақтау жарамсыз болады, өйткені айыпталушы ешқашан қауіпке ұшырамаған. Harry Aleman v. Judges of the Criminal Division, Circuit Court of Cook County, Illinois, et al., 138 F.3d 302 (7th Cir. 1998). Ақтау үкімі қылмыстық құқық бойынша шешуші болғанымен, айыптауда айтылған фактілерге байланысты жеке азаматтық талаптарды міндетті түрде жоймайды. Мысалы, 1994 жылы Лос-Анджелес қаласы 1991 жылғы Родни Кингті ұрып-соғу ісі бойынша жауапкершілікке тартылды, тіпті 1992 жылы оның төрт негізгі LAPD қызметкерінің барлығы мемлекеттік сотта ақталғаннан кейін де. 1997 жылы О.Дж. Симпсон 1995 жылы адам өлтіруден сотталып ақталғаннан кейін де, заңсыз өлімге байланысты азаматтық жауапкершілікке тартылды. Ақтау үкімі сондай-ақ басқа юрисдикцияның заңына сәйкес бірдей қылмыстар үшін қудалауға жол бермейді. Мысалы, АҚШ-та мемлекеттік кісі өлтіруден ақталған адам азаматтық құқықтарды бұзу туралы федералдық айып бойынша бірдей әрекеттері үшін қайтадан сотталуы мүмкін, ал Родни Кинг ісі сияқты мемлекеттік сотта қылмыстық шабуыл жасаудан ақталған полицейлер де федералдық азаматтық құқықтарға қатысты айыптау бойынша сотталуы мүмкін.
It was decided in Fong Foo v. United States, 369 U. S. 141 (1962) that the prosecution cannot appeal a judgment of acquittal by a jury. In United States v. Jenkins, 420 U. S. 358 (1975), this was held applicable to bench trials. In Arizona v. Rumsey, 467 U. S. 203 (1984), it was ruled that in a bench trial, when a judge was holding a separate hearing after the jury trial, to decide if the defendant should be sentenced to death or life imprisonment, the judge decided that the circumstances of the case did not permit death to be imposed. On appeal, the judge's ruling was found to be erroneous. However, even though the decision to impose a life sentence instead of death was based on the judge's incorrect interpretation of the law, the finding of life imprisonment in the original case constituted an acquittal of the death penalty. Thus, death could not be imposed upon a subsequent trial. Even though the acquittal of the death penalty was erroneous in that case, the acquittal must stand. The only exception to an acquittal being final is if the defendant was never in actual jeopardy. If a defendant bribes a judge and obtains acquittal due to a bench trial, the acquittal is invalid because the defendant was never in jeopardy in the first place. Harry Aleman v. Judges of the Criminal Division, Circuit Court of Cook County, Illinois, et al., 138 F.3d 302 (7th Cir. 1998). An acquittal, while conclusive as to the criminal law, does not necessarily bar private civil actions in tort or on some other grounds as a result of the facts alleged in the charge. For example, the City of Los Angeles was held liable in 1994 for the 1991 Rodney King beating despite state acquittals in 1992 of all of its four main LAPD defendants, and in 1997 O. J. Simpson was held civilly liable for wrongful death even after being tried and acquitted in 1995 of murder. An acquittal also does not bar prosecution for the same offenses under a statute of a different jurisdiction. For example, in the United States, someone acquitted of a state murder charge can be retried for the same actions on a federal charge of violating civil rights, and police acquitted of a state charge of felonious assault, as in the Rodney King case, can likewise be tried on federal civil rights charges.
Ақтау үкімінің қылмыстық істерге әсері
Ақтау сот шешімі айыпталушының таза екенін білдірмейді – тек прокурордың оның кінәлі екенін жеткілікті дәлелдермен дәлелдемегенін көрсетеді. АҚШ-та ақтаудан кейін де, штат заңнамасына байланысты, айыпталушының қылмыстық тіркелімінде айып қалған болуы мүмкін. Федералдық қылмыстық тіркелімге ақтау, іс тоқтатылуы және сотталғандар туралы мәліметтер енгізілуі мүмкін. Ұлыбританияда 2018 жылғы Жоғарғы Сот шешіміне сәйкес, полиция күштері күшейтілген тексеру үшін ақпарат ұсынғанда қылмыстық айыптардан ақталған адамдар туралы мәлімдеме жасай алады. Адамның тұрған жеріне байланысты, өмірбаянын тексеру кезінде тек сотталғандар немесе айыпты мойындағандар ғана емес, сондай-ақ ұсталғандар, айыптаудан бас тартылған немесе тоқтатылған жағдайлар, және ақтау жағдайлары да анықталуы мүмкін.
An acquittal does not mean the defendant is innocent of the charge presented—only that the prosecutor failed to prove that the defendant was guilty beyond a reasonable doubt. The charge may remain on the defendant's criminal record in the United States even after an acquittal, depending on the state regulations. A federal criminal record may include acquittals, case dismissals, and convictions. In the UK, police forces can reveal whether individuals have been acquitted of criminal charges when issuing information for enhanced record checks, according to a 2018 Supreme Court ruling. Depending on one's location, a background check may highlight not only convictions or plea bargains but also arrests, charges that were dropped or dismissed, and acquittals.
"Азаттық" пен "Кісі жоқ"
"Кінәсіз" деген үкім әдетте ақтау болып есептеледі, бірақ екеуінің арасында шағын айырмашылық бар. "Кінәсіз" деп табылған күдіктіге тағылған қылмыстық айып бойынша заңды жауапкершілік келтірілмейді. Ақтау – бұл судья немесе қазылар алқасы күдіктіні тағылған қылмыс бойынша "кінәсіз" деп тапқан жағдай. "Кінәсіз" сөзі сондай-ақ қылмыстық істегі жауап беру түріне де қатысты. Сандарды шатастырмау үшін, сот шешімін білдіру үшін көбінесе "ақтау" термині қолданылады.
A "not guilty" finding is generally considered an acquittal, but there is a subtle difference between the two. A defendant found "not guilty" is not legally answerable for the criminal charge filed. An acquittal is when a judge or jury finds a defendant "not guilty" of the crime charged. "Not guilty" also refers to a type of plea in a criminal case. To avoid confusion, the term "acquittal" is often used in place of it to refer to the court judgment.
Ішінара ақталу
Сотталушыға бірнеше айып тағылғанда, судья немесе қазылар алқасы оны кейбір айыптар бойынша кінәсіз деп тапса, ал қалғандары бойынша кінәлі деп тапса, онда сотталушы "ішіралық ақталуға" ие болды делінеді. Сотталушы ақталу нәтижесі болмаған айыптар бойынша жазаланады.
When multiple charges are filed against a defendant, and a judge or jury finds the defendant not guilty of some charges but guilty of others, the defendant is said to have received a "partial acquittal". The defendant will then be sentenced for the charges that did not result in acquittal.