Еубалена туқымдас үш түрлі киттер

Кіріспе

Eubalaena тұқымдасына жататын ірі балдыр киттердің үш түрі бар. Суреті: Оңтүстік балдыр китінің судан секіріп шығуы. Сурет2: Балдыр киттің мөлшері. svg. Сурет2 түсіндірмесі: Орташа адаммен салыстырғандағы мөлшері. Таксон: Eubalaena. Автор: Gray, 1864. Типтік түрі: Balaena australis. E. glacialis – Солтүстік Атлантика (Müller, 1776). E. japonica – Солтүстік Тынық мұхиты (Lacépède, 1818). †E. shinshuensis Kimura & Narita, 2007. Карта: Eubalaena түрлерінің таралу картасы. Карта түсіндірмесі: Eubalaena түрлерінің таралу аймағы.

Three species of large baleen whales of the genus Eubalaena

Automatic taxobox
| name = Right whales
| fossil range = Miocene–recent
| image = Southern right whale. jpg
| image caption = Southern right whale breaching
| image2 = Right whale size. svg
| image2 caption = Size compared to an average human
| taxon = Eubalaena
| authority = Gray, 1864
| type species = Balaena australis
E. glacialis – North Atlantic(Müller, 1776)
E. japonica – North Pacific(Lacépède, 1818)
†E. shinshuensisKimura & Narita, 2007
| range map = Eubalaena range map. png
| range map caption = Range map of Eubalaena species:

Right whales are three species of large baleen whales of the genus Eubalaena: the North Atlantic right whale (E. glacialis), the North Pacific right whale (E. japonica) and the Southern right whale (E. australis). They are classified in the family Balaenidae with the bowhead whale. Right whales have rotund bodies with arching rostrums, V shaped blowholes and dark gray or black skin. The most distinguishing feature of a right whale is the rough patches of skin on its head, which appear white due to parasitism by whale lice. Right whales are typically long and weigh up to or more. All three species are migratory, moving seasonally to feed or give birth. The warm equatorial waters form a barrier that isolates the northern and southern species from one another although the southern species, at least, has been known to cross the equator. In the Northern Hemisphere, right whales tend to avoid open waters and stay close to peninsulas and bays and on continental shelves, as these areas offer greater shelter and an abundance of their preferred foods. In the Southern Hemisphere, right whales feed far offshore in summer, but a large portion of the population occur in near shore waters in winter. Right whales feed mainly on copepods but also consume krill and pteropods. They may forage the surface, underwater or even the ocean bottom. During courtship, males gather into large groups to compete for a single female, suggesting that sperm competition is an important factor in mating behavior. Gestation tends to last a year, and calves are weaned at eight months old. Right whales were a preferred target for whalers because of their docile nature, their slow surface skimming feeding behaviors, their tendency to stay close to the coast, and their high blubber content (which makes them float when they are killed, and which produced high yields of whale oil). Although the whales no longer face pressure from commercial whaling, humans remain by far the greatest threat to these species: the two leading causes of death are being struck by ships and entanglement in fishing gear. Today, the North Atlantic and North Pacific right whales are among the most endangered whales in the world.

Балдыр киттер – Eubalaena тұқымдасына жататын ірі балдыр киттердің үш түрі: Солтүстік Атлантика балдыр киті (E. glacialis), Солтүстік Тынық мұхиты балдыр киті (E. japonica) және Оңтүстік балдыр киті (E. australis). Олар қамыс киттермен (Balaenidae) бірге жіктеледі. Балдыр киттердің денесі дөңгелек, жонымен иілген тұмсығы, V пішіндес үскіргіштері және қара сұр немесе қара түсті терісі болады. Балдыр киттің ең ерекше белгісі – басының терісіндегі жалқаулы бөліктері, олар кит бітесінің паразиттік тіршілік етуінен ақ түске боялады. Балдыр киттер әдетте ұзын болып келеді және салмағы 50-60 тоннаға жетеді немесе одан да ауыр болады. Үш түрдің де қыстауға көшіп-қонып, жем іздеу немесе бала туу үшін маусымдық миграция жасайды. Жылы экваторлық сулар солтүстік және оңтүстік түрлерді бөліп тұратын тосқауыл құрайды, бірақ оңтүстік түрі экватордан өтетіні белгілі. Солтүстік жарты шарда балдыр киттер ашық сулардан аулақ болып, түбектер мен шығанақтарға және континенттік шельфтерге жақын қалады, себебі бұл аймақтар оларға қосымша қорғаныс пен тамақтарының молдығын ұсынады. Оңтүстік жарты шарда балдыр киттер жазда теңіздің шетінде жем жейді, бірақ қыста халықтың көп бөлігі жағалауға жақын суларда кездеседі. Балдыр киттер негізінен копеподтармен қоректенеді, сонымен қатар криль мен птероподтарды да тұтынады. Олар бетінде, су астында немесе тіпті мұхит түбінде жем іздей алады. Ұсыну кезеңінде еркектер бір әйел үшін жарысу үшін үлкен топтарға жиналады, бұл жұптасу мінез-құлқында сперматозоидтар арасындағы бәсеке маңызды фактор екенін көрсетеді. Жүктілік әдетте бір жылға созады және балалар сегіз айлық болғаннан кейін емшек сүтінен айырылады. Балдыр киттердің тыныш мінезі, су бетінде баяу қозғалып жем іздеу әдеті, жағалауға жақын қалуға бейімділігі және жоғары майлылығы (олар өлтірілгенде жүзіп қалуға мүмкіндік береді және көп мөлшерде кит майын береді) оларды кит аулаушылардың сүйікті нысанасына айналдырды. Киттер енді коммерциялық кит аулаудан қысымға тап болмаса да, адамдар осы түрлерге ең үлкен қауіпті құрайды: өлімнің екі негізгі себебі – кемелердің соқтығысы және балық аулау құралдарына түсіп қалуы. Бүгінде Солтүстік Атлантика және Солтүстік Тынық мұхиты балдыр киттері әлемдегі ең көп жойылып бара жатқан киттердің қатарына жатады.

Атау беру

Ақ киттер атауының берілуінің жиі кездесетін түсіндірмесі – олар аулауға ең қолайлы киттер саналған, себебі өлтірілген кезде су бетінде қалады және көбінесе жағалауға жақын жүзеді. Олар өте жайлы мінезді және кемелерге жақындағанда қашпайды. Осының салдарынан, кит аулау өнеркәсібінің қарқынды жылдарында олар құрылысқа жақын қалды. Дегенмен, бұл түсіндірме күмәнді: Эрик Джей Долин өзінің американдық кит аулау тарихында былай деп жазады: «Осы өте ықтимал себепке қарамастан, ешкім нақты білмейді, ақ кит қалай аталған. Ақ кит туралы ең алғашқы сілтемелерде оның неге осылай аталғанына ешқандай нұсқау жоқ, және бұл мәселені зерттегендердің кейбіреулері «оң» сөзі осы контексте «шынайы» немесе «дұрыс» дегенді білдіруі мүмкін екенін айтады, яғни, топтың ең типік өкілі». Э. Дж. Долин, «Левиафан: Америкадағы кит аулау тарихы», 1766 жылғы Коннектикут Courant газетінен алынған үзінді. Ғылыми атауларында Eubalaena туысы «жақсы немесе шынайы киттер» дегенді білдіреді, ал түрлері glacialis («мұз») – Солтүстік Атлантикадағы түрлер үшін, australis («оңтүстік») – Оңтүстік жарты шардағы түрлер үшін және japonica («жапон») – Солтүстік Тынық мұхитындағы түрлер үшін қолданылады.

Таксономия

1758 жылы Карл Линней алғаш рет ақ киттерді (балаена) туысына жіктеді, ол сол кезде барлық ақ киттерді (оның ішінде бұғаналы китті) бір түр деп есептеді. 19 және 20 ғасырларда баланидтер туысы бойынша үлкен таксономиялық пікірталас болды. Оң кит пен бұғаналы киттің үш популяциясын билік өкілдері бір, екі, үш немесе төрт түр ретінде қайта-қайта жіктеді, оларды бір туысқа немесе екі бөлек туысқа жатқызды. Бастапқыда олардың барлығы бір түр деп саналды – Balaena mysticetus. Кейіннен бұғаналы кит пен оң кит екі түрлі екені анықталды, ал 1864 жылы Джон Эдвард Грей оң кит үшін Eubalaena туысын ұсынды. Соңыннан, солтүстік және оңтүстік киттердің бас сүйегі пішінінің айырмашылықтары оң киттің кем дегенде екі түрі бар екенін көрсетті – біреуі Солтүстік жарты шарда, екіншісі Оңтүстік мұхитында. 1998 жылы Райс өзінің толық және беделді жіктемесінде тек екі түрді атады: Balaena glacialis (оң киттер) және Balaena mysticetus (бұғаналы киттер). 2000 жылы киттердің әрқайсысының ДНК үлгілерін зерттеу нәтижесінде оң киттің солтүстік және оңтүстік популяцияларын жеке түрлер деп қарастыру қажеттігіне келінді. Кейбір ғалымдарды таң қалдырғаны – Солтүстік Тынық мұхиты мен Солтүстік Атлант мұхитының популяциялары да ерекше екені, ал Солтүстік Тынық мұхитының түрі Солтүстік Атлант мұхитының түріне қарағанда оңтүстік китке жақын екені болды. Осы зерттеулердің бірінің авторлары бұл түрлердің 3 миллионнан 12 миллион жылға дейін араласпағанын тұжырымдады. 2002 жылы Халықаралық кит аулау комиссиясының ғылыми комитеті Розенбаумның қорытындысын қабылдап, осы туыс үшін Eubalaena номенклатурасын сақтауды ұсынды. 2007 жылы Черчилльдің зерттеуі үш түрлі тірі кит түрінің бұғаналы киттен бөлек филогенетикалық тармақ құрайтынын және олардың жеке туысқа жататынын көрсетті. Баланидтер туысының келесі кладограммасы үш оң кит пен бұғаналы кит арасындағы қарым-қатынас туралы қазіргі ғылыми консенсусты көрсетеді. Кладограмма – таксондар арасындағы эволюциялық қатынастарды бейнелеу және салыстыру құралы; әр түйіннің тармақталуы эволюциялық тармақталуға ұқсас, ал диаграмманы солдан оңға қарай, уақыт сызығына ұқсас оқуға болады. Кит құсы, тері қалдықтарымен тіршілік ететін паразиттік циамидті шағылыстырушылар, өздерінің генетикасы арқылы қосымша ақпарат ұсынады. Бұл құрттар киттерге қарағанда тез көбейеді, сондықтан олардың генетикалық әртүрлілігі жоғары. Юта университетінің теңіз биологтары осы құрттардың гендерін зерттеп, олардың иелері 5-6 миллион жыл бұрын үш түрге бөлінгенін анықтады, ал бұл түрлердің барлығы 11 ғасырда кит аулау басталғанға дейін бірдей мөлшерде болды. Бұл қауымдастықтар Солтүстік және Оңтүстік Американың бірігуіне байланысты бөлінді. Экватордың температурасының көтерілуі екінші бөліске әкелді, солтүстік және оңтүстік топтарға бөліп, олардың араласуына кедергі келтірді. "Бұл Eubalaena оң китінің үш түрі бар ма деген ұзақ пікірталасты аяқтайды. Олар күмәнсіз бір-бірінен бөлек", - деді жоба жетекшісі Джон Сегер BBC News-ке берген сұхбатында.

The right whales were first classified in the genus Balaena in 1758 by Carl Linnaeus, who at the time considered all of the right whales (including the bowhead) as a single species. Through the 19th and 20th centuries, in fact, the family Balaenidae has been the subject of great taxonometric debate. Authorities have repeatedly recategorized the three populations of right whale plus the bowhead whale, as one, two, three or four species, either in a single genus or in two separate genera. In the early whaling days, they were all thought to be a single species, Balaena mysticetus. Eventually, it was recognized that bowheads and right whales were in fact different, and John Edward Gray proposed the genus Eubalaena for the right whale in 1864. Later, morphological factors such as differences in the skull shape of northern and southern right whales indicated at least two species of right whale – one in the Northern Hemisphere, the other in the Southern Ocean. As recently as 1998, Rice, in his comprehensive and otherwise authoritative classification listed just two species: Balaena glacialis (the right whales) and Balaena mysticetus (the bowheads). In 2000, two studies of DNA samples from each of the whale populations concluded the northern and southern populations of right whale should be considered separate species. What some scientists found more surprising was the discovery that the North Pacific and North Atlantic populations are also distinct, and that the North Pacific species is more closely related to the southern right whale than to the North Atlantic right whale. The authors of one of these studies concluded that these species have not interbred for between 3 million and 12 million years. and in 2002, the Scientific Committee of the International Whaling Commission (IWC) accepted Rosenbaum's findings, and recommended that the Eubalaena nomenclature be retained for this genus. A 2007 study by Churchill provided further evidence to conclude that the three different living right whale species constitute a distinct phylogenetic lineage from the bowhead, and properly belong to a separate genus. The following cladogram of the family Balaenidae serves to illustrate the current scientific consensus as to the relationships between the three right whales and the bowhead whale. A cladogram is a tool for visualizing and comparing the evolutionary relationships between taxa; the point where each node branches is analogous to an evolutionary branching – the diagram can be read left to right, much like a timeline. Whale lice, parasitic cyamid crustaceans that live off skin debris, offer further information through their own genetics. Because these lice reproduce much more quickly than whales, their genetic diversity is greater. Marine biologists at the University of Utah examined these louse genes and determined their hosts split into three species 5–6 million years ago, and these species were all equally abundant before whaling began in the 11th century. The communities first split because of the joining of North and South America. The rising temperatures of the equator then created a second split, into northern and southern groups, preventing them from interbreeding. "This puts an end to the long debate about whether there are three Eubalaena species of right whale. They really are separate beyond a doubt", Jon Seger, the project's leader, told BBC News.

Басқалар

Оңтүстік жарты шарда кездесетін, анағұрлым кішкентай кит – пигмей киті (Caperea marginata) бұрын Balaenidae тұқымдасының мүшесі саналған. Бірақ, олар нағыз кит емес, ал олардың таксономиясы қазіргі таңда даулы. Көптеген жаңа авторлар бұл түрді монотиптік Neobalaenidae тұқымдасына жатқызады, алайда 2012 жылғы зерттеу оның Cetotheriidae тұқымдасының соңғы тірі өкілі екенін көрсетеді – бұл тұқым бұрын жойылған деп есептелген. Ал 18 ғасырда Эммануэль Сведенборг тағы бір кит түрін ұсынған – «Сведенборг киті» деп аталатын. Бұл түрдің сипаттамасы 1705 жылы Швециядағы Норра Вангада табылған қазба сүйектер жиынтығына негізделген, олар алғашқы адамдарға тиесілі деп ойылған. Сүйектерді Сведенборг зерттеді және олардың кит түріне жататынын анықтады. Бұл түрдің болуы талқыланды, ал осы түрге қатысты қосымша дәлелдер 2009 жылы Швецияның Стромстад қаласында тас жол салу кезінде табылды. Дегенмен, бүгінгі күнге дейін ғылыми консенсус Hunterius swedenborgii-ді Солтүстік Атлантикадағы қара кит деп санайды. ДНК талдауы көрсеткендей, бұл қазба сүйектердің шын мәнінде балық тұқымдасына жататыны расталды.

Сипаттамалары

Ересектер әдетте ұзын. Олардың денелері өте қалың, кейбір жағдайларда дене ұзындығының 60%-ға дейін жетеді. Оларда үлкен, кең және дөңгелектеу кеуде қанаттары бар, ал терең ойылып, тегіс ұштармен аяқталатын құйрық қанаттары дене ұзындығының 40%-ын құрайды. Солтүстік Тынық мұхитындағы түрлер үш түрдің ішінде ең ірісі болып саналады. Олардың жоғарғы жақ сүйегі сәл иіліңкен, ал төменгі еріні күшті иілген. Жоғарғы жақ сүйегінің екі жағында 200–270 балеен тақтасы орналасқан. Бұл тақталар тар және шамамен ұзын, және өте жұқа түкпен жабылған. Әрбір жеке дарақта каллозиттердің өзіндік үлгісі болады. 2016 жылы бәсекелестік жоба нәтижесінде, беттік тану бағдарламалық құралын пайдаланып, каллозиттеріне сүйене отырып, оң киттерді 87% дәлдікпен бірегей анықтау процесі жасалды. Каллозиттердің басты қызметі – хищниктерден қорғану деп саналады. Оң киттердің санының азаюы кепшіктердің де азаюына себеп болуы мүмкін. Олардың дене салмағының 40%-ын құрайтын май қабатының тығыздығы салыстырмалы түрде төмен. Осы себепті, көптеген басқа кит түрлерінен айырмашылығы, өлген оң киттер көбінесе су бетінде қалқып жүзеді. Көптеген оңтүстік киттерде сору тесігінің артында май жинақтары байқалады, ол солтүстік түрлерінде көбінесе кездеспейді. Бұл жеткілікті тамақтану арқасында жақсы денсаулықтың белгісі ретінде қарастырылады және адамның тікелей әсерінен басқа, оңтүстік және солтүстік жарты шарлардағы оң киттердің қалпына келтіру деңгейлері арасындағы айырмашылыққа ықпал еткен болуы мүмкін. Оң киттің мүшесінің ұзындығы – дейін, ал диаметрі – дейін жетеді, салмағы 525 кг (1157 фунт) дейін жетеді, бұл Жердегі кез келген жануардың арасындағы ең ірі көрсеткіш. Көк кит планетадағы ең үлкен жануар болғанымен, оң киттің мүшесі көк киттің мүшесінен он есе үлкен. Олар дене массасына қатысты күтілетін өлшемнен алты есе үлкен болғандықтан, салыстырмалы өлшемдері бойынша да болжамдардан асып түседі. Жалпы алғанда, мүшелер оң киттің дене салмағының шамамен 1%-ын құрайды. Бұл оң киттердің жұптасу кезінде сперматозоидтар арасындағы бәсекелестік маңызды екенін көрсетеді, бұл олардың өте көп әйелдермен қарым-қатынасқа түсу бейімділігімен байланысты.

Adult right whales are typically long. They have extremely thick bodies with a girth as much as 60% of total body length in some cases. They have large, broad and blunt pectoral flippers and the deeply notched, smoothly tipped tail flukes make up to 40% of their body length. The North Pacific species is on average the largest of the three species. weigh The upper jaw of a right whale is a bit arched, and the lower lip is strongly curved. On each side of the upper jaw are 200–270 baleen plates. These are narrow and approximately long, and are covered in very thin hairs. Each individual has a unique callosities pattern. In 2016, a competitive effort resulted in the use of facial recognition software to derive a process to uniquely identify right whales with about 87% accuracy based on their callosities. The primary role of callosities has been considered to be protection against predators. Right whale declines might have also reduced barnacles. An unusually large 40% of their body weight is blubber, which is of relatively low density. Consequently, unlike many other species of whale, dead right whales tend to float. Many southern right whales are seen with rolls of fats behind blowholes that northern species often lack, and these are regarded as a sign of better health condition due to sufficient nutrition supply, and could have contributed in vast differences in recovery status between right whales in the southern and northern hemisphere, other than direct impacts by humankind. The penis on a right whale can be up to – the testes, at up to in length, in diameter, and weighing up to 525 kg (1157 lbs), are also by far the largest of any animal on Earth. The blue whale may be the largest animal on the planet, yet the testicles of the right whale are ten times the size of those of the blue whale. They also exceed predictions in terms of relative size, being six times larger than would be expected on the basis of body mass. Together, the testicles make up nearly 1% of the right whale's total body weight. This strongly suggests sperm competition is important in mating, which correlates to the fact that right whales are highly promiscuous.

Аумағы мен тіршілік ету ортасы

Үш Eubalaena түрі жер шарының үш бөлек аймағында қоныстанды: Атлант мұхитының батысындағы Солтүстік Атлантика, Жапониядан Аляскаға дейінгі аймақтағы Солтүстік Тынық мұхиты және Оңтүстік мұхиттың барлық аумақтары. Бұл киттер 20 және 60 градус аралығындағы қоңыржай температураға ғана төзе алады. Жылы экваторлық сулар солтүстік және оңтүстік топтардың араласуына тосқауыл қояды, шағын ерекшеліктерден басқа. Оңтүстік түрінің өкілдері тамақтану орындарына жету үшін ашық мұхиттан өтуге мәжбүр болғанымен, олар пелагикалық емес. Жалпы, олар түбектер мен шығанақтарға, сондай-ақ материк шельфіне жақын қалуды ұнатады, себебі бұл аймақтарда жақсы қорғаныс пен олардың таңдаған тағамдарының көптігі бар. Соңғы онжылдықтарда шығысқа қарай шамалы байқаулар тіркелді; 2003 жылы бірнеше кит Исландияға жақын жерде көрілді. Бұл, мүмкін, дерлік жойылған шығыс Атлантикалық популяциясының қалдықтары, бірақ ескі кит аулаушыларының жазбаларын зерттеу олардың адасқан киттер болуы ықтимал екенін көрсетеді. Кем дегенде, Норвегиядан келген киттер батыс популяциясынан шыққан.

Солтүстік Тынық мұхитының қара кит

Солтүстік Тынық мұхитының оң жақ китінің екі популяциясы кездеседі. Солтүстік Тынық мұхитының шығысындағы / Беринг теңізіндегі популяциясы өте төмен, шамамен 30 басқа ғана жетеді. Охотск теңізінде 100-200 басқа дейін саналатын үлкенірек батыс популяциясы сақталған сияқты, бірақ осы популяция туралы мәлімет өте аз. Осылайша, екі солтүстік оң жақ кит түрі – барлық ірі киттердің арасындағы ең қауіптілері және әлемдегі ең қауіпті жануарлардың бірі. Қазіргі популяция тығыздығының көрсеткіштеріне сүйенсек, екі түрдің де 200 жыл ішінде жойылып кетуі мүмкін.

Оңтүстік оң жақ кит

Халықаралық кит аулау комиссиясы оңтүстік киттердің популяциясын соңғы рет 1998 жылы кең ауқымды зерттеген. Зерттеушілер үш зерттеуден (Аргентина, Оңтүстік Африка және Австралияда) алынған ересек ұрғашы киттер туралы деректерді пайдаланып, зерттелмеген аймақтарды қамту үшін және еркектер мен бұзаулардың шамамен санын бағалау үшін (қолда бар еркек:ұрғашы және ересек:бұзау арақатынастарын қолдана отырып) экстраполяция жасады. Осылайша, 1997 жылғы популяцияның саны шамамен 7500 басқа бағаланды. 2007 жылғы жаңа деректер көрсеткендей, бұл аймақтардағы популяция он жыл бұрынғыдан екі есеге жуық өсім көрсетіп, күшті қалпына келу белгілерін байқатты. Дегенмен, басқа көбейіп жатқан популяциялар әлі де өте шағын, және олардың да қалпына келіп келе жатыр ма, жоқ па, анықтау үшін жеткілікті дерек жоқ. Оңтүстік киттер жаз айларын Антарктикаға жақын, Оңтүстік мұхиттың қашық аймақтарында тамақтанады. Олар қыста көбейіп өру үшін солтүстікке қарай көшіп, Аргентина, Австралия, Бразилия, Чили, Мозамбик, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және Уругвай жағалауларында кездеседі. Оңтүстік Америка, Оңтүстік Африка және Австралиялық топтар аналық киттердің тамақтану және бозалау орындарына берілгендігіне байланысты, өте аз немесе мүлдем араласпайтын сияқты. Ана киттер осы инстинкттерін өз төлдеріне жеткізеді.

Тамақ және жыртқыш

Қара киттердің рационы негізінен зоопланктоннан, ең бастысы копеподтар деп аталатын ұсақ қабықтылардан, сондай-ақ криль мен птероподтардан тұрады, бірақ олар кейде мүмкіндік туғанда басқа да қоректік заттарды жейді. Басқа балықтар сияқты, олар да судан жемді сүзіп алып жейді. Олар аузын ашып, су мен жеммен толтырып жүзеді. Содан кейін кит суды шығарып, жемді ұстап қалу үшін қаңқа пластиналарын пайдаланады. Жем киттің қызығушылығын тудыру үшін жеткілікті мөлшерде болуы керек, қаңқа пластиналары оны сүзе алатындай үлкен болуы керек және қашып кетпеу үшін жеткілікті баяу болуы керек. "Сүзіп алу" су бетінде, су астында, тіпті теңіз түбінде де жүруі мүмкін, бұл туралы қара киттердің денесінде кездесетін лай көрсетеді.

Сүйісу және ұрпақ өсіру

Солтүстік Атлантикада кез келген уақытта жұптасу маусымында ақ киттер "су бетінде белсенді топтарға" жиналады, онда 20-ға дейін аталықтар бір аналықты қоршап жүреді. Аналық кіндігін су бетіне бұрып тұрса, аталықтар қауырсындарымен оны лапалап, су астында ұстап тұрады. Аталықтардың арасындағы бәсекелестік горбақ киттерге қарағанда осыншалықты күшті болмайды. Аналық жүкті болмауы мүмкін, бірақ ол әлеуетті жұптастардың жағдайын бағалай алады. Аналықтар 3-5 жыл сайын көбейеді; ең көп кездесетін төлдеу аралығы 3 жылды құрайды және түрлі факторларға байланысты 2 жылдан 21 жылға дейін өзгеруі мүмкін. Ұрықтану және төлдеу қыс айларында жүзеге асады. Туған кезде төлдердің салмағы шамамен және ұзындығы болады, ал жүктілік мерзімі 1 жылды құрайды. Ақ киттер алғашқы жылы тез өседі, әдетте ұзындығы екі есеге артады. Емізу 8 айдан 1 жылға дейін соқады, ал кейінгі жылдарығы өсу қарқыны толыққанды зерттелмеген – бұл төлдің анасымен екінші жыл бойы бірге болуына байланысты болуы мүмкін.

Өмір сүру ұзақтығы

Құйрықты киттердің өмір сүру ұзақтығы туралы көп мәлімет жоқ. Шамалы ғылыми деректердің бірі – 1935 жылы баласымен суретке түскен Солтүстік Атлантика құйрықты китінің жағдайы. Оның тұрақты жаңқалық белгілері осы кит екенін анықтады. Ол соңғы рет 1995 жылы суретке түсірілген, басында қанатынан жарақат алған, бұл, әдетте, кеме соққаннан болған. Сақтықпен бағалау бойынша (мысалы, ол 1935 жылы жыныстық жағынан жетілген жаңа ана болған), оның жасы 70-тен 100-ге дейін, тіпті одан да асқан болуы мүмкін. Қуыршақ киттерге жасалған зерттеулер 210 жылдан астам өмір сүретінін көрсеткендіктен, мұндай ұзақ өмір сүру жиі кездеседі және одан да ұзақ болуы мүмкін.

Киттерді бақылау

Оңтүстік оңтүстік кит Оңтүстік Африкадағы Германұсты киттерді қадағалаудың әлемдік орталықтарының біріне айналдырды. Қыс айларында (шілдеден қазанға дейін) оңтүстік киттер жағалауға өте жақын келеді, сондықтан келушілер оларды стратегиялық түрде орналасқан қонақүйлерден бақылай алады. Қала "кит жаршысы" (қала жаршысы сияқты) қызметін атқаратын адамды жұмысқа алады, ол қала бойынша жүріп киттердің қайда көрілгенін хабарлайды. Бразилияда Санта-Катарина штатындағы Имбитуба Ұлттық оңтүстік кит астанасы деп танылды және қыркүйек айында жыл сайынғы Оңтүстік кит апталығын өткізеді, осы кезде аналар мен бала киттер жиірек көрінеді. Бұл жердегі бұрынғы кит аулау станциясы киттерге арналған мұражайға айналдырылды. Аргентинада қыс мезгілінде Патагониядағы Вальдес түбегінде осы түрдің ең ірі көбею ошағы орналасқан, Киттерді сақтау институты мен Океан альянсы 2000-нан астам жануарды тіркеген.

Қорғау

Солтүстік Атлантика және Солтүстік Тынық мұхиттарындағы түрлер CITES-тің «саудамен жою қаупі бар немесе әсер етуі мүмкін» (I қосымша) және IUCN Қызыл тізімінде «жою қаупі бар» деп тіркелген. АҚШ-та Ұлттық теңіз жануарларын зерттеу қызметі (NMFS), Ұлттық мұхиттық және атмосфералық басқарманың (NOAA) еншілес мекемесі, үш түрдің барлығын Құрлыс астындағы түрлер актісі бойынша «жою қаупі бар» деп жіктеді. Теңіз сүтқоректілерін қорғау туралы заңға сәйкес олар «азайған» деп саналады. Оңтүстік оң жақ кит Австралияның Қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңы бойынша «жою қаупі бар» деп, Жаңа Зеландияның қауіп-қатерлер жіктелу жүйесі бойынша «ұлттық деңгейде жою қаупі бар» деп, Аргентинаның Ұлттық Конгресі «табиғи ескерткіш» деп, ал Бразилияның жою қаупі төнген түрлердің ұлттық тізімі бойынша «мемлекеттік табиғи ескерткіш» деп тіркелген. Атап айтқанда, олар АҚШ порттарында кемелердің жылдамдығын шектеуді, оң жақ киттердің көптеп кездесетін кезеңдерде ұсынды. Саудаға залал тигізуі мүмкін деген алаңдаушылықты білдіргенімен, олар қосымша қорғау шараларын енгізбеді. «Солтүстік Атлантикалық оң китті қорғамағаны үшін» The Defenders of Wildlife, Humane Society of the United States және Ocean Conservancy ұйымдары 2005 жылдың қыркүйегінде NMFS-ті сотқа берді, себебі агенттік бұл киттің «барлық ірі кит түрлерінің арасындағы ең сирек түрі» екенін мойындады және федералдық агенттіктер Теңіз сүтқоректілерін қорғау туралы заң мен Жою қаупі төнген түрлер туралы заңға сәйкес оны қорғауға міндетті. CITES-тің «жою қаупі бар» және IUCN-нің «сақтауға тәуелді, қауіпсіз» деп санаған оңтүстік оң жақ кит барлық белгілі көбею орындары бар елдердің (Аргентина, Австралия, Бразилия, Чили, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және Уругвай) ішкі суларында қорғалады. Бразилияда 2000 жылы Санта-Катарина штатындағы жағалаудың бір бөлігін қамтитын федералдық қоршаған ортаны қорғау аймағы құрылды, бұл Бразилиядағы осы түрдің негізгі көбею орындарын қорғауға және киттерді қарау туризмін дамытуға бағытталған. 2006 жылдың 6 ақпанында NOAA Солтүстік Атлантикалық оң китке соққы тигізуді азайту стратегиясын ұсынды. Бұл ұсынысқа кейбір кеме жүргізушілер қарсылық білдірді, себебі ол шағылысу маусымында кемелердің жылдамдығын шектеуді көздеді. 2008 жылдың 8 желтоқсанында NOAA баспасөз хабарламасы жариялап, ұсынысты ресми түрде бекітті. Oceana ұйымының баяндамасында 2017 және 2020 жылдар аралығында міндетті жылдамдық аймақтарында ережеге бағынбау деңгейі 90% -ға жуыққа жеткені, ал ерікті аймақтарда 85% -ке жуық болғаны көрсетілді.

Both the North Atlantic and North Pacific species are listed as a "species threatened with extinction which [is] or may be affected by trade" (Appendix I) by CITES, and as "endangered" by the IUCN Red List. In the United States, the National Marine Fisheries Service (NMFS), a subagency of the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) has classified all three species as "endangered" under the Endangered Species Act. Under the Marine Mammal Protection Act, they are listed as "depleted". The southern right whale is listed as "endangered" under the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act, as "nationally endangered" under the New Zealand Threat Classification System, as a "natural monument" by the Argentine National Congress, and as a "State Natural Monument" under the Brazilian National Endangered Species List. In particular, they advocated speed limits for ships within of US ports in times of high right whale presence. Citing concerns about excessive trade disruption, it did not institute greater protections. The Defenders of Wildlife, the Humane Society of the United States and the Ocean Conservancy sued the NMFS in September 2005 for "failing to protect the critically endangered North Atlantic Right Whale, which the agency acknowledges is 'the rarest of all large whale species' and which federal agencies are required to protect by both the Marine Mammal Protection Act and the Endangered Species Act", demanding emergency protection measures. The southern right whale, listed as "endangered" by CITES and "lower risk conservation dependent" by the IUCN, is protected in the jurisdictional waters of all countries with known breeding populations (Argentina, Australia, Brazil, Chile, New Zealand, South Africa and Uruguay). In Brazil, a federal Environmental Protection Area encompassing some and of coastline in Santa Catarina State was established in 2000 to protect the species' main breeding grounds in Brazil and promote whale watching. On February 6, 2006, NOAA proposed its Strategy to Reduce Ship Strikes to North Atlantic Right Whales. The proposal, opposed by some shipping interests, limited ship speeds during calving season. The proposal was made official when on December 8, 2008, NOAA issued a press release that included the following: A report by the organization Oceana found that between 2017 and 2020, disobedience of the rule reached close to 90% in mandatory speed zones while in voluntary areas, disobedience neared 85%.

Қауіптер

Солтүстік Атлантикадағы киттердің өлімінің басты себебі – АҚШ пен Канаданың шығыс жағалауында көшіп бара жатқанда әлемдегі ең қызылған кеме жолдарында кемелермен соқтығысу. 1970-1999 жылдар аралығында кем дегенде 16 кит кеме соққысынан өлгені хабарланды, ал тіркелмеген оқиғалардың саны одан да көп болуы мүмкін. Солтүстік Атлантикадағы киттердің ауру мен өлімге себеп болатын екінші маңызды фактор – пластикалық балық аулау құралдарына ілігіп қалу. Киттер аузын кең ашып планктонмен қоректенеді, сондықтан судың ішінде бекітілген кез келген арқанға немесе торға ілігіп қалу қаупі бар. Арқан олардың жоғарғы жақ сүйектеріне, қанаттары мен құйрықтарына оралады. Кейбіреулері құтыла алады, бірақ басқалары ілініп қалады. Киттерді байқап, көмек көрсетілсе, оларды сәтті босатуға болады. 1997 жылдың шілдесінде АҚШ-тың NOAA Атлантикадағы ірі киттерді аулауды азайту жоспарын енгізді, ол балық аулау құралдарында киттердің ілігіп қалуын азайтуға және киттердің санын және таралуын бағалау үшін үлкен киттерді байқауды тіркеуге бағытталған. 2012 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері Флорида/Джорджия шекарасындағы ағыс суларда Солтүстік Атлантикадағы киттердің шағылысу орындарына жақын жаңа теңіз асты әскери оқу полигонын құруды ұсынды. Табиғатты қорғау жөніндегі кеңес сияқты жетекші экологиялық ұйымдардың сотқа шағымдары федералды сотта қарастырылмай, Әскери-теңіз күштеріне оқуларын жалғастыруға рұқсат берілді. Бұл шешімдер сол кездегі киттердің өте аз санына (кейбір бағалаулар бойынша 313-ке дейін) және өте нашар шағылысу маусымына қарамастан қабылданды.