Кіріспе

Жабайы өсетін саңырауқұлақтарды жинау

"Саңырауқұлақ аңдау", "саңырауқұлақ жинау", "саңырауқұлақ іздеу" және осы сияқты терминдер жабайыда саңырауқұлақтарды жинау іс-әрекетін сипаттайды. Бұл көбінесе тағамдық мақсатта жасалады, бірақ емдік және психотроптық қолданылуы да белгілі. Бұл практика Еуропаның көп бөлігінде, Австралияда, Азияда, сондай-ақ Канада мен АҚШ-тың қоңыржай аймақтарында кең таралған.

Саңырауқұлақты анықтау

Саңырауқұлақтың қақпақтарының морфологиялық сипаттамалары саңырауқұлақты дұрыс көзбен анықтау үшін маңызды. Қауіпсіз және жеуге жарамды саңырауқұлақтарды, сондай-ақ көптеген улы немесе жеуге болмайтын түрлерді ажыратуға көмектесетін көптеген саңырауқұлақтар туралы анықтамалықтар бар және олар ұсынылады. Саңырауқұлақты анықтаудың әдеттегі тәсілі – спора басылымы, онда саңырауқұлақ бетке қойылады және споралар төмен түсуіне рұқсат етіледі. Бұл тәсілді микологтар және саңырауқұлақ іздеушілер түрдің туысын анықтау және сыртқы түрі ұқсас түрлерді ажырату үшін жиі пайдаланады. Саңырауқұлақты қайда және қашан іздеу керектігін білу – тәжірибемен келетін маңызды дағды. Көптеген саңырауқұлақ түрлеріне нақты жағдайлар қажет. Мысалы, кейбір түрлер тек белгілі бір ағаштың тамырында ғана өседі. Белгілі бір аймақта өсетін қажетті түрді табу қиын болуы мүмкін.

Өңірлік маңызы

Британдықтар 50-жылдардағы 33 күнге қарағанда 75 күндік ұзартылған орташа жинау маусымынан ләззат алады. Жапонияда саңырауқұлақтың белгілі бір түрлерін аулайды, оның ішінде Мацутаке саңырауқұлағы сияқты дәмді тағамдарға ерекше мән беріледі. Славян және Балтық елдерінде саңырауқұлақ жинау – әдеттегі отбасылық іс. "Орыстар саңырауқұлаққа еңді, жадырады. Саңырауқұлақ жинау онда – баршаға ортақ дәстүр, ғалымдар мен сарбаздардың қасиетті иелігі емес." Саңырауқұлақ маусымында қатты жаңбырдан кейін бүкіл отбасылар жақын орманға барып, саңырауқұлақтарды толып жатқан қаптарға жинап, үйге оралған соң кешкі асқа дайындайды (көбінесе жұмыртқамен немесе сары майда қуырылған омлет түрінде) немесе кейін пайдалану үшін кептіріп немесе маринадтайды. Оңтүстік Литвада саңырауқұлақ аулау "ұлттық спорт" саналады. Олар тіпті Варенада саңырауқұлақ фестивалін ("Grybų šventė") өткізеді, оның құрамында саңырауқұлақ аулау чемпионаты бар. АҚШ-та саңырауқұлақ жинау Аппалачи аймағында және Сан-Франциско шығанағынан солтүстікке қарайғы Батыс жағалауда, Калифорнияның солтүстігінде, Орегон мен Вашингтон штатында және тағы да көптеген аймақтарда танымал.

Сәулелену

Чернобыль апатынан туындаған ядролық жауын-шашын Еуропадағы саңырауқұлақ терудің маңызды мәселесі болып табылады. Мицелийдің кең таралуына байланысты, саңырауқұлақтар айналағы топырақ және басқа организмдерге қарағанда радиоактивті цезий-137-ді көбірек жинақтайды. Мемлекеттік органдар (мысалы, Беларусьтегі "Беллесрад") әртүрлі жабайы өсімдіктер мен жануарлардағы радионуклидтердің жинақталу деңгейін бақылайды және талдайды. Атап айтқанда, "Беллесрад" Svinushka (Paxillus ssp.), Maslenok (Suillus ssp.), Mohovik (Xerocomus ssp.) және Horkushka (Lactarius rufus) түрлері осы жағынан ең нашар екенін мәлімдейді. Ең қауіпсізі – Opyonok Osyenniy (Armillaria mellea). Бұл мәселе Польша, Беларусь, Украина және Ресейде ғана емес: ядролық жауын-шашын Батыс Еуропаға да жеткен, және соңғы кездерге дейін Германия үкіметі халықты белгілі бір саңырауқұлақтарды теруден ұстап отырды.