Кіріспе

Литваның Сувалкия аймағындағы қала. Мариямполе (; сондай-ақ бірнеше басқа атаулармен де белгілі) – Литваның оңтүстігіндегі Мариямполе округінің астанасы, Польша және Ресейдің Калининград облысымен, сондай-ақ Виштитис көлімен шектес. 2003 жылы қаланың халқы шамамен 48 700 адамды құрады. Бұл тарихи Сувалкия (Судовия) аймағының мәдени орталығы және ең ірі елді мекені. Мариямполе Литваның жетінші ірі қаласы және 1994 жылдан бері аймақтық орталық болып табылады. Қаланың ауданы Шешупе өзенімен бөлінген, ал оны байланыстыратын алты көпір бар.

Аттар

Қала сонымен қатар Мариямполис, Мариамполь, Стараполь, Пашешупий, Марьямполь, Мариамполь және Капсукас (1955–1989) деп белгілі болған.

Тарих

Елді мекен жақын маңдағы Шешупе өзенінің атымен "Пашешупе" деп аталған ауыл ретінде негінделді. Қала алғаш рет 1667 жылы тарихта қалдырылған. 18 ғасырда, сол кезде католик шіркеуіне қарасты ауыл, базар қаласына өсіп, 1739 жылы жақын маңдағы Принай старостасының күзетшілері үшін салынған жаңа ауылдың құрметіне "Старпол" немесе "Старополь" деп атауын өзгертті. 1765 жылы елді мекен өртенген. Апаттан кейін, Принайдың сол кездегі старостасы Франсиска Батлер, туған тегі Шчука, Мариандық әкелер ордені үшін жаңа шіркеу мен монастырь салуға қаржы жұмсады. 1792 жылдың 23 ақпанында Польша королі және Литваның ұлы князі Станислав II Август "Мариамполь қалашығына" Магдебург құқығын және базар ұйымдастыру құқығын берді. Польшаның бөлінісінен кейін қала қысқа мерзімге Пруссияның құрамына кірді. Бірақ, Наполеон соғыстарынан кейін ол Конгресс Польшасына ("Ресейлік Польша") қосылды. 19 ғасырда қала еврей және неміс қоныс аударушылардың көптігінің арқасында өсуді жалғастырды. 1817 жылы қала корольдіктің әкімшілік жүйесіндегі жеке повяттың орталығына айналды. Қаңтар көтерілісінен және бұрынғы одақтас жерлерді Ресейдің басып алуынан кейін Мариамполь повяты айтарлықтай кішірейді. Қаланың төңірегінде негізінен литвалықтар тұрғандықтан, соғыс кезінде қала ауыр зардап шегіп, іс жүзінде босады. 1944 жылдың 31 шілдесінде Кеңес әскері тағы да қалаға енді. Келесі жылы оның қарсы барлау қызметі СМЕРШ Мариампольден 500-ге жуық адамды қуғындады. 1944-1953 жылдар аралығындағы Кеңес Одағының Литваға жасаған басып алуының алғашқы жылдарында, Литвадан Сібірдегі ГУЛАГ лагерлеріне советтік депортацияларға Мариамполь округінен 5000-6000 литвалық кірді. Соғыстан кейінгі жылдары қала қайта құрылып, Литваның басқа аймақтарынан келген тұрғындармен қайта толықтырылды. Мариамполь тұрғындарының шамамен 98% литвалықтарды құрайды. 1955 жылдың 9 сәуірінде Литва КСР-інің коммунистік билігі, литвалық коммунистік саясаткер Винкас Миккевичустың құрметіне қаланың атын "Капсукас" деп өзгертті. Ескі атау 1989 жылы, Литва Кеңес Одағынан тәуелсіздігін жариялаған жылға дейін қайта орнатылды. Мариамполь 1994 жылдан бері округтың әкімшілік орталығы болып табылады. 2018 жылы, Литваның тәуелсіздігінің 100 жылдығына орай, Мариамполь қаласы Литваның мәдени астанасы атанды. Чикагодағы Анше Шолом Б'най Израиль синагогы Мариампольден келген иммигранттар тарапынан құрылды. Басқа еврей иммигранттары Мариампольден Ұлыбританияның Манчестер және Лидс қалаларына қоныстанды.

Көлік

Мариямполе Каунас-Шештокай-Алытус теміржол желісі арқылы қолжетімді. Қала екі маңызды тас жолдың тоғысқан жерінде орналасқан: Виа Балтика Хельсинкиді Орталық және Оңтүстік Еуропамен байланыстырады, ал Еуропалық E28 бағыты Берлиннен (Германия) Минскіге (Беларусь) дейін созылады.

Өнеркәсіп және экономика

Мариямполе өз серіктестерімен бизнес, спорт, білім, туризм және басқа да байланыстар арқылы байланысқан. Мариямполедегі жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарына жергілікті телеарна, жергілікті радиостанция, "Marijampolės laikraštis", "Suvalkietis", "TV savaitė", "Sugrįžimai" және "Suvalkija" журналы кіреді. Мәдени тұрғысынан Мариямполеде бір кинотеатр мен қалалық драма театры бар. Мариямполе – жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары, құрылыс, көлік және сауда саласының аймақтық орталығы. Бұл қала сонымен қатар Еуропадағы ең ірі қолданылған автомобильдер нарығына ие.

Білім

Мариямполеде мемлекеттік білім беру мекемелерімен жақсы дамыған білім беру жүйесі бар. Қалада Мариямполе қолданбалы ғылымдар университеті, сондай-ақ тоғыз балалар бағы, алты нәрестелер бағы, бір бастауыш мектеп, 12 негізгі мектеп, тоғыз орта мектеп, төрт гимназия, жастар мектебі, ересектер білімі орталығы, бес қосымша білім беру мекемесі, үш мемлекеттік емес білім беру мекемесі, христиан мәдениеті музыка мектебі, Марионай гимназиясы және Р. Восылиене атындағы тілдер мектебі орналасқан.

Мариямполе муниципалитеті

Мариямполеде 27 мүшеден тұратын қалалық кеңес бар. Қалалық кеңестің мүшелері әртүрлі литвалық саяси партияларды ұсынады. Мариямполе муниципалитеті батысында Вилкавишкис аудандық муниципалитетімен, солтүстігінде Казлу Руда муниципалитетімен, оңтүстігінде Кальвария муниципалитетімен, ал шығысында Приенай аудандық муниципалитетімен және Алютус аудандық муниципалитетімен шектеседі. Мариямполе қаласы және оны қоршаған алты ауылдық округ Мариямполе муниципалитетінің аумағын құрайды. Олар: Гуделяй, Иглияука, Людвинавас, Мариямполе, Саснава және Шунская ауылдық округтері. Мариямполе муниципалитетінің ауданы – [аудан мөлшері] гектарды құрайды; оның 72% -ы егіс жері, 12,3% -ы орманмен жабылған, 4,2% -ы қалалар мен ауылдар, 2% -ы өнеркәсіптік кәсіпорындар мен жолдар, ал 6,9% -ы басқа да мақсаттарға пайдаланылатын жерлерді қамтиды.