Кіріспе

1968 жылы Том Вулфтың кітабы

"Электрлік көмірқышқылдық тест" – Том Вулфтың 1968 жылы жазылған көркем емес кітабы. 1970 жылға қарай, бұл стиль Хантер С. Томпсонның туындылары үшін қолданылған "Гонзо журналистикасы" терминімен атала бастады. Кітап Кен Кеси мен "Мерри Пранкстерлер" деп белгілі болған психоделикалық энтузиастер тобының, "Фуртур" деп аталатын әдемі боялған мектеп автобусында АҚШ-ты аралап шығу тәжірибесін бірінші тұлғадан баяндайды. Кеси мен Пранкстерлер саналарын кеңейту үшін психоделикалық препараттарды (мысалы, ЛСД) қолдануымен танымал болды. Кітапта "қышқыл тесттер" (LSD қосылған Kool-Aid-пен өткізілген кештер) және сол кездегі танымал тұлғалармен кездесулер (Hells Angels, Grateful Dead, Allen Ginsberg) сипатталады, сондай-ақ Кесидің Мексикаға қашуы мен тұтқындалуы туралы айтылады.

Сюжет

Вулф повествует о приключениях Кена Кези и его последователей. На протяжении всего произведения Кези изображается стремящимся создать новую религию. Кези собрал группу последователей, привлеченных возможностью трансцендентности, достигаемой с помощью наркотиков, а также его способностью проповедовать и очаровывать слушателей. Группа получила название «Веселые проказники» и вела образ жизни, насыщенный наркотиками. «Кислотные тесты» — вечеринки, в центре которых был Kool-Aid, настоянный на ЛСД, и проводимые с использованием света и шума, предназначенных для усиления психоделического опыта, — начались в доме Кези в лесах Ла-Хонды, Калифорния. В конечном итоге, «Проказники» покинули поместье Кези и отправились в путешествие по стране на автобусе под названием Furthur. Автобусом управлял Нил Кэсседи, который послужил вдохновением для персонажа Дина Мориарти в романе Джека Керуака 1957 года «В дороге». На протяжении всего путешествия люди в автобусе часто употребляли кислоту. По мере того, как «Веселые проказники» набирают популярность, растет и репутация Кези. К середине книги Кези обожествляется как герой растущей контркультуры. Помимо этого, Кези заводит дружбу с такими группами, как Hells Angels, и пересекается с иконами поколения битников. Его растущая популярность предоставляет Кези и «Проказникам» возможность встретиться с другими видными членами растущей контркультуры, включая Grateful Dead, Аллена Гинзберга и попытаться встретиться с Тимоти Лири. Несостоявшаяся встреча с Лири ознаменовала собой более масштабный провал в объединении контркультуры с Восточного и Западного побережья. Это стало одним из поворотных моментов в книге, указывающим на то, что новое поколение «хиппи» официально превзошло старое поколение битников в стиле и философии. В стремлении транслировать свой образ жизни, «Проказники» предают огласке свои кислотные переживания, что дало начало термину «Кислотный тест». Они описывают цель этих вечеринок как стремление к «интерсубъективности», состоянию за пределами эго отдельного человека. По мере того, как «Кислотные тесты» становятся культурно популярными, Кези арестовывают за хранение марихуаны. В попытке избежать тюрьмы он бежит в Мексику, к нему присоединяются «Проказники». «Проказники» испытывают трудности в Мексике и не могут добиться тех же результатов от своих кислотных трипов. Кези и некоторые из «Проказников» возвращаются в Соединенные Штаты. В этот момент Кези становится настоящей иконой поп-культуры, появляясь на теле- и радиошоу, несмотря на то, что находится в розыске ФБР. В конце концов, его находят и арестовывают. Кези условно освобождают, когда он убеждает судью в том, что следующий шаг его движения — это «Выпускной кислотный тест», мероприятие, на котором «Проказники» и другие последователи попытаются достичь интерсубъективности без использования психоактивных веществ. Выпускного недостаточно, чтобы снять обвинения с Кези. Ему выносят два приговора за два отдельных правонарушения. Его направляют в трудовой лагерь для отбывания наказания. Он переезжает со своей женой и детьми в Орегон и начинает отбывать срок в лесах Калифорнии.

Мәдени мәні және қабылдануы

«Электрлік көмір көмегімен қышқыл сынағы» хиппи қозғалысының тамырлары мен дамуын бейнелеуде адал және «маңызды» деп сипатталған. Жаңа журналистиканың әдеби стилі өз оқырмандарының арасында қызығушылықты немесе күмәнділікті тудырды. «Электрлік көмір көмегімен қышқыл сынағы» Жаңа журналистиканың бастапқы стандарты болмаса да, бұл жанрдың ең көп сілтеме жасалатын туындысы. Вулфтың Кези мен оның серіктерінің бастан кешкендерін сипаттауы мен баяндауы кітаптағы кейіпкерлер мен оқиғалардың мәдени қабылдауына ықпал етті. Вулфтың стилі Жаңа журналистикаға тән, себебі ол оқырмандарды туындыны репортаж емес, көркем шығарма ретінде қарауға шақырады. Кітап әдеби сыншылар тарапынан шамалы мақтау алды, әсіресе Вулфтың суреттелген еркін және көбінесе мас ортада сақталған айқын повествосі үшін. Вулф Кезидің «қозғалысына» толыққанды еніп, оның және Франкстердің идеологиясын қолдағанмен, олардың тәжірибелерін паранойя мен қышқыл сапарларының нәтижесінде туғандай бейтарап түрде көрсетеді, бұл топтың мәдени символына айналды. Кейбіреулер Жаңа журналистиканы әдебиеттің болашағы деп қараса да, бұл тұжырымдама сынсыз болған жоқ. Стильдің сенімділігіне күмән келтіргендер көп болды және есептердің шындығына қатысты көптеген сұрақтар мен сын-пікірлер туды. Дегенмен, Вулф мұндай талаптарға қарсы шығып, «Электрлік көмір көмегімен қышқыл сынағы» сияқты кітаптарда өзінің баяндамасының ішінде көрінбейтінін айтты. Ол өзі куә болған оқиғаларды толыққанды баяндағанын мәлімдеді. Көркем және деректі әдебиетті жақтаушылар Жаңа журналистиканың жарамдылығын күмәндана бергенде, Вулф дамып келе жатқан тәртіпті қолдады. Вулф бұл жазу әдісінің газеттер мен мақалалардағы тақырыптарды көрермендермен байланыс орнатып, оларға жаны ашыратын адамдарға айналдыратынын ойлады. «Электрлік көмір көмегімен қышқыл сынағы» кейбір басылымдардан мақтау алғанмен, кітап контрмәдениет пен есірткі пайдалануын стильдік бейнелеуі үшін де сынға ұшырады. «Гарвард Кримсон» журналында жарияланған мақалада кітаптың әсері айқындалды, бірақ мақтау сөздері айтылмады. Өзі де әдебиетте танымал болған Jay Cantor есімді автор, Кези мен оның Франкстерлері туралы орташа сипаттама береді. Кантор Кезиді мессия ретінде бейнелеген Вулфты сынға алып, «Соңында Вулф Кези үшін жасаған Христиандық киімдері тым үлкен. Бізге тағы бір қышқылға тәуелді адам және бірнеше ақымақ істер жасаған балалар тобы қалды» деген қорытындыға келді. Кантор Кезиге судьяның халыққа үн қойып, ЛСД қолдануды шектеуге мүмкіндік бергенін түсіндіреді. Вулф қозғалысты бастағаны үшін құрметтейтін Кези, қозғалысты өзгертуге бейшара қалды. Кантор сонымен қатар Вулфтың ЛСД-ны шексіз пайдалануды мақтауына қарсы шықты. Кантор бұл жағдайда Кезидің әсерін мойындайды, есірткі 1969 жылы, ол өзінің сын-пікірін жазған кезде кеңінен таралғанын айтады.

Фильмге бейімдеу жоспарлары

Вулфтың кітабын киноға бейімдеу жобасы тоқтап қалғандай көрінеді. Кәсіпкер Альфред Ровен кітап жарық көргеннен кейін көп ұзамай фильм құқықтарын сатып алып, қайтыс болмас бұрын оларды балаларына берді. Балалары адвокаттары арқылы танысқан Ричард Н. Гладштейнге оларды сеніп тапсырды. Гладштейн режиссер ретінде Гус Ван Сантты (оның 2002 жылғы "Герри" фильмін Кезиге арнағанын) шақырды, содан кейін сценарий үшін Дастин Лэнс Блэк жалданып, кейін Густин Нэш қайта жазу үшін тартылды. 2011 жылы Ван Сант фильмде әлі де жұмыс істеп жатқанын, бірақ жобаны іске қосудың жолын таба алмағанын мәлімдеді.