Цинь Цзюнь: Қытай революционері және феминисі (1875-1907)
Qiu Jin
Циндық Қытай революционері, феминисті және жазушысы Цю Цзинь (1875-1907) туралы мақала. Ол Қытайдың ұлттық қаһарманы, әйелдердің бостандығы үшін күрескен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайлық феминист және революционер (1875–1907)
Chinese feminist and revolutionary (1875–1907)
Цю Цзинь (; 8 қараша 1875 – 15 шілде 1907) – қытай революционері, феминист және жазушы. Оның инабатты есімдері Сюаньцин және Цзинсюн. Оның лақап аты – Цзяньху Нюся. Цю Цзинь Цинь әулетіне қарсы сәтсіз көтеріліс жасағаннан кейін өлім жазасына кесілді және Қытайда ұлттық қаһарман, сондай-ақ республикалық идеялар мен феминизмнің шейіті деп есептеледі.
Qiu Jin (; 8 November 1875 – 15 July 1907) was a Chinese revolutionary, feminist, and writer. Her courtesy names are Xuanqing and Jingxiong Her sobriquet name is Jianhu Nüxia Qiu was executed after a failed uprising against the Qing dynasty and is considered a national heroine in China and a martyr of republicanism and feminism.
Өмірбаян
Фуцзянь провинциясында дүниеге келген Қиу Цзинь балалық шағын ата-бабаларының үйінде өткізді. Қиу Цзиньнің бай және білімді отбасынан шыққаны, сондай-ақ саяси идеологиялармен ерте танысқаны, оның Қытайдағы әйелдерді азат ету қозғалысы мен республикалық революцияның қайраткері болуына негізгі себепкер болды. Жапониядағы әйелдер мектебінде оқығаннан кейін, Қиу Қытайға оралып, түрлі революциялық қызметтерге қатысты; осы қызметтері арқылы, Қиу өзін қалай көрсеткісі келетіні анық болды. Ол өзін "Жянь көлінің ер жүрек әйел рыцарі" деп атады – Хан әулеті дәуірінде қалыптасқан рыцарь бейнесі, әдетте, қылышпен шеберлікке, батылдыққа, адалдыққа және өзінен жанын аямайтындығымен белгілі ер адамдардың символы болған. Сондай-ақ, ол өзін "Батырлыққа ұмтылушы" деп атады.
Born in Fujian, China, Qiu Jin spent her childhood in her ancestral home, Qiu Jin's wealthy and educated background, along with her early exposure to political ideologies were key factors in her transformation to becoming a female pioneer for the woman's liberation movement and the republican revolution in China. After studying in a women's school in Japan, Qiu returned to China to participate in a variety of revolutionary activities; and through her involvement with these activities, it became clear how Qiu wanted others to perceive her. Qiu called herself 'Female Knight Errant of Jian Lake' — the role of the knight errant, established in the Han dynasty, was a prototypically male figure known for swordsmanship, bravery, faithfulness, and self sacrifice — and 'Vying for Heroism'.
Балалық шақтағы іс-әрекеттер
Қиу Цзиньнің аяғына бина салып, ол өте ерте жастан өлең жазуды бастады. Отбасының қолдауымен Қиу Цзинь атқа мінуге, қылышпен қарулануға және шарап ішуге үйренді – сол кезде әдетте тек ерлерге ғана рұқсат етілген іс-әрекеттер.
Qiu Jin had her feet bound and began writing poetry at an early age. With the support from her family, Qiu Jin also learned how to ride a horse, use a sword, and drink wine—activities that usually only men were permitted to learn at the time.
Неке
1896 жылы Цю Цзинь үйленді. Ол кезде оның жасы 21-де еді, сол заманғы әйел үшін бұл кеш деп есептелді. Цю Цзиньнің әкесі оны Хунань провинциясындағы бай саудагердің кіші ұлы Ван Тингчуньға үйлендірді. Цю Цзинь күйеуімен жақсы араласпады, себебі күйеуі тек жеңіл-жеңіл өмір сүруге құмар еді. Бақытсыз некеде болғанда, Цю жаңа ой-пікірлермен танысты. Оның некедегі сәтсіздігі кейінірек қабылдаған шешімдеріне, оның ішінде Жапонияда оқуды таңдауына әсер етті.
In 1896 Qiu Jin got married. At the time she was only 21, which was considered late for a woman of that time. Qiu Jin's father arranged her marriage to Wang Tingchun, the youngest son of a wealthy merchant in Hunan province. Qiu Jin did not get along well with her husband, as her husband only cared about enjoying himself. While in an unhappy marriage, Qiu came into contact with new ideas. The failure of her marriage affected her decisions later on, including choosing to study in Japan.
Бірінші Қытай-Жапон соғысының салдары
Цин үкіметі 1894-1895 жылдардағы қытай-жапон соғысында жеңілді. Осы соғыста Жапонияға жеңілу Цин үкіметін Қытайдың тіпті Азиядағы ең күшті ел емес екеніне ояртты. Жапония Қытайдан бұрын батыс технологияларын үйреніп, батыс стандарттарын қабылдады. Бұл Цин үкіметін дамуға және жаңғыртуға жетеледі. Императорлық жесір Циси Жапонияны үлгі ретінде қарастырды, ал оның сарайы Жапонияға сапарларды ұйымдастырды. Көптеген қытай элиталары Жапонияға, жапондықтардың Қытайды қалай құрғанын үйрену үшін жіберілді. Цю Цзинь осы мүмкіндіктер тек жоғары әлеуметтік топтың балаларына ғана берілгендіктен, шетелде оқуға мүмкіндік алған қыздардың бірі болды.
The Qing government lost the Sino Japanese war from 1894 1895. Losing to Japan in this war woke the Qing government up to the fact that China was no longer the most powerful nation even in Asia. Japan had started learning western technology and accepting western standards earlier than China. This motivated the Qing government to progress and modernize. The Dowager Empress Cixi looked to Japan as a model to emulate, and her court organized tours to Japan. Many Chinese elites were sent to Japan to learn how they could build China like the Japanese were able to do. Qiu Jin was one of the girls who got the chance to study overseas as these opportunities were only given to the children of higher social class.
Жапонияда оқыған кездегі өмір
1903 жылы ол екі баласын тастап, шетелге сапар шешіп, Жапонияның Токио қаласында оқуға кетті. Ол бастапқыда Сурагадайдағы жапон тілі курстарына қабылданды, бірақ кейін Шимода Утако басқарған Кодзимачидегі қыздарға арналған практикалық мектепке ауысты (кейіннен Цзисен әйелдер университеті аталды). Бұл мектеп Кью Цзиньді кейін революциялық қызметке қажетті дағдылармен қамтамасыз етті. Шимода мектебінде білім алған көптеген әйелдер-белсенділер 1911 жылғы Республикалық революцияға қатысты. Токиода жүрген кезінде Цю әйелдердің білімін арттыруды қолдаған және Солтүстік-Шығыс Қытайдағы Ресейдің ықпалына қарсылық білдірген «Барлық махаббатты қамтитын қоғам» атты әйелдер ұйымын құруға көмектесті. Ол Цай Юаньпей басқарған Цинге қарсы Гуанфухуэй қоғамына қосылды, ол 1905 жылы Сунь Ятсен басқарған Туньменхуэй құрамына бірігу үшін көптеген шетелдегі қытай революциялық топтарымен бірікті. Өзі каллиграф және ақын ретінде танымал болған Цю, білімді әйелдерді поэзиямен айналысудан гөрі тікелей әрекеттерге қатысуға шақырып, өзін «қылқаламды тастап, әскер қатарына қосылған адам» деп сипаттады. Токиода бола тұрып, Цю жеке өзі «Халықтық журнал» (Байхуа Бао) журналын шығарды. Журналдың бірнеше саны революциялық насихат құралы ретінде қарапайым қытай тілінде жарияланды. Бір санында Цю «Қытайдың 200 миллион әйел жолдастарына құрметпен хабарлама» атты манифест жазды, онда ол аяқ байлау мен мәжбүрлі некелердің салдарынан туындаған мәселелерге өкініш білдірді. Өзі де осы қиындықтарды бастан өткен Цю манифестінде өзінің тәжірибесін баяндап, оқырмандарынан зор қолдау алды. Манифестте Цюдің әйелдер үшін жақсы болашақ сол кездегі Цин үкіметі емес, Батыс үлгісіндегі үкіметте болатынына сенім білдірді. Ол әйелдердің құқықтары үшін, атап айтқанда, некеге тұру еркіндігі, білім алу және аяқ байлау практикасын жою мәселелерінде қолдау көрсеткен туысы Сюй Силинмен бірікті. 1906 жылы ол Шанхайда басқа бір әйел ақын Сюй Цзихуамен бірге радикалды әйелдер журналы – «Қытай әйелдерінің жаңалықтары» (Zhongguo nü bao) газетін құрды. Бірақ газеттің тек екі саны ғана шығып, билік тарапынан жабылды. 1907 жылы ол Шаосин қаласындағы Датонг мектебінің директоры болды, бұл мектеп формальды түрде спорт оқытушыларын дайындауға арналған, бірақ іс жүзінде революционерлерді әскери жаттығудан өткізу мақсатында құрылған. Датонг мектебінде сабақ берген кезінде ол жергілікті астыртын ұйыммен – «Қайта құру қоғамымен» құпия байланыста болды. Бұл ұйым маньчжур үкіметін құлатып, қытай билігін қайта орнатуды көздеді.
In 1903, she decided to travel overseas and study in Tokyo, Japan, leaving her two children behind. She initially entered a Japanese language school in Surugadai, but later transferred to the Girls' Practical School in Kōjimachi, run by Shimoda Utako (later to become Jissen Women's University). The school prepared Qiu Jin with the skills she needed for revolutionary activities later on. With the education from Shimoda school, many female activists participated in the Republican Revolution in 1911. During her time in Tokyo, Qiu also helped to establish the Encompassing Love Society, a women’s group that promoted women’s education and protested the Russian presence in northeast China. She joined the anti Qing society Guangfuhui, led by Cai Yuanpei, which in 1905 joined together with a variety of overseas Chinese revolutionary groups to form the Tongmenghui, led by Sun Yat sen. Already known as a calligrapher and a poet, Qiu described herself as “tossing aside the brush to join the military ranks,” in encouraging educated women not to waste time on poetry but to instead engage in direct action. While still in Tokyo, Qiu single handedly edited a journal, Vernacular Journal (Baihua Bao). A number of issues were published using vernacular Chinese as a medium of revolutionary propaganda. In one issue, Qiu wrote A Respectful Proclamation to China's 200 Million Women Comrades, a manifesto within which she lamented the problems caused by bound feet and oppressive marriages. Having suffered from both ordeals herself, Qiu explained her experience in the manifesto and received an overwhelmingly sympathetic response from her readers. Also outlined in the manifesto was Qiu's belief that a better future for women lay under a Western type government instead of the Qing government that was in power at the time. She joined forces with her cousin Xu Xilin who spoke out for women's rights, such as the freedom to marry, freedom of education, and abolishment of the practice of foot binding. In 1906 she founded China Women's News (Zhongguo nü bao), a radical women's journal with another female poet, Xu Zihua in Shanghai. They published only two issues before it was closed by the authorities. In 1907, she became head of the Datong school in Shaoxing, ostensibly a school for sport teachers, but really intended for the military training of revolutionaries. While teaching in Datong school, she kept secret connection with local underground organization—The Restoration Society. This organization aimed to overthrow the Manchu government and restore Chinese rule.