Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шаосин – Қытайдың солтүстік-шығысындағы Чжэцзян провинциясындағы Ханчжоу шығанағының оңтүстік жағалауында орналасқан префектура деңгейіндегі қала. Қиантан өзенінің сағасының оңтүстік жағалауында жатқан Шаосин, шығысында Нинбо, оңтүстік-шығысында Тайчжоу, оңтүстік-батысында Цзиньхуа және батысында Ханчжоу қалаларымен шектеседі. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 5 270 977 адамды құрайды, оның ішінде 2 958 643 (Кэкьяо, Юэченг және Шангю қалалық аудандары) Ханчжоу – Шаосин агломерациясында тұрады, аталған аймақтың жалпы халқы 13 035 326 адамды шамалайды. Шаосиннің белгілі тұрғындарының қатарында Ван Шижи, Чжоу Энлайдың ата-анасы, Лу Сун және Цай Юаньпей бар. Сонымен қатар, Шаосин шарабы, мейган кай және иісті тофумен де әйгілі, бұл өнімдер «Қытайдың бір тімірқасығы» (A Bite of China) телешоуында көрсетілген. Жергілікті диалектіде орындалатын және Юэ операсы деп аталатын қытай операсының бұл түрі Пекин операсынан кейін екінші орында тұрады. 2010 жылы Шаосин қаласы құрылғандығының 2500 жылдығын тойлады. Экономикалық жағынан қала мата, электроника және энергияны үнемдейтін жарықтандыру құралдарын өндірумен айналысады. Чжэцзян провинциясы ел бойынша жан басына шаққандағы ЖІӨ көрсеткіші бойынша бесінші орында, ал Шаосин қаласы осы көрсеткіш бойынша 32-ші орында тұр.
Shaoxing is a prefecture level city on the southern shore of Hangzhou Bay in northeastern Zhejiang province, China. Located on the south bank of the Qiantang River estuary, it borders Ningbo to the east, Taizhou to the southeast, Jinhua to the southwest, and Hangzhou to the west. As of the 2020 census, its population was 5,270,977 inhabitants among which, 2,958,643 (Keqiao, Yuecheng and Shangyu urban districts) lived in the built up (or metro) area of Hangzhou–Shaoxing, with a total of 13,035,326 inhabitants. Notable residents of Shaoxing include Wang Xizhi, the parents of Zhou Enlai, Lu Xun, and Cai Yuanpei. It is also noted for Shaoxing wine, meigan cai, and stinky tofu, and was featured on A Bite of China. Its local variety of Chinese opera sung in the local dialect and known as Yue opera is second in popularity only to Peking opera. In 2010, Shaoxing celebrated the 2,500th anniversary of the founding of the city. Economically, the city is driven by manufacturing of textiles, electronics, and energy efficient lighting. Zhejiang has the fifth highest per capita GDP in the nation, with the city itself at 32nd nationally by GDP per capita.
Этимология
Қала алғаш рет 1131 жылы Оңтүстік Сун әулеті тұсында Шаосин деп аталған. Атауы Сун императоры Гаоцзонның Шаосин билеу кезеңінен бастау алады және "императорлық міндетті жалғастырып, қайта гүлденуге ұмтылу" деген мағына беретін поэтикалық ұғым.
The city was first named Shaoxing in 1131 A. D. during the Southern Song dynasty. The name comes from the Shaoxing reign period of Emperor Gaozong of Song, and is a poetic term meaning "inheriting the imperial task and resurging to prosperity".
Ерте тарих
Қазіргі Шаосинг Куаицзи тауларының солтүстігінде орналасқан, бұл таулар ежелгі Қытайдың көктем мен күз кезеңінде Юэ халқының маңызды орталығы болған. Қытай аңыздары оларды Ся патшалығының негізін қалаушы Ұлы Ю өміріндегі оқиғалармен байланыстырады. Б.з.д. V ғасырдың басында, Юэдің атақты патшасы Гуцзяньның кезінде, оның халқы төбелердің солтүстігіндегі аллювиалды жазықта тұрақты орталықтар құруға кірісті. У-дағы тұтқындықтан босағаннан кейін Гуцзянь кеңесшісі Фан Лиге қазіргі Шаосингтің Юэченг ауданында үлкен үшбұрышты бекініс салуды тапсырды. Бірақ Юэ У-ны жаулап алғаннан кейін, оның патшалық соты бұрынғы қарсыласының астанасына (қазіргі Сучжоу) көшірілді, және ол 334 жылы Цю мемлекетімен жаулап алынғанша сонда болды. 222 жылы осы аймақты басып алғаннан кейін, Цин империясының Куайджи әкімшілігі де У-да құрылды (кейін бұл қызметі үшін «Куайджи» деген ат алды), бірақ Бірінші император өзінің билігінің соңғы жылы (б.з.д. 210 ж.) қалаға келіп, Куайджи тауына (қазіргі Сианлу тауы) шығып, Ю рухына құрбандық шалды. Ол орнатқан ескерткіш қазір жоғалып кеткен, бірақ б.з.д. I ғасырда Сима Цян Қытайдың тарихи орындарына саяхат жасағанда оны көрген және «Ұлы тарихшының жазбаларында» сақтап қалған. Тайпин көтерілісі кезінде Шаосингте Бао Лишенг есімді жергілікті жасақ басшысы болды, ол өзінің туған ауылы Баочуньде Тайпин армиясына қарсы қарулы қарсылық ұйымдастырды. Бао жекпе-жек өнерінің шебері болған және өзінде табиғаттан тыс күш бар екеніне сендіріп, айналасындағы мыңдаған адамды өз мақсатына жұмылдырды. Дегенмен, бірнеше айлық қоршаудан кейін Баочунь Тайпин армиясымен басып алынды.
Modern day Shaoxing lies north of the Kuaiji Mountains, which were an important center of the people of Yue during ancient China's Spring and Autumn period. Chinese legend connected them with events in the life of Yu the Great, the founder of the Xia. Around the early 5th century BC, the time of Yue's famous king Goujian, his people began establishing permanent centers in the alluvial plain north of the hills. Following his freedom from captivity in Wu, Goujian commissioned his advisor Fan Li to erect a major triangular fortification in the area of present day Shaoxing's Yuecheng District. Following Yue's conquest of Wu, though, its royal court was removed to its former rival's capital (present day Suzhou) until its own conquest by Chu in 334 BC. Following the area's conquest in 222 BC, the Qin Empire's Kuaiji Commandery was also established in Wu (which then took the name "Kuaiji" from this role) but the First Emperor visited the town in the last year of his reign (210 BC), ascending Mount Kuaiji (present day Mount Xianglu) and sacrificing to the spirit of Yu. The commemorative stele he erected is now lost but was visited by Sima Qian during his 1st century BC pilgrimage of China's historical sites and was preserved in his Records of the Grand Historian. During the Taiping Rebellion Shaoxing was home to a local militia leader named Bao Lisheng who organized an armed resistance to the Taiping army in his home village of Baochun. Bao was a martial arts expert and recruited thousands of people from the surrounding area to his cause by convincing them he had supernatural powers. However, after a months long siege, Baochun was captured by the Taiping.
Қытай Халық Республикасы
XX ғасырдың басында Қытай Республикасы тұсында префектура таратылып, бұрынғы Шанин және Куайджи аймақтарын қамтитын жаңа округке Шаосин атауы берілді. Қазіргі таңда Шаосин – батысындағы Сяошань округі Ханчжоу қаласына, ал шығысындағы Юяо округі Нинбо қаласына өткен, Мин және Цин дәуіріндегі префектурадан жер аумағы шағын муниципалитет.
Under the Republic of China during the early 20th century, the prefecture was abolished and the name Shaoxing was applied to a new county comprising the former Shanyin and Kuaiji. Currently, Shaoxing is a municipality with a somewhat smaller land area than its Ming Qing namesake prefecture, having lost Xiaoshan county to Hangzhou on the west and Yuyao county to Ningbo on the east.
Қала маңындағы жерлер
Ұлы Юй (大禹陵) қабірі, Ся әулетінің аңызға толы негізін қалаушы. Орхидея павильоны (兰亭), әйгілі каллиграф, генерал Ван Шижи және оның танымал туындысы Лантингжи Сю (蘭亭集序) еске арналған, ол 353 жылы Шаосин қаласында жазылған. Шығыс көлі (东湖), қала сыртындағы көркем аймақ. Ван Янминнің (1472–1529) қабірі, генерал және неоконфуциандық философ. S308 тас жолында, Лантингтен оңтүстікке қарай орналасқан. Кеян көркем аймағы, Шаосин қаласының Кекиао бөлігінде орналасқан табиғи көрікті саябақ.
Tomb of Yu the Great (大禹陵), legendary founder of the Xia Dynasty. Orchid Pavilion (兰亭), commemorating one of the most famous calligrapher, general Wang Xizhi and his famous work Lantingji Xu (蘭亭集序), written in Shaoxing in 353 AD. lt=East Lake (东湖), scenic area outside the city. Tomb of Wang Yangming (1472–1529), general, and Neo–Confucian philosopher. Located on S308, South of Lanting. Keyan Scenic Area, a natural scenery scenic park located in the Keqiao section of Shaoxing City.
Арнайы іс-шаралар
Шаосин қаласы 2010 жылы Әлемдік хор ойындарының ресми өткізілу орны болды. Сонымен қатар, 2011 жылғы қазан айының соңында корфболдан әлем чемпионаты да осы қалада ұйымдастырылды.
Shaoxing was the location of the official world choir games in 2010. It also hosted the world Korfball championship in late October 2011.
Шаосин шараптары
Қытай күріш шарабын Шаосин шарабы немесе жай ғана Шао шарабы (绍酒) деп те атайды. Оның өндірісінде Жяньху Көлінің "таза" суы табиғи жолмен қолданылады. Оның ерекше дәмі бар және ол ел ішінде де, халықаралық деңгейде де жақсы танымал. Оны ішімдік ретінде, тамаққа қосып, сондай-ақ қытайлық дәрілік шөптерінен жасалған мазьдарды еріту үшін пайдаланады. Қытай Шаосин Сары шарап тобы корпорациясы жыл сайын ішкі және шетел нарықтары үшін 110 000 тонна өнім шығарады.
Chinese rice wine is also known as Shaoxing wine or simply Shao Wine (绍酒). The brewery utilizes a natural process using the "pure" water of the Jianhu Mirror Lake. It has a unique flavour and a reputation both nationally and internationally. It is used as a liquor and in cooking as well as a solvent for Chinese herbal medicated ointments. The China Shaoxing Yellow Wine Group Corporation produces 110,000 tons annually for domestic and overseas markets.
Жуфу халық әдет-ғұрыптары
Шаосиннің ұзақ тарихының нәтижесінде "Юэ мәдениеті" деп белгілі ерекше мәдениет қалыптасып, ұрпақтан-ұрпаққа жетіп келді. Жуфу – Юэ мәдениетінің маңызды бөлігі және Шаосиннің дәстүрлі халықтық салты ретінде, Шаосин халқы мен олардың өміріне әлі де зор ықпал етеді.
Due to its long history, Shaoxing has accumulated and handed down a characteristic culture known as "Yue Culture". As an important part of Yue Culture and a traditional folk custom of Shaoxing, Zhufu still has great influence on Shaoxing people and their lives.
Тарих және негіз
Цжуфу, сондай-ақ Цуофу деп аталады және Шаосин қаласындағы ең маңызды жыл сайынғы құрбандық рәсімі болып табылады. Құрмет етілетін құдайлар – Нанчао Шэнчжун (南朝圣众) және Хуаншань Синьнан (黄山西南). Олар Юань әулеті тұсында (1279–1368 жж.) құлшылыққа алынған. Аңыз бойынша, Сун әулетінің (960–1279 жж.) билігін моңғол әскері құлатып, оның орнына Юань әулеті келген кезде, Сунның алғашқы азаматтары, яғни хань халқы, жаңадан құрылған азшылық саяси биліктен қатты қорқып, ұлтты құтқару үшін қаза тапқан Оңтүстік Сун әулетінің императорлары мен батыр шейіттеріне түн ортасында жасырын түрде құрбандық шалған. Нанчао Шэнчжун – моңғол шапқыншылығына қарсы соғыста қаза тапқан шейіттердің тобын білдіреді, олардың ішінде Оңтүстік Сун әулетінің соңғы императоры Хуаизонг, тұтқындалған, бірақ жауларға бағынбаған және кейін Юань үкіметімен өлтірілген Оңтүстік Сунның ғалым-генералы Вэнь Тяньсян, Хуаизонг императорымен бірге өзін-өзі өлтірген Оңтүстік Сунның премьер-министрі Лу Сюфу және 800-ге жуық басқа да лауазымды тұлғалар мен императорлық сарайдың мүшелері бар. Хуаншань Синьнан – моңғол әскерінен бейбіт азаматтарды құтқару үшін өмірін қиған есімдері белгісіз екі бауырлас. Ағайындылардың құрметіне олар қаза тапқан жерге олардың есімі берілген және олардың суретіне немесе мүсініне құрбандық шалынған. Тарихи деректерге сәйкес, Юань әулетінің билеуші тобы – моңғол ақсүйектері хань халқына қатал қарым-қатынас жасаған, сондықтан хань халқы жоғалған мемлекеті мен оның батыр шейіттері үшін аза тұту және олардың батасын тілеу үшін Нанчао Шэнчжун және Хуаншань Синьнан сияқты құдайларды ойлап тапқан және оларды жасырған. Билеуші топ жыл сайынғы құрбандық рәсімінің сыртқы мақсатын ғана білген, оны Бата Құдайының ризашылығын алу және келесі жылы мол өнім мен береке алу үшін дұға ету құралы деп санаған. Бұл рәсім ұрпақтан ұрпаққа жетіп, ақырында дәстүрге айналды, ал оның саяси маңызы бірте-бірте жойылды. Ол жыл сайынғы құрбандық рәсіміне айналды, онда құдайға барлық нығметтері үшін алғыс айтылып, келесі жылға бата тіленді.
Zhufu is also called Zuofu and is the most prominent annual sacrificial ceremony in Shaoxing. The gods worshipped are Nanchao Shengzhong (南朝圣众) and Huangshan Xinan (黄山西南). They have been worshipped since the Yuan Dynasty (1279 1368 CE). Legend holds that when the government of the Song Dynasty (960 1279 CE) was overthrown by the Mongolian army and replaced by the Yuan Dynasty, the original Song citizens, namely the Han people, were extremely afraid of the newly established minority political power. They secretly offered sacrifices at midnight to the emperors of South Song Dynasty and those patriotic martyrs who died to save the nation. Nanchao Shengzhong refers to a group of martyrs, who died in the war of resistance against the Mongolian invasion, including Emperor Huaizong of Song, last emperor of the Southern Song Dynasty, Wen Tianxiang, scholar general of Southern Song Dynasty, who was captured but didn't give in to the enemy and later was killed by the Yuan Government, and Lu Xiufu, the Southern Song Prime Minister who committed suicide, together with Emperor Huaizong and 800 other officials and members of the imperial court. Huangshan Xinan refers to two anonymous brothers who sacrificed their lives to save civilians from being killed by the Mongolian army. In memory of the brothers, the local people named the place where they were killed after them and offered sacrifice to a portrait or statue of the brothers. Records show that the Mongolian nobility, the ruling class of the Yuan Dynasty, treated the Han people harshly, such that the Han people created and cleverly disguised their gods Nanchao Shengzhong and Huangshan Xinan in order to mourn for the lost nation and its patriotic martyrs whilst praying for their blessing. The ruling class knew only of the ostensible purpose of the annual sacrificial ceremony, believing it was the means to entertain the God of Blessing and pray for a good harvest the next year as well as harmony. The ceremony was handed down from generation to generation and finally became a convention whilst its political meaning gradually dimmed. It became a pure sacrificial ceremony, held annually to offer thanks to the God of Blessing for all his blessings and to pray for the next year's blessing.
Күндері
Жуфу әдетте қытай ай күнтізбесі бойынша 24 желтоқсан мен 28 желтоқсан аралығында өткізіледі. Шаосин халқы алдымен қытай ай күнтізбесіне сәйкес, ырысқа кенелу үшін қолайлы күнді таңдайды. Шаосинде қытай ай күнтізбесінің 20-30 желтоқсаны аралығындағы күндер «күн» емес, «түн» деп аталады, бұл үй шаруасын жүргізушілерге Қысқы мереке жақындап келе жатқанын және Жуфу мен Қысқы мерекеге дайындалу керек екенін еске салады.
Zhufu is often held during the period between December 24 and December 28 according to the Chinese lunar calendar. Shaoxing people first choose an auspicious day according to the Chinese lunar calendar to hold the ceremony. In Shaoxing, the days between December 20 and December 30 of the Chinese lunar calendar are called nights instead of days so as to remind homemakers that the Spring Festival is approaching and they should hurry up to prepare for Zhufu and the Spring Festival.
Салтанатты рәсім
Содан кейін, рәсімнің жүргізушісі, әдетте үйдің иесі, құрбандыққа арналған хош иісті заттар мен қызыл шамдарды жағып, сол және оң жақ шамдықтарға қағаздан жасалған алтын және күміс Тайдингті іледі, жерге тізе бүгуге арналған төсеніштерді реттеп қояды және дайындалған тіреуішке Нанчао Шенчжун немесе Хуаншань Синьнанды білдіретін Мажан таяғын орналастырады. Құрбандық шалу кезінде әйелдерге қатысуға рұқсат етілмейді. Барлық дайындықтар аяқталғаннан кейін, отбасының еркек мүшелері тізе бүгіп, бас еңкейтіп негізгі есікке қарай құдайға құрмет көрсетеді. Осы сәтте көптеген тыйымдар орындалады. Мысалы, шарапты тостағаннан құюға болмайды, ал тағайып жеген таяқшалар еңкейіп жерге түсуіне жол жоқ. Тыйымдарды бұзбау үшін үнсіздік сақталады. Барлығы дайын болған соң, рәсім жүргізуші барлық қатысушыларға шарап құяды. Олар шарап тостағандарын мүмкіндігінше биік көтеріп, құдайды шығарып салады. Содан кейін рәсім жүргізуші Мажан таяғын алтын және күміс Тайдингпен бірге аулада өртейді. Ол тауық пен қаздың тілдерін кесіп, бірден үйдің шатырына лақтырып, сөзден туындауы мүмкін апаттарды алып кетуді құдайдан тілейді. Соңында, рәсім жүргізуші Мажан таяғының күліне шаймен бірге шарап құйылған тостақанды қойып, Жуфу рәсімінің аяқталғанын білдіреді. Рәсімнен кейін ата-бабаларға табыну жүзеге асырылады, ол Жуфуға ұқсас болғанымен, арасында айырмашылықтар бар. Табынудан кейін отбасы бірге үстелге отырып, Фули жейді, оны Санфу деп атайды, яғни баталарды бөліседі. Халықтық салт-дәстүр ретінде Жуфу Шаосин мәдени мұрасының бір бөлігі ретінде ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, қорғалып келеді. Оның ерекше шығу тегі бар. Оны Лу Сүн (1881-1936, Шаосин тумасы) өзінің «祝福 (小說)» (Жуфу) атты әңгімесінде кеңінен танымал етті, ол осы құрбандық рәсімінің атымен аталған. Романның трагикалық басты кейіпкеріне терең қайғы сезінген оқырмандар Жуфу дәстүрінің мән-жайларын біледі.
Thereafter, the officiant of the ceremony who is usually the man of the house, lights incense and red candles, hangs golden and silver Taiding made of paper on the left and right candleholders, puts cushions for kneeling on the ground in order, and inserts a Mazhang Stick, which represents Nanchao Shengzhong or Huangshan Xinan into the prepared holder. Females are not allowed to be present whilst the sacrifice is underway. After tasks are completed, the male members of the family successively kneel down facing the main door and kowtow to the god. At that moment there are many taboos. For example, the wine should not be poured from a cup, and chopsticks should not fall into the ground. Silence is also maintained to avoid taboos. When all is prepared, the officiant pours wine for those present. They hold their wine cups high as quickly as possible to see the god out. Then the officiant burns the Mazhang Stick together with golden and silver Taiding in the courtyard. He cuts the tongues from the chicken and goose then throws them on to the roof of the house at the same time and praying to the god to take away the tongues which symbolize possible calamities emanating from the spoken word. Finally, the officiant put a cup of wine with tea onto the ashes of Mazhang Stick signifying the end of Zhufu. Ancestor worship follows the ceremony and, although similar to Zhufu, differences do exist. After worship, the family sits down at tables and eat Fuli together, which they call Sanfu or sharing the blessings. As a featured folk custom, Zhufu has been handed down and well protected as part of Shaoxing's cultural heritage. It is reputable because of its special origin. It was widely popularized by Lu Xun (1881 1936, Shaoxing born) in his short story 祝福 (小說) (祝福), which he named after the sacrificial ceremony. Whilst deeply moved by the ill fated leading character of the novel, readers get to learn the details of the Zhufu tradition.