Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фин еріктілерінің 1919 жылы Шығыс Карелияны басып алу әрекеті
Attempt by Finnish volunteers to occupy East Karelia in 1919
Аунус экспедициясы (фин: Aunuksen retkikunta, швед: Aunus expeditionen) – 1919 жылы Ресей Азамат соғысы кезінде фин еріктілерінің Шығыс Карелияның бір бөлігін басып алуға жасаған әрекеті. Аунус – Олонец Карелиясының фин тіліндегі атауы. Бұл экспедиция 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін және Ресей Азамат соғысы барысында Кеңес Ресейінің күштеріне қарсы күрескен көптеген фин "туысқандық соғыстарының" (heimosodat) бірі болды.
The Aunus expedition (Finnish: Aunuksen retkikunta, Swedish: Aunus expeditionen) was an attempt by Finnish volunteers to occupy parts of East Karelia in 1919, during the Russian Civil War. Aunus is the Finnish name for Olonets Karelia. This expedition was one of many Finnic "kinship wars" (heimosodat) fought against forces of Soviet Russia after the Russian Revolution of 1917 and during the Russian Civil War.
Өмірбаян
1918 жылы ақпанда коммунистерге қарсы Ақ гвардияның қолбасшысы генерал Маннергейм өзінің әйгілі "қылышқа қап тағу туралы бұйрығын" жазды, онда ол Шығыс Карелия Ресейдің билігінен азат етілгенге дейін қылышын қапқа салмайтынын мәлімдеді. Финляндия Азамат соғысынан кейін Шығыс Карелияны Финляндияға қосу мәселесі көп талқыланды, бірақ Ресейге қарасты Шығыс Карелия ешқашан Швеция Финляндиясының немесе Финляндияның Ұлы Герцогтығының құрамына кірген емес. 1918 жылы Петсамо және Ақ Карелияға (Вена экспедициясы) жасалған алғашқы тыраштар, карелиялықтардың белсенсіздігіне байланысты, сәтсіз аяқталды. Кейіннен британдықтар Ақ Карелияны басып алды. 1918 жылдың жазында Финляндия үкіметі Шығыс Карелиядан аймақты Финляндияға қосу туралы бірнеше өтініш алды. Ең белсенділері Репола қауымының тұрғындары болды, олар Финляндияға қосылу үшін дауыс берді. 1918 жылдың күзінде Фин армиясы қауымды басып алды. 1919 жылдың қаңтарында еріктілердің шағын тобы Порайярви қауымын басып алды, бірақ большевиктер оларды тез қайтарды. 7 қаңтарда Порайярвиде Финляндияға қосылу туралы дауыс өтті. 1919 жылдың ақпанында Маннергейм Батыс елдері мен Ақ Армияға Финляндияның Санкт-Петербургтегі большевиктерге қарсы шабуылға баратынын, егер олар материалдық және рухани қолдау көрсетсе, хабарлады. Осы кезеңде Аунус экспедициясының жоспары жасалды және Ягер майоры Гуннар фон Герцен әскерлердің командирі болып тағайындалды. Ол экспедицияның мың фин еріктісімен сәтті аяқталады деп ойлады, бірақ карелиялықтар соғысқа қосылса ғана. Маннергейм жоспарды бекітті, бірақ оның іске асуы үшін Ұлыбритания да мақұлдауы керек екенін талап етті.
In February 1918 General Mannerheim, the commander of the anti communist White Guards, wrote his famous "sword scabbard order of the day," in which he said that he would not put his sword into the scabbard until East Karelia was free of Russian control. After the Finnish Civil War there was much public discussion about joining East Karelia to Finland, although the Russian East Karelia never was a part of the Sweden Finland or the Grand Duchy of Finland. Earlier attempts in 1918 to Petsamo and White Karelia (Viena expedition) had failed, partly due to a passive attitude of the Karelians. Later the British occupied White Karelia. During the summer of 1918, the government of Finland received various appeals from East Karelia for joining the area to Finland. Especially active were the inhabitants of the parish of Repola, which had held a vote to join Finland. The Finnish Army occupied the parish in the fall of 1918. In January 1919 a small expedition of volunteers occupied the parish of Porajärvi, but was quickly repulsed by Bolshevik forces. Porajärvi held a vote on January 7 to also join Finland. In February 1919 Mannerheim made clear to the Western powers and the White Army that Finland would attack the Bolsheviks in Saint Petersburg if it would receive material and moral support. During the same time the plans for the Aunus expedition were prepared and Jaeger Major Gunnar von Hertzen was chosen as the commander of the troops. He thought that the expedition would succeed with a thousand Finnish volunteers, but only if the Karelians would join the fighting. Mannerheim approved the plan, but demanded that Britain would also have to approve of it before it could proceed.
Экспедиция
Экспедиция 1919 жылы 21 сәуір түні шекараны кесіп өтті. Мақсаты – Лодейное Поле, Петрозаводск және Мурманск теміржолын басып алу. Әскерлер үш топқа бөлініп, 1000 ерікті сарбаздан тұрды. Оңтүстік топ үш күннің ішінде Лодейное Полеге жетті, бірақ большевик әскерлерінің қарсы шабуылынан Туулос өзенінің артына қайта шегіруге мәжбүр болды. Солтүстік топ Праасаны басып алды. Осы кезде экспедицияның мақсатын орындау үшін жеткілікті әскер жоқ екені анық болды. 2000 жаңа ерікті сарбазды жинаудың жаңа кезеңі басталды, және Маннергейм Арне Сихвоны экспедицияның жаңа командирі етіп тағайындады. Майор Пааво Талвеланың полкі 20 маусымда Петрозаводскке шабуыл жасады, бірақ қаланың сыртында Қызыл Армия мен фин Қызыл Гвардиясынан жеңіліске ұшырады. Мурманск теміржолы бойында орналасқан британдық әскерлер жақын маңда болғанымен, қатыспады. Финдер Карелия халқының еріктілер ретінде қосылатынына үміттенген, бірақ олардың саны аз болды және олардың рухы көтеріңкі болған жоқ. Енді бастама большевиктерге өтті. 26 маусымда Санкт-Петербургтегі Қызыл офицерлер мектебінің 600-дан астам фин сарбазы Ладога көлі арқылы, фин шебінің артына Вителе жеріне түсті. Оңтүстік топ ауыр шығындарға ұшырағаннан кейін Финляндияға шегінуге мәжбүр болды. Талвеланың тобы да Финляндияға қайта шегінуге мәжбүр болды.
The expedition crossed the border on the night of April 21, 1919. The goals were to capture Lodeynoye Pole, Petrozavodsk and the Murmansk railroad. The troops were divided into three groups and were made up of 1000 volunteers. The southern group advanced to Lodeynoye Pole in just three days, but was pressed back behind River Tuulos by Bolshevik troops. The northern group captured Prääsä. At this time it became obvious that there weren't enough troops to complete the goals of the expedition. A new round of recruiting 2000 new volunteers was started and Mannerheim made Aarne Sihvo the new commander of the expedition. Major Paavo Talvela's regiment started an attack aimed at Petrozavodsk on June 20, but was beaten by Red Army and Finnish Red Guard forces just outside the town. The British troops that operated along the Murmansk railroad were quite close by, but did not participate. The Finns had hoped that the Karelian population would have joined the troops as volunteers but only a few did and their morale was never very high. The initiative now passed to the Bolsheviks. On June 26 over 600 Finns of the Red Officer School in Saint Petersburg made a landing at Vitele across Lake Ladoga behind the Finnish lines. The southern group was forced to retreat to Finland after suffering heavy losses. Talvela's group was also forced to retreat back to Finland.
Салдары
Экспедицияның жалғыз нәтижесі – 6 маусымда Порайярви приходы Репола приходының 1918 жылы істегені сияқты, Финляндияға қосылуға ниетті екенін жариялады. Тұрақты фин армиясы приходты басып алды. 1920 жылғы Тарту шартында Финляндия мен Кеңес Одағы өзара шегарасын келісті. Репола және Порайярви советтік жағында қалды, ал фин әскерлері 1921 жылдың 14 ақпанына дейін шығарылып алынуға тиіс болды. Реполаның жас полиция бастығы Боби Сивен наразылық ретінде өзін-өзі атып өлтірді.
The only result from the expedition was that the parish of Porajärvi declared on June 6 that it wished to join Finland, as the parish of Repola had already done in 1918. The regular Finnish Army moved in to occupy the parish. In the treaty of Tartu in 1920 Finland and Soviet Union agreed on their common border. Repola and Porajärvi were left on the Soviet side and the Finnish troops had to be withdrawn before February 14, 1921. The young police chief in Repola, Bobi Sivén, shot himself in protest.