Кіріспе

Британдық-американдық философ (1909–1988)

Макс Блэк (24 ақпан 1909 – 27 тамыз 1988) – Әзірбайжанда туған британдық-американдық философ, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары аналитикалық философияның маңызды тұлғаларының бірі. Ол тіл философиясы, математика және ғылым философиясы, сондай-ақ өнер философиясы салаларына үлес қосты, Фреге сияқты философтардың еңбектерін зерттеу бойынша жарияланымдар жасады. Оның Питер Геахпен бірлескен Фрегенің философиялық жазбаларының аудармасы – классикалық мәтін саналады.

Өмір және мансап

Баку қаласында туған, қазіргі Әзірбайжан Республикасы, еврей тегінен шыққан Блэк Лондонда өсті, оның отбасы 1912 жылы көшіп келген. Ол Квинс колледжінде математиканы оқыды, Кембридж университетінде математика философиясына қызығушылық танытты. Расселл, Витгенштейн, Г. Э. Мур және Рамзи сол кезде Кембриджде болды, олардың Блэкке тигізген әсері зор болған болуы мүмкін. 1930 жылы бітіріп, Геттингенде бір жыл оқуға стипендия алды. 1931–1936 жылдары ол Ньюкасл қаласындағы Корольдік грамматикалық мектепте математика пәнінің оқытушысы болды. Оның алғашқы кітабы – «Математиканың мәні» (1933), «Математика принциптері» және математика философиясының қазіргі дамуы туралы түсіндірме. Блэк жеке тұлғаның метафизикасына маңызды үлес қосты. «Ажырамас нәрселердің сәйкестігі» атты еңбегінде Блэк Лейбниц заңына қарсылық білдіреді, екі түрлі сфераның дәл бірдей қасиеттері бар гипотетикалық сценарий арқылы Лейбництің «Ажырамас нәрселердің сәйкестігі» тұжырымдамасындағы екінші қағидасын жоққа шығарады. Екі нысанның болуы, тіпті бірдей қасиеттері болса да, олардың сәйкестігін жоққа шығарады, тіпті егер олар бос кеңісте болса да. 1936–1940 жылдары ол Лондонның Білім институтында математикадан дәріс берді. 1940 жылы АҚШ-қа көшіп, Иллинойс университетінің философия факультетіне қабылданды. 1946 жылы Корнелл университетінде философия профессоры қызметіне тағайындалды. 1948 жылы ол АҚШ азаматы болды. Блэк американдық жазушы Уильям Г. Гасс жазған философиялық диссертацияға жетекшілік етті. 1963 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Блэк 79 жасында Нью-Йорк штатының Итака қаласында қайтыс болды. Оның кіші інісі – сәулетші Миша Блэк.