Қозғалмалы сарай

Кіріспе

1986 жылы Диана Уинн Джонстың фантастикалық кітабы

Howl's Moving Castle – британдық автор Диана Уинн Джонстың фантастикалық романы, алғаш рет 1986 жылы Нью-Йорктегі Greenwillow Books баспасында жарық көрді. Ол Бостон Глобусы – Хорн Кітап сыйлығына ие болды, бірақ жеңіске жетпеді. Джонс идея үшін "барған мектебімдегі бір балаға" шын жүректен алғыс айтты, оның атын жазып алған, бірақ кейін жоғалтып, ұмытып қалған. Ол баладан "Көшпелі қамал" деген кітап жазуды сұраған еді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

18 жасар Софи Хаттер – Ингари сиқырлы патшалығындағы Маркет Чиппинг қаласында тұратын үш қарындастың үлкені. Олардың арасында ең үлкені ешқашан сәттілікке жете алмайды деген сенім қалыптасқан. Софи үлкен қарындас болғандықтан, отбасылық шляпа шеберханасын басқарудың реңсіз болашағына дайын еді. Бірақ ол нәрселерге тіршілік күшін сыйлай алатынын білмейді. Қуатты Арамдық сиқыршы оны өзіне қауіп деп санап, қарт әйелге айналдырғанда, Софи шеберхананы тастап, әйгілі сиқыршы Хаулдың үйін тазалауға жұмысқа орналасады. Ол Хаулдың от жындысы Кальцифермен келісімге келеді: егер ол Хаул мен Кальцифер арасындағы келісімді бұза алса, Кальцифер оны бұрынғы жастық күйіне қайтарады. Бірақ келісімшарттың бір бөлігінде Хаул да, Кальцифер де негізгі шартты ашпауы керек екені айтылады, сондықтан Софи оны өзі анықтауы тиіс. Софи Хаулдың өзіне бейімді, тез өзгеріп тұратын, бірақ түбінде жақсы мінезді екенін біледі және жұмыс істеуден және жауапкершіліктен қашу үшін өзі туралы жаман қауесет таратуға тырысады. Оның сарайына кіретін есік – төрт орынға апаратын портал: Маркет Чиппинг, теңіз жағалауындағы Портхейвен қаласы, корольдік астана Кингсбери және Хаулдың қазіргі Уэльстегі балалық шағы, онда ол Хауэлл Дженкинс деп аталған. Хаулдың шәкірті Майкл Фишер Хаулдың күнделікті істерін басқарады, ал Хаул өзгермелі махаббаттарының артынан қуады. Патшаның кіші ұлы Джастин Силиман сиқыршысын іздеу кезінде жоғалып кеткенде, патша Хаулға екеуін де тауып, Арамдық сиқыршыны өлтіруді бұйырады. Бірақ Хаулдың Сиқыршыдан қашуға өз себептері бар: Сиқыршы, бұрынғы сүйіктісі, оған қараңғы қарғыс салған. Ол Софиді тұзаққа түсіргенше, одан қашып жүреді. Софи Хаулдың қазіргі сүйіктісі, Мисс Ангорияны Сиқыршы ұстап кеткенін ойлап, оны құтқаруға барады, бірақ өзі тұтқынға алынады. Хаул әйелдерге әдемі көріну үшін күнделікті сағаттап әшекейленеді; Майкл оның мұндай істемейтін күні Хаулдың шын сүйікті екеніне сенеді деді. Сондықтан Хаул Софиді құтқаруға келгенде, сақалсыз және шалақы болғандықтан, оның оған деген махаббатын көрсетеді. Ол Сиқыршыны өлтіреді және Мисс Ангорияның шын мәнінде Сиқыршының от жындысы екенін ашады; от жындысы Сиқыршыны бақылауға алып, Силиман сиқыршысы мен Принц Джастин екеуін біріктіре отырып, "мүкемел адам" жасауға тырысқан. Бұл Хаулдың басын қосу арқылы аяқталуға тиіс еді. Сарайда Мисс Ангория Кальциферді ұстап, Хаулдың жүрегін иемденеді. Хаул өзінің жүрегін Кальциферге берген еді. Олардың арасындағы келісімшарт осы еді: жүрек Кальциферді тірі ұстады, ал Кальцифер өз сиқырын Хаулдың қарамағына қойды. Софи нәрселерге тіршілік беру қабілетін пайдаланып, Кальциферді босатады, осылайша олардың арасындағы келісімшартты бұзады. Жүрегі қалпына келген Хаул Сиқыршының от жындысын жойып, Силиман мен Джастинді азат етеді. Кальцифер уәдесін орындап, Софидің сиқырын бұзады және ол өзінің дұрыс жасына қайта оралады. Хаул Софидің сиқырланғанын ерте түсініп, қарғысты алып тастауға тырысқан; сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, Софидің "өзін жасырудан ләззат алатынын" ойлаған. Кальцифер Хаулмен бірге қалуды жөн көреді. Софи мен Хаул бір-бірін жақсы көретіндерін мойындайды, ал Хаул олардың мәңгі бақытты өмір сүретінін айтады.

18 year old Sophie Hatter is the eldest of three sisters living in Market Chipping, a town in the magical kingdom of Ingary, where fairytale tropes are accepted ways of life, including that the eldest of three will never be successful. As the eldest, Sophie is resigned to a dull future running the family hat shop. Unbeknownst to her, she is able to talk life into objects. When the powerful Witch of the Waste considers her a threat and turns her into an old crone, Sophie leaves the shop and finds work as a cleaning lady for the notorious wizard Howl. She strikes a bargain with Howl's fire demon, Calcifer: if she can break the contract between Howl and Calcifer, then Calcifer will return her to her original youthful form. Part of the contract, however, stipulates that neither Howl nor Calcifer can disclose the main clause, leaving Sophie to figure it out on her own. Sophie learns that Howl, a rather self absorbed and fickle but ultimately good natured person, spreads malicious rumours about himself to avoid work and responsibility. The door to his castle is actually a portal that opens onto four places: Market Chipping, the seaside city of Porthaven, the royal capital of Kingsbury, and Howl's boyhood home in modern day Wales where he was named Howell Jenkins. Howl's apprentice Michael Fisher runs most of the day to day affairs of Howl's business, while Howl chases his ever changing paramours. When Prince Justin, the King's younger brother, goes missing while searching for Wizard Suliman, the King orders Howl to find them both and kill the Witch of the Waste. Howl, however, has his own reasons to avoid the Witch; the Witch, a jilted former lover, has laid a dark curse on him. He successfully continues to avoid her until she lures Sophie into a trap. Believing the Witch has taken Howl's current love interest, Miss Angorian, Sophie goes to save her and is captured by the Witch. Howl spends hours in the bathroom every day primping himself to look handsome for girls; Michael had said that the day he does not do this is the day Michael will believe that Howl is truly in love. So when Howl comes to save Sophie, unshaven and a mess, it demonstrates his love for her. He kills the Witch and reveals that Miss Angorian was actually the Witch's fire demon in disguise; the fire demon had taken control of the Witch and was attempting to create a "perfect human" by fusing Wizard Suliman and Prince Justin. It was to be completed by the addition of Howl's head. At the castle, Miss Angorian takes hold of Calcifer to capture Howl's heart. Howl had given his heart to Calcifer. This was the contract between them; the heart kept Calcifer alive, and in return Calcifer put his magic at Howl's disposal. Sophie uses her ability of bringing things to life to free Calcifer, thus breaking the contract between him and Howl. With his heart restored, Howl destroys the witch's fire demon, freeing Suliman and Justin. Calcifer, as promised, breaks Sophie's spell and she returns to her proper age. Howl had realized early on that Sophie was under a spell and secretly attempted to remove the curse; when he had met with failure, he'd figured Sophie simply enjoyed "being in disguise". Calcifer returns, preferring to stay with Howl. Sophie and Howl admit they love each other when Howl suggests they live happily ever after.

Ингарий

Романның көп бөлігі ойдан шығарылған монархия, Ингарияда өтеді; оның астанасы Кингсбери. Ингарияның оңтүстік-шығысының көп бөлігі "Шөл" деп аталатын қатал жабайы дала. Ингария шығыстан Странгиямен, оңтүстіктен Рашпухт сұлтандықтарымен шектеседі. Жақын жерде Жоғарғы Норланд мемлекеті орналасқан; романның ортасында Ингария королі Странгия мен Жоғарғы Норландтың Ингарияға шабуыл жасауы мүмкін екенін айтады. Көшуге дейін қамал солтүстіктегі Маркет Чиппинг пен Верхний Фолдинг арасындағы төбелерде саяхаттайды. Хаульдің үйі іс жүзінде Портхейвен атты теңіз жағалауындағы қалада орналасқан; Хауль сонымен қатар Кингсберидегі жасырын маңрайға ие. Он бірінші тарау Уэльсте болса, көшуден кейін қамал Шөлдің шетінде орналасады, ал Хаульдің үйі Софидің балалық шағындағы үйіне, Маркет Чиппингке көшіріледі; олар сонымен қатар Вейл Эндтегі (Маркет Чиппингпен бір аңғарда орналасқан) әсем, бірақ құлаған үйді де пайдаланады.

Қасқырдың жылжымалы қамалы

Хаулдың қамалы – төрт жұқа қара мұнарасы бар биік қара ғимарат. Ол көмірден жасалған сияқты (өрт демонға қолайлы орта) және "бірге ұстап тұру үшін сиқырланған". Сырттан төрт есігі бар сияқты көрінеді, бірақ үшеуі көрінбейтін қабырғамен жабылып, кіруге болмайды. Қамалдағы ішкі кеңістік Кальцифер орналасқан үйден құралған, ол бастапқыда Портхейвендегі Хаулдің үйі болса, он жетінші тарауда көшкеннен кейін Маркет Чиппингтегі шляпа дүкенінің үйіне айналады. Есіктің үстіндегі, қосқышқа орнатылған, әрқайсысы төрт жағына бояу жағылған шаршы ағаш тұтқасы, есікті төрт түрлі орынға ашуға мүмкіндік береді. Бастапқыда бұл орындар: Маркет Чиппинг үстіндегі төбелердегі жылжымалы қамал (жасыл); Портхейвен (көк); Кингсбери (қызыл); және Уэльс (қара). Бірақ, Хоул жасырынуға мәжбүр болғаннан кейін, есіктің апаратын жерлерін өзгертеді: Маркет Чиппинг (сары); Вейл-Энд (қызғылт сары); қиыршықтағы бақ (күлгін); және Уэльс (қара). Көшуден бұрын жұмыс үстелінің үстіндегі және Майклдың бөлмесіндегі терезе Портхейвенге қараса, содан кейін төменгі қабаттағы терезе Маркет Чиппингтегі көшеге қарап тұрады. Хаулдың бөлмесіндегі терезе оның Уэльстегі қарындасының бақшасына қарап тұрады.

Софи Хаттер

Софи Хаттер, Хаттер әпкелерінің үлкені (18 жас), қызыл шашы бар және өзін әдемі деп санамаса да, жарасымды. Өзіне сенімділігі арта келе ол көрікті болады. Оның бауырларының өмірі қызықты да әсерлі болса, ол әкесінің ескі шляпа шеберханасын басқаруға мәжбүр, өйткені үлкен әпке ретінде бұл оның "тағдыры". Бір күні Сахара сиқырымен Софиді Летти деп жаңылыстырып, оны қарт әйелге айналдырады. Софи шеберхананы тастап, Хоулдың сарайында үй шаруасынан жұмыс істей бастайды, оның сиқырымен салған қарғысын Хоул шеше алады деп үміттенеді. Оқиға дамыған сайын, ол Хоулға ғашық бола бастайды, бірақ оны мойындамай, жоққа шығаруға тырысады. Хоул Ангория мысының қызына қызығушылық танытқанда, Софи мұнан ренжиді. Бастапқыда тартымсыз және өзіне сенімсіз болған Софи, қарт әйелге айналғаннан кейін, басқалар не ойлайтынынан қорықпайтын, қажырлы мінезді адам екенін көрсетеді. Жақсы мінезді, мейірімді және қамқор Софи, сонымен қатар, импульсивті болып келеді және қателік жасағанда өзін кінәлі сезінеді, бірақ жағдайды түзетуге тырысқандары көбінесе сәтсіз аяқталады. Ол тез ашуланады және дауға бейім. Оның өзіне тән сиқыры бар – ол заттармен сөйлесіп, оларға сиқыр қуатын сіңіре алады, бірақ бастапқыда оның қабілеттерінен хабарсыз.

Сиқыршының айқайлауы

27 жасар Хоул – құпиялы, усақ-түйекке дейін жасырын сиқыршы, жаман атқа ие. Ол көптеген лақап аттармен танымал: туғандағы аты – Хауэлл Дженкинс, бірақ Портхейвенде ол "Визард Дженкинс" деп, ал Кингсбериде "Хаул Пендрагон" деп танылады. Хоул жас кезінде Кальциферге жүрегін сыйға тартып, от демонының тірі қалуына көмектескен, себебі оған аянып кеткен. Бұл оның адамдық қасиеттерін азайтқан, және ол Арамдықтың сиқыршысы сияқты болашаққа дейін солай болып қалады. Ол 27 жаста (жақын арада 10 000 күнге толады, бұл да Сиқыршының лағынының бір бөлігі) және "қатыгез" екені мәлім. Ол Уэльстен, кітаптағы көпшілікке беймәлім елден келген, онда оның отбасы Софи әлеміндегі оның іс-әрекеттерінен немесе оның бар екендігінен хабарсыз; оның қарындасы оның жоғалып кететініне ренжісе де, ол қиын жағдайда оларға жиі барады. Хоул Софиге өзінің шын қорқақ екенін мойындайды және өзіне ұнамайтын нәрсені істеуге мәжбүр етудің жалғыз жолы – оны істемеймін деп өзіне айту екенін айтады. Өзінің жаман беделіне қарамастан, Хоул шын мәнінде көңілді, тартымды, ақылды, мейірімді, бірақ кейде өзін-өзі бағалайтын, адал емес және бейсауат адам. Ол жағымсыз жағдайлардан "сытылып шығуды" ұнатады, көбінесе күлкілі жағдайларда. Қорқақ болғанына қарамастан, ол өте күшті сиқыршы, Арамдықтың сиқыршысына тең келе алады, бірақ ол құрметпен бірге келетін жұмыстан қашу үшін оның күшін жасырады. Кальцифермен байланысы оның қабілеттерін арттырады. Хоул бойы ұзын, осал, шашын бояуға және әсерлі костюмдер киюге құштар. Ол күнде таңертең кем дегенде екі сағат ваннада болады. Кальцифер оны "саз түсті шашы бар қарапайым адам үшін мақтанғақ" деп сипаттайды. Оның мақтандығы Софи оның киімдеріне немесе эликсирлеріне қол сұққанда, оны ашуға дейін жетелейді. Хоул сырттан әдемі емес, бірақ оның "тартымдылығы" бар, әдеби және мағыналық тұрғыдан. Ол Байрондық кейіпкердің үлгісімен жасалған.

Кальцифер

Калцифер – Хаулдың отты жындысы. Бірнеше жыл бұрын Хаулмен құпия келісім жасасқаннан кейін, ол қамалға жылу және қуат беруге келіседі. Ол ошаққа байланысқанмен, өте күшті сиқырға ие. Егер Софи оның Хаулмен жасасқан келісімін бұзса, ол Софиге түскен қарғысты жою үшін сиқырын қолдануға уәде береді. Хаул Кальциферді "өзінің ең осал тұсы" деп сипаттайды, себебі Кальцифер қамалға басқа жынды кіргізбейді, тіпті оның ниеті жау болса да. Бірақ Хаулдың сөзінің бірнеше мағынасы бар. Кальцифер күшті, бірақ Хаул сияқты қорқақ болуы мүмкін, сондықтан ол әйел сиқыршымен күресудің орнына қашуды жөн көреді. Дегенмен, қажет болған жағдайда Хаул сияқты ол да шайқасуға дайын. Ол сондай-ақ, өте тізімтал және аздап қатыгез, себебі ол бес жылдан астам уақыт бойы жылжымалы қамалдың ошағына байланысқан. Оның судан қорқуы бар, сонымен қатар, ол өзінің тағамы саналатын ағаштардың бітіп қалуынан жиі уайымдайды. Софи оны қаламаған нәрсені жасауға мәжбүрлей алатын жалғыз адам сияқты көрінеді, және ол осы қасиетін Хаулға да, аздап Майклға да қолданады. Ол Софидің айналасындағы әлемге жан беру қабілетін бірінші болып таниды, содан кейін ғана ол оны қамалға кіргізеді және онымен келісім жасауға құштар болады. Егер Хаулмен жасасқан келісімін басқа біреу бұзса, Кальцифер өледі. Қасықа болғандай, ол оған жан беруге қабілетті, Хаулдың жүрегін жоғалтқаннан да аман қалады, тіпті босатылғаннан кейін олармен бірге өмір сүруді жалғастыруға шешім қабылдайды. Өзінің күмәніне қарамастан, Кальцифер – қамалдың ең көреген және ақылды кейіпкері, ол Хаулдың "жүрексіз" екендігі туралы жиі ақылды кеңестер береді (ол осы сөзді тура және ауыспалы мағынада қолданады) және Хаулдың тез өзгеретін мінезі туралы ақпарат беруден тартынбайды. Кальцифердің сыртқы түрі – жұқа көк бет, жұқа көк мұрын, жасыл жалыннан жасалған шаш және қабау, қызғылт түсті жалынды ауыз және қатал тістер. Оның көздері – қызғылт жалын, олардың ішкі жағы қызғылт түсті. Оның төменгі жағы жоқ.

Calcifer is Howl's resident fire demon. As the result of a mysterious bargain with Howl some years ago, he agrees to heat and power the castle. Although he is bound to the hearth, he has a great amount of magic. He promises to use his magic to break the curse on Sophie, providing she breaks the contract between him and Howl. Howl describes Calcifer as "his weakest point", because Calcifer wouldn't give away another demon if it entered the castle, even if it had hostile intentions. However, Howl's statement is true in more ways than one. Calcifer is powerful, but can be just as cowardly as Howl, preferring to run from the Witch rather than fight her. However, he, also like Howl, will fight when the need arises. He is also fairly crabby and a little mean spirited, which stems from being bound to the hearth in the moving castle for over five years. He has a natural fear of water, and also worries quite frequently about running out of logs, which are essentially his food. Sophie seems to be the only one capable of forcing him to do anything he doesn't want to do, a trait she also extends to Howl, and to a lesser extent, Michael as well. He is also the first one to recognise Sophie's incredible ability to talk life into the world around her, which is the reason he allowed her into the castle in the first place and was so eager to make a bargain with her – if anyone but she were to break the contract he had with Howl, then Calcifer would die. Fortunately, she is able to talk life into him, and he survives losing Howl's heart, even deciding to continue living with them after he is freed. Despite his misgivings, Calcifer is the most perceptive and intelligent character in the Castle, repeatedly dropping clever hints regarding Howl being "heartless" (which he uses in literal and figurative meanings), and not hesitating to give clues on Howl's capricious nature. Calcifer's appearance is described as having a thin blue face, a thin blue nose, curly green flames for hair and eyebrows, a purple flaming mouth, and savage teeth. His eyes are described as orange flames with purple pupils. He does not have any evident lower body.

Майкл Фишер

Майкл Фишер – Хаульдің 15 жасар шәкірті. Ол ата-анасы қайтыс болғанға дейін Портхейвенде тұрды, содан кейін жетім қалды. Жасыра алмай, үйден шығып, Хаулдың үйінің алдында ұйықтап қалды. Бір күні таңертең Хаул оны тапты да, сыртқа кеткенше үйде қалуын айтты. Майкл Кальцифермен сөйлесе бастады және Хаулдың оған оралғанда әсерленгеніне сенді. Хаул оған қалуға бұйрық бермеді, бірақ кетуге де рұқсат бермеді, сондықтан Майкл өз еркімен көмектесе бастады. Ақырында Хаулдың шәкірті болып, Хаулдың барлық ақшасын жұмсауына жол бермеуге тырысады. Ол көбінесе Маркет Чиппингтегі «Цезарь» дәмханасына барып, пирогтар мен басқа да нан-тоқаш өнімдерін сатып алады. Сол жерде ол Мартамен танысып, ғашық болды. Кейін Софи Майклды Май мерекесінде «Цезарь» дәмханасында көргенін есіне алады, бұл Софиға Сиқыршының қарғысы тигенге дейін болған. Софи оны «жақсы жігіт, бірақ қиын жағдайда сәл әлсіз» деп сипаттайды. Ол өте жақсы және шыдамды, бірақ Хаулдай жылдам ойланбайды, сондықтан миссис Пенстеммон оны «оны алаңдатуға жеткілікті емес» деп айтты.

Қалдықтар сиқыршысы

Қалдықтар сиқыршысы – Ингариядағы ең күшті сиқыршылардың бірі. Ол елде дүрбелең тудырғаны үшін, оқиға басталар алдында елу жыл бұрын патша тарапынан Қалдықтарға қуылды. Ол Хаулмен қысқа ғана қарым-қатынаста болған (өзін әдемі жас әйел ретінде көрсеткенде), оның оны асығыс тастап кетуіне себеп болды. Мұнан ашуланған Сиқыршы Хаулды қарғады, соның салдарынан ол бірқатар есімдік оқиғалардан кейін Сиқыршыға қайта оралуға мәжбүр болды. Ол сонымен қатар оқиғаның басында Софиге сиқыр салған, оны қарт әйелге айналдырған. Сиқыршының Сулиман сиқыршысы мен Принц Джастинның бөліктерін біріктіріп, «мүсіндей» адам жасағаны да белгілі болды, ол Хаулдың басын қосып, оны Ингарияның патшасы етіп, өзін патшайым қылуды ниеттенген. Кітаптың соңында Хаул оны өлтіреді.

Басқа таңбалар

Летти Хаттер – Софидің он жеті жасар қарындасы. Ол үш Хаттер қарындасының ең сұлуы саналады, қара шашы мен көк көзі бар. Бастапқыда ол Маркет Чиппингтегі Cesari’s кондитерлік дүкенінде шәкірт болып жұмыс істейді, бірақ сиқыр үйренгісі келгендіктен, Мартамен бірге уақытша сыртқы түрін өзгертетін сиқырды қолданып, орын ауыстырады. Қатал мінезді жас әйел Летти, шын мәнінде Сулиман сиқыршысы болып шыққан, бауырсақ итке көңіл білдіреді. Софи Хоулдың сарайында тұрып жатқанын білгенде, оны Хоулдың сиқырынан қорғау үшін итті жібереді. Хоул Леттиге ұнауға тырысады, бірақ Леттидің Софидің қарындасы екенін білгеннен кейін, оның орнына Софи туралы сұрақтар қоюға кіріседі. Романның соңында ол Бен Салливанның шәкірті болып алынады, олардың арасында романтикалық сезімдердің пайда болуына ықпал жасалады. Марта Хаттер – Софидің ең кіші қарындасы және үш қарындастың ең ақылдысы саналады. Ол нәзік, ақ бетті, үлкен сұр көзді. Фанни оны миссис Фэрфакстың шәкірті болуға дайындайды, бірақ Марта мен Летти уақытша орын алмасу үшін сыртқы пішіндерін ауыстырады. Марта танымал Cesari’s кондитерлік дүкенінде шәкірт ретінде жұмыс істейді және оның арманы – үйленіп, он бала табу. Ол Майкл Фишерді жақсы көреді. Хоул Летти Хаттерді жақсы көретінін айтқанда, Майкл Мартаның (әлі Летти кейпінде) Хоулға ұнап-ұнамағанын білу үшін Cesari’s дүкеніне асығады. Марта оны Хоулды ешқашан көрмегенін айтады, ал Майкл оның жалған айтпайтынын біледі, өйткені ол "барлық уақытта бас бармағын қимылдатып отырады", және ол жалған айтқанда ғана тоқтайды. Фанни Хаттер – мистер Хаттердің екінші әйелі. Бұрын ол шапка дүкеніндегі ең жас, ең әдемі сатушы болған. Ол Мартаның анасы және үш қызына да мейірімді. Жесір қалғаннан кейін ол шапка дүкенін басқарады және Летти мен Мартаны үміткер шәкірттерге орналастырады, ал Софи шапкаларды кесумен айналысады. Софи жоғалып кеткеннен кейін көп ұзамай ол бай адамға, мистер Сачеверелл Смитқа (мүмкін, Софи сиқырымен жасалған шапканың арқасында) үйленеді, Вейл-Эндтегі әсем сарайға көшіп, шапка дүкенін Хоулға сатады. Ол құпия түрде жоғалған Софи туралы уайымдауды жалғастырады және олар қайта кездескенде қуанып, жеңілдейді. Ингария королі Хоулды көліктік сиқыр жасау үшін жалдайды. Қалдықтың сиқыршысы оның кішкентай қызы Валерияға қауіп төндіргенде, ол Сүлейманды, патшалық сиқыршыны, сиқыршымен күресу үшін Жайлыққа жібереді. Корольдің інісі Сүлейманды іздеу кезінде жоғалып кеткенде, ол Хоулды жоғалған адамдарды іздеп, Жаратылыс сиқыршысынан құтылуды тапсырады. Ол Хоулды патшалық сиқыршы етіп тағайындайды, бұл жылжымалы қамалдың үйінде жаман көңіл-күй туғызады. Принц Джастин – Ингария королінің кіші інісі. Сүлейманның жоғалып кеткеніне алаңдап, оны іздеуге шығады, бірақ өзі де жоғалып кетеді. Ингария королі Джастинге керемет генерал ретінде сипаттайды; Стренгия мен Жоғарғы Норландтан соғыс қаупі төнген кезде, Ингария королі алаңдап, Принц Джастин табылуын талап етеді. Пенстеммон ханым – үлкен, талантты қарт сиқыршы. Ол Фэрфакс ханымға, Сүлейманға және соңында Хоулға үйретті; ол сондай-ақ Монтальбино сиқыршысы Матильданың мұғалімі ретінде «Көп жолдар үйінде» есімдерін табады. Ол Хоулдың талантымен мақтанады және оның жақсы адам болуын қалайды, бірақ ол Жаратылыс сиқыршысының соңынан келе жатқанына алаңдайды. Софи Хоулдың анасы болып жүріп, оған келгенде, Пенстеммон ханым Софиді Хоул мен Кальцифер арасындағы келісімді бұзуға шақырады. Ол Софидің сиқырлық дарынын байқайды және оның қарғысқа ұшырағанын бірден көреді, бірақ сиқырды жоя алмайды. Ол Хоулдың қайда екенін айтпағандықтан, Жаратылыс сиқыршысымен өлтіріледі. Сүлейман сиқыршысы – патшаның сиқыршысы және Ингария королінің жеке кеңесшісі. Ол да Хоул сияқты Уэльстен келген, онда ол Бенджамин Салливан деп танылған. Ол Пенстеммон ханымның соңғы шәкірті болды. Жаратылыс патшаның кішкентай қызына қауіп төндіргенде, оны патша Жайлыққа жібереді. Ол жерде ол оның күшін азайту үшін бұталар мен гүлдерді өсіре бастайды, бірақ сиқыршы оны ұстайды. Ол өзінің сиқырының көп бөлігін қорқытқышқа ауыстырады, оған Софи тыныс сыйлайды. Сиқыршы оны бөліктерге бөліп, бас сүйегі мен гитарасын сатады. Ол оның денесін Принц Джастинның бөліктерімен (әсіресе басымен) қайта құрастырады және оны Гастон деп атайды. Ол оны Уэльске жету үшін пайдаланады, содан кейін оны итке айналдыратын сиқыр жасайды. Кальцифер оның лақап есімдерінің бірі Персивал деп ойлайды. Ол Леттиді шәкірт ретінде қабылдайды, өйткені ол кем дегенде оның қалауымен бірдей күшті. Миссис Аннабель Фэрфакс – сиқыршы, Пенстеммон ханымның бұрынғы шәкірті. Жесір, ол Верхний Фольдингте тұрады және Фаннидің досы. Ол "майлы, жұмсақ денелі әйел, сары майға боялған шаштарымен" сипатталады. Ол сөйлеуге жақсы және сиқырында үй жасаған балды қолданады. Ол Марта мен Летти орын ауыстырғанын тез байқайды, бірақ Леттиді шәкірт ретінде қабылдайды және оны Хоулдың ұсынысын қабылдап, оның шәкірті болуға ынталандырады, бірақ Летти ақырында Сүлейманды таңдайды. Ол Персивалға салған қарғысты жоюға тырысса да, сәттілікке жете алмайды. Лили Ангориан – Уэльстегі тартымды мектеп мұғалімі, Бенджамин Салливанның никелес екенін мәлімдейді. Осылайша, ол Хоулдың оған қызығушылық танытуына рұқсат бермейді, бірақ Софи Хоулдың оған ғашық екеніне сенеді. Кейін ол Жаратылыс сиқыршысының отты демоны екені белгілі болады және Жаратылыс сиқыршысы өлтірілгенде Хоулдың жүрегін ұрлауға тырысады. Сиқыршының жүрегі жойылғанда, ол да өлді. Персивал – бастапқыда Сүлейман мен Джастиннан жасалған сиқыршының қызметшісі, бірақ оны «Гастон» деп атайды, бірақ кейін оны итке айналдырады. Осы себепті, оның аты белгілі болғанға дейін оны «ит адам» деп атайды. Ол қысқа ғана уақытқа адамға айнала алады, бірақ қайтадан итке айналу алдында бірнеше сөз ғана айта алады, бірақ әрқашан бұрынғыдан басқа түрлі ит болады. Адам түрінде ол қызыл шашты, әжімді қоңыр костюм киген шаршаңқы адам. Ол қысқа уақытқа Летти мен миссис Фэрфакспен бірге болған, содан кейін Софиге жіберілген. Олар кейінірек кездескенде, олар өте жақсы тіл табысады.

Lettie Hatter is Sophie's seventeen year old sister. She is considered the most beautiful of the three Hatter sisters, and has dark hair and blue eyes. Initially, she is an apprentice at Cesari's, a pastry shop in Market Chipping, but because she wishes to learn magic, she and Martha switch places using a temporary appearance altering spell. A strong minded young woman, Lettie becomes fond of a stray dog which is in fact a bespelled Wizard Suliman. When she finds out Sophie has been bespelled and lives in Howl's castle, she sends the dog to protect Sophie from Howl's charm. Howl tries to woo Lettie, but upon discovering that Lettie is the bespelled Sophie's sister, he begins approaching Lettie to ask questions about Sophie instead. At the end of the novel, she is taken as an apprentice by Ben Sullivan, where a romantic attachment is hinted. Martha Hatter is Sophie's youngest sister and thought of as the smartest of the three. She is slender and fair with big grey eyes. Fanny arranges her to become Mrs Fairfax's apprentice, though Martha and Lettie switch appearances temporarily to switch places. Martha happily works as an apprentice at Cesari's, a renowned pastry shop, and her ambition is to get married and have ten children. She loves Michael Fisher. When Howl laments that he loves Lettie Hatter, Michael hurries to Cesari's to learn if Martha, still disguised as Lettie, has been courted by Howl. Martha assures him she has never met Howl and Michael knows she isn't lying because she 'twiddled her thumbs the whole time', and she only stops doing that when she lies. Fanny Hatter is Mr Hatter's second wife. She used to be the youngest, prettiest shop assistant in the hat shop. She is Martha's mother and is kind to all three girls. When she is widowed, she takes charge of the hat shop and places Lettie and Martha in promising apprenticeships, whilst keeping Sophie to trim hats. Shortly after Sophie disappears, she marries a wealthy man, Mr Sacheverell Smith (possibly thanks to a hat Sophie charmed), moves to a grand mansion in Vale End and sells the hat shop to Howl. She continues to worry about Sophie, who mysteriously disappeared, and is relieved and happy when they meet again. The King of Ingary employs Howl to produce transport spells. When the Witch of the Waste threatens his baby daughter Valeria, he sends Suliman the Royal Wizard to the Waste to deal with the Witch. When the King's brother disappears whilst looking for Wizard Suliman, he asks Howl to look for the missing men and get rid of the Witch of the Waste. He then appoints Howl as the Royal Wizard, a move which creates a bad mood in the household of the moving castle. Prince Justin is the younger brother of the King of Ingary. Unsettled by Suliman's disappearance, he sets off to find him only to go missing himself. The King of Ingary describes Justin as a brilliant general; with threats of war looming from both Strangia and High Norland, the King of Ingary becomes anxious and insistent that Prince Justin be found. Mrs Penstemmon is a grand, talented old witch. She taught Mrs Fairfax, Suliman, and finally Howl; she is also mentioned as the teacher of Matilda, the Witch of Montalbino, in House of Many Ways. She is proud of Howl's talent and wants him to be a good person but she is concerned he is heading the same way as the Witch of the Waste. When Sophie visits her while pretending to be Howl's mother, Mrs Penstemmon encourages Sophie to break the contract between Howl and Calcifer. She detects Sophie's magical gift and sees instantly that she's cursed, but cannot lift the Witch's spell. She is killed by the Witch of the Waste when she refuses to tell the Witch where Howl is. Wizard Suliman is the Royal Wizard and personal advisor to the King of Ingary. He originally comes, like Howl, from Wales, where he was known as Benjamin Sullivan. He was Mrs Penstemmon's second to last pupil. When the Witch threatens the King of Ingary's young daughter, he is dispatched to the Waste by the King. There he starts growing bushes and flowers in an attempt to reduce her power, but the Witch catches him. He projects most of his magic onto a scarecrow, which Sophie will talk life into. The Witch puts him to pieces and sells off his skull and guitar. She reassembles his body with parts of Prince Justin's (the head in particular) and calls him Gaston. She uses him to find out about Wales to get to Howl, then casts a spell on him that turns him into a dog. Calcifer guesses that one of his aliases is Percival. He takes on Lettie as an apprentice, because he is at least as strong willed as she is. Mrs Annabel Fairfax is a witch, a former pupil of Mrs Penstemmon's. A widow, she lives in Upper Folding and is a friend of Fanny's. She is "a plump, comfortable lady, with swathes of butter coloured hair". She is chatty and uses home made honey in her spells. She discovers quickly that Martha and Lettie have switched places, but accepts Lettie as her apprentice anyway and encourages her to accept Howl's advances and become his pupil, though Lettie eventually chooses Suliman instead. Though she tries, she is unable to lift the curse placed on Percival (see below). Lily Angorian is an attractive schoolteacher in Wales who claims to be Benjamin Sullivan's fiancée. As such, she refuses to allow Howl to court her, though Sophie comes to believe that Howl is infatuated with her. She is later revealed to be the Witch of Waste's fire demon, and tries to take Howl's heart when the Witch of the Waste is killed. With the destruction of the Witch's heart, she is killed. Percival is the witch's footman in the beginning, constructed from Suliman and Justin, though she calls him "Gaston", but she later curses him to be a dog. For this reason, he is called "dog man" before his name is revealed. He can briefly turn into a man, but can barely get a few sentences out before turning back into a dog, though always a different breed than he was before. In human form he is a nervous red headed man with a crinkled brown suit. He, for a brief time, was with Lettie and Mrs. Fairfax before being sent to Sophie. When he and Lettie meet later, they seem to get along swimmingly.

Негізгі тақырыптар мен жанрлар

"Хаулдың жылжымалы қамалы" бірнеше тақырыпты зерттейді, оның ішінде: тағдыр, жастық, батылдық және махаббат. Бірінші екеуі Софидің өркендеуі үшін орталықтай маңызды. Бастапқыда, оның тағдыр туралы қабылдауы оны сәтсіздікке ұшырайтынына сендіреді, себебі ол үш қарындастың үлкені. Бұл Хаульге керісінше, ол өзін өзінің тағдырының шебері деп санайды, қоғамның оның туралы не ойлайтынынан немесе олардың әдет-ғұрыптарынан қорқа қоймайды. Софидің өзін-өзі сәтсіз деп санауы Шөлейттің сиқырында көрінеді, ол оның сыртқы түрін қарт және сұрғылт етуге себеп болады.

Жаңа мифология

Көптеген ғалымдар «Хаулдың жылжымалы қамалы» туындысын жаңа мифология деп атайды. Жаңа мифология ескі мәдени контексттен асып, оларды қазіргі заманғы идеалдармен қақтығысқа түсетін жаңа батырлық архетипінің пайда болуымен анықталады. «Хаулдың жылжымалы қамалы» романын жаңа мифология деп санаушылар Софи Хаттерді осы архетиптің бірінші өкілі ретінде қарастырады. «Хаулдың жылжымалы қамалы» Купидон мен Психея, Золушка, Көкжұлдыз, Сұлу мен Адам сияқты бұрынғы мифтерге негізделгенімен, олардың көптеген троптарын бұзады. Мысалы, романның басында Джонс Софиді үш қыздың үлкені ретінде бейнелейді және оның «алғашқы болып сәтсіздікке ұшырауы» жазылғандай. Бұл Купидон мен Психея, Золушка және Сұлу мен Адам ертегілеріндегі кіші қыздардың жеңіске жеткенімен қарама-қайшы келеді. Жаңа мифологияның тағы бір ерекшелігі – оның нақты әлемге жақындығы, ол «Хаулдың жылжымалы қамалында» да көрінеді. Софи оқиғаның бір сәтінде тіпті зұлымдықпен байланысты, Қалдықтардың сиқыршысы ретінде жаңылысқан. Софи қарт әйел рөлін қабылдағанда, ол бойжеткен, әйел немесе ана сияқты дәстүрлі мифтік архетиптерден азат болады. «Studio Ghibli» студиясымен жасалған. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, Жапониядағы кассалық рекордтарды жаңартты және «Оскар» сыйлығының «Үздік анимациялық фильм» номинациясына ие болды.

Радио

Роберт Валентайн «Bafflegab» және BBC Radio 4 үшін бейімдеме жазды, ол 2021 жылдың 12 желтоқсанында эфирге шықты. Басты рөлдерде Джулия Маккензи және Дакота Блю Ричардс (кәрі және жас Софилер), Иван Реон, Ангус Имри және Дэн Старки ойнады.

Марапаттар мен ұсыныстар

1986 жылы «Хаулдың жылжымалы қамалы» Бостон глобусы – Horn Book сыйлығының (шығарма жанрында) екінші орын жеңіп алды, ал бірінші орынды Зибби Онеалдың «Жазғы жарық» атты туындысы иеленді.